Το προσχέδιο της συμφωνίας που φέρεται να έχουν ήδη συνυπογράψει ηλεκτρονικά από την Δευτέρα οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φέρνει στο φως το CNN, αποκαλύπτοντας βασικές προβλέψεις για την εκεχειρία, τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, τις οικονομικές διευκολύνσεις προς την Τεχεράνη και τις δεσμεύσεις που σχετίζονται με το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Σύμφωνα με το αμερικανικό δίκτυο, το Μνημόνιο Κατανόησης αποτελείται από 14 σημεία και, παρότι δεν έχει δοθεί ακόμη επίσημα στη δημοσιότητα, αντίγραφό του περιήλθε στην κατοχή του μέσω Αμερικανού αξιωματούχου.
Το περιεχόμενο του κειμένου επιβεβαιώθηκε, σύμφωνα με το CNN, από διπλωμάτη που είχε πρόσβαση στο έγγραφο κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής της G7 στη Γαλλία, καθώς και από δύο ακόμη διπλωματικές πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων.
Μεταξύ άλλων, οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρονται να δίνουν το πράσινο φως για την επανεκκίνηση των εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων, ενώ η Τεχεράνη θα μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε αναπτυξιακό ταμείο ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρήσει τις δεσμεύσεις που αφορούν το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Ωστόσο, ένα από τα πλέον κρίσιμα ζητήματα παραμένει ασαφές. Το προσχέδιο δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένες αναφορές για το μέλλον των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει το Ιράν, θέμα που θεωρείται κομβικό για την οριστική διευθέτηση της κρίσης.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, το κείμενο αποτυπώνει τη συμφωνία που φέρεται να υπεγράφη ηλεκτρονικά την περασμένη Κυριακή από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ.
Παρά ταύτα, εξακολουθεί να υπάρχει αβεβαιότητα ως προς το κατά πόσο το έγγραφο που διέρρευσε αντανακλά πλήρως το τελικό κείμενο που αναμένεται να υπογραφεί επισήμως στην Ελβετία την Παρασκευή.
Η μυστικότητα που τηρούν τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Τεχεράνη γύρω από τη διατύπωση της συμφωνίας, αλλά και οι τεχνικές λεπτομέρειες που παραμένουν υπό διαπραγμάτευση, αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο αλλαγών ή προσθηκών πριν από την οριστική επικύρωση.
Την ίδια ώρα, Αμερικανοί αξιωματούχοι επιχείρησαν να υποβαθμίσουν τη σημασία του μνημονίου, χαρακτηρίζοντάς το κυρίως ως ένα πολιτικό πλαίσιο συμφωνίας και όχι ως δεσμευτική συνθήκη.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το έγγραφο δεν αποτυπώνει όλες τις ουσιαστικές δεσμεύσεις που, όπως υποστηρίζουν, έχει αναλάβει το Ιράν μέσω παρασκηνιακών διαβουλεύσεων, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις μελλοντικές ρυθμίσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Ο Λευκός Οίκος δεν προχώρησε σε επίσημο σχολιασμό των αποκαλύψεων του CNN, ενώ από την πλευρά της Τεχεράνης το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim αμφισβήτησε την αξιοπιστία των πληροφοριών που έχουν διαρρεύσει, υποστηρίζοντας ότι οι εκδοχές του κειμένου που κυκλοφορούν δεν ανταποκρίνονται στην πραγματική συμφωνία.
Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος διέψευσε κατηγορηματικά δημοσιεύματα που έκαναν λόγο για πρόβλεψη δημιουργίας ταμείου ύψους 300 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση του Ιράν.
«Δεν πρόκειται να δώσουμε ούτε δέκα σεντς. Δεν επενδύουμε και δεν υπάρχει κανένα τέτοιο ταμείο», δήλωσε.
Ερωτηθείς αν σκοπεύει να ζητήσει από τις χώρες του Κόλπου να χρηματοδοτήσουν μια τέτοια πρωτοβουλία, απάντησε αρνητικά.
«Αν θελήσουν να το κάνουν, δική τους υπόθεση. Όμως δεν πιστεύω ότι θα βιαστούν. Πρώτα πρέπει να δουν πώς θα συμπεριφερθεί το Ιράν. Εμείς πάντως δεν πρόκειται να επενδύσουμε», κατέληξε ο Τραμπ.
Η επίσημη υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης δια ζώσης αναμένεται την Παρασκευή, ενεργοποιώντας περίοδο 60 ημερών για τη διαπραγμάτευση της τελικής συμφωνίας.
1. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες, μαζί με τους συμμάχους τους, ανακοινώνουν με την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης τον άμεσο και μόνιμο τερματισμό των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, και δεσμεύονται ότι εφεξής δεν θα προβαίνουν σε εχθρικές ενέργειες η μία κατά της άλλης και θα απέχουν από την απειλή ή τη χρήση βίας. Η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώσει τις διατάξεις αυτού και των υπολοίπων άρθρων.
2. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να σέβονται την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της κάθε πλευράς και να απέχουν από παρεμβάσεις στις εσωτερικές υποθέσεις της άλλης.
3. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να διαπραγματευθούν και να καταλήξουν σε τελική συμφωνία εντός μέγιστης προθεσμίας 60 ημερών, η οποία μπορεί να παραταθεί με αμοιβαία συναίνεση.
4. Αμέσως μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό και θα αποτρέψουν κάθε παρεμπόδιση εις βάρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, αποκαθιστώντας πλήρως την κυκλοφορία εντός 30 ημερών. Η κίνηση των πλοίων θα είναι ανάλογη με τα προπολεμικά επίπεδα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται επίσης να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από τις γύρω περιοχές εντός 30 ημερών από την επίτευξη της τελικής συμφωνίας.
5. Με την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα λάβει άμεσα μέτρα ώστε η κίνηση εμπορικών πλοίων από τον Περσικό Κόλπο προς τη Θάλασσα του Ομάν και αντιστρόφως να επανέλθει εντός 30 ημερών στα προπολεμικά επίπεδα, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη άρσης τεχνικών εμποδίων και την εξουδετέρωση ναρκών από το Ιράν.
6. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται, σε συνεργασία με τους περιφερειακούς τους εταίρους, να καταρτίσουν ολοκληρωμένο σχέδιο, συμφωνημένο από αμφότερα τα μέρη, για την ανοικοδόμηση και οικονομική ανάπτυξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, διασφαλίζοντας χρηματοδότηση τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων. Ο μηχανισμός υλοποίησης του σχεδίου αυτού, ως μέρος της τελικής συμφωνίας, θα καθοριστεί εντός 60 ημερών.
7. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να τερματίσουν, βάσει χρονοδιαγράμματος που θα συμφωνηθεί, κάθε μορφή κυρώσεων που ισχύουν σήμερα εις βάρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, του Συμβουλίου Διοικητών της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA), καθώς και όλων των μονομερών αμερικανικών κυρώσεων, πρωτογενών και δευτερογενών.
8. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν επαναλαμβάνει ότι δεν θα κατασκευάσει ποτέ πυρηνικά όπλα. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφώνησαν ότι το μέλλον του εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού, καθώς και όλων των άλλων αμοιβαία συμφωνημένων ζητημάτων που σχετίζονται με τα πυρηνικά, συμπεριλαμβανομένων των πυρηνικών αναγκών του Ιράν, θα ρυθμιστούν επαρκώς στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας, η οποία θα επιβεβαιώσει τις διατάξεις του παρόντος άρθρου.
9. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφωνούν ότι, έως την επίτευξη τελικής συμφωνίας, θα διατηρήσουν το υφιστάμενο καθεστώς: το Ιράν θα διατηρήσει αμετάβλητο το πυρηνικό του πρόγραμμα και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις εις βάρος του Ιράν ούτε θα ενισχύσουν τις δυνάμεις τους στην περιοχή.
10. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται ότι αμέσως μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης και έως την ημερομηνία άρσης των κυρώσεων, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ θα εκδίδει εξαιρέσεις για τις εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου, πετροχημικών προϊόντων και παραγώγων τους, καθώς και για όλες τις συναφείς υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των τραπεζικών, ασφαλιστικών και μεταφορικών υπηρεσιών.
11. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται ότι, υπό το φως της προόδου των διαπραγματεύσεων προς την επίτευξη τελικής συμφωνίας, τα δεσμευμένα ή περιορισμένα κεφάλαια και περιουσιακά στοιχεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν θα αποδεσμευθούν και θα καταστούν πλήρως διαθέσιμα. Τα κεφάλαια αυτά, είτε τηρούνται σε κεντρικό λογαριασμό είτε έχουν μεταφερθεί, θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για οποιαδήποτε τελική πληρωμή δικαιούχου καθοριστεί από την Κεντρική Τράπεζα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και θα είναι πλήρως διαθέσιμα προς χρήση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να εκδώσουν όλες τις αναγκαίες άδειες και εγκρίσεις για τον σκοπό αυτό.
12. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφωνούν ότι θα συσταθεί μηχανισμός εφαρμογής για την εποπτεία της επιτυχούς υλοποίησης και της μελλοντικής τήρησης της Τελικής Συμφωνίας.
13. Μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης και αφού παρασχεθούν διαβεβαιώσεις για την έναρξη εφαρμογής των Άρθρων 4, 5, 10 και 11, καθώς και για τη συνέχιση της εφαρμογής των μέτρων αυτών, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εισέλθουν σε διαπραγματεύσεις για την Τελική Συμφωνία αποκλειστικά ως προς τα υπόλοιπα άρθρα.
14. Η Τελική Συμφωνία θα εγκριθεί μέσω δεσμευτικού ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.