Σε μια αποφασιστική κίνηση που αλλάζει τα δεδομένα για την παρουσία ανηλίκων στα social media, το TikTok ανακοίνωσε την άμεση ενεργοποίηση ενός νέου, αυστηρότερου συστήματος επαλήθευσης ηλικίας για τους χρήστες στην Ευρώπη. Η δημοφιλής πλατφόρμα, η οποία βρίσκεται εδώ και καιρό στο μικροσκόπιο των ρυθμιστικών αρχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προχωρά πέρα από την απλή δήλωση ημερομηνίας γέννησης, επιστρατεύοντας προηγμένα εργαλεία συμπεριφορικής ανάλυσης για τον εντοπισμό και την απομάκρυνση παιδιών κάτω των 13 ετών.
Η πρωτοβουλία αυτή έρχεται ως απάντηση στην αυξανόμενη πίεση για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο και την ανάγκη συμμόρφωσης με το αυστηρό νομικό πλαίσιο της ΕΕ, όπως ο Νόμος για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA).
Μέχρι πρότινος, η εγγραφή στην εφαρμογή βασιζόταν κυρίως στην «τιμή» του χρήστη, ο οποίος καλούνταν απλώς να δηλώσει την ηλικία του. Ωστόσο, το νέο σύστημα που θα εφαρμοστεί τις επόμενες εβδομάδες είναι πολύ πιο σύνθετο και πολυεπίπεδο.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ένας αλγόριθμος μηχανικής μάθησης που δεν θα εξετάζει μόνο τα στατικά στοιχεία του προφίλ. Αντίθετα, θα αναλύει δυναμικά δεδομένα: το είδος του περιεχομένου που αναρτά ένας χρήστης, τον τρόπο που αλληλεπιδρά με άλλους λογαριασμούς, ακόμη και μοτίβα συμπεριφοράς που προδίδουν ότι πίσω από την οθόνη βρίσκεται ένα παιδί και όχι ένας έφηβος ή ενήλικας.
Όταν το σύστημα εντοπίζει ενδείξεις ότι ένας λογαριασμός ανήκει σε άτομο κάτω των 13 ετών, δεν θα προχωρά σε αυτόματη διαγραφή – μια τακτική που στο παρελθόν είχε οδηγήσει σε λανθασμένους αποκλεισμούς χρηστών. Αντιθέτως, η υπόθεση θα παραπέμπεται σε μια ειδική ομάδα ανθρώπινων ελεγκτών (moderators), οι οποίοι θα λαμβάνουν την τελική απόφαση. Στόχος είναι να μειωθούν τα περιθώρια λάθους και να διασφαλιστεί ότι η διαδικασία είναι δίκαιη.
Σε περίπτωση που ένας χρήστης αποκλειστεί λανθασμένα, το TikTok έχει προβλέψει μια αυστηρή διαδικασία ανάκτησης του λογαριασμού, η οποία θυμίζει τραπεζική ταυτοποίηση. Οι χρήστες που θα αμφισβητήσουν την απόφαση θα έχουν τρεις επιλογές για να αποδείξουν την ενηλικίωσή τους (ή ότι είναι άνω των 13):
Φωτογραφία ταυτότητας ή διαβατηρίου: Η κλασική μέθοδος κρατικής ταυτοποίησης.Εξουσιοδότηση πιστωτικής κάρτας: Μια διαδικασία που χρησιμοποιείται συχνά για επιβεβαίωση ηλικίας.Εκτίμηση ηλικίας μέσω προσώπου (Facial Age Estimation): Εδώ η πλατφόρμα συνεργάζεται με την εταιρεία Yoti, ηγέτιδα στον χώρο της ψηφιακής ταυτοποίησης. Η τεχνολογία της Yoti αναλύει τα χαρακτηριστικά του προσώπου για να εκτιμήσει την ηλικία, χωρίς όμως να αναγνωρίζει την ταυτότητα του ατόμου, διασφαλίζοντας έτσι την ανωνυμία.
Η χρονική συγκυρία δεν είναι τυχαία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ανοίξει «μέτωπο» με τις μεγάλες τεχνολογικές πλατφόρμες, απαιτώντας απτές αποδείξεις για την ασφάλεια των ανηλίκων. Το TikTok, θέλοντας να προλάβει δυσάρεστες εξελίξεις και πιθανά πρόστιμα-μαμούθ, συνεργάστηκε στενά με την Ιρλανδική Επιτροπή Προστασίας Δεδομένων (DPC) – την κύρια ρυθμιστική αρχή για θέματα ιδιωτικότητας στην ΕΕ – για τον σχεδιασμό του νέου συστήματος.
Εκπρόσωποι της πλατφόρμας τονίζουν ότι η διαδικασία έχει σχεδιαστεί με γνώμονα την προστασία της ιδιωτικότητας. Τα δεδομένα που συλλέγονται για την εκτίμηση της ηλικίας δεν θα χρησιμοποιούνται για εμπορικούς σκοπούς ή για στόχευση διαφημίσεων, αλλά αποκλειστικά για την επιβεβαίωση της συμμόρφωσης με τους κανόνες της κοινότητας.
Πριν την πανευρωπαϊκή επέκταση, το σύστημα δοκιμάστηκε πιλοτικά στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε άλλες επιλεγμένες αγορές. Σύμφωνα με την εταιρεία, τα αποτελέσματα ήταν ενθαρρυντικά: χιλιάδες λογαριασμοί ανηλίκων εντοπίστηκαν και απομακρύνθηκαν, οι οποίοι πιθανότατα θα είχαν διαφύγει από τους παλαιότερους, λιγότερο εξελιγμένους μηχανισμούς ελέγχου.
Η κίνηση αυτή του TikTok αναμένεται να λειτουργήσει ως προηγούμενο για τον ευρύτερο κλάδο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Καθώς οι νομοθέτες σε χώρες όπως η Γαλλία και η Ιταλία συζητούν ακόμη και την απαγόρευση χρήσης κινητών στα σχολεία ή τον περιορισμό των social media για παιδιά κάτω των 15 ή 16 ετών, οι πλατφόρμες αναγκάζονται να αναλάβουν ρόλο «ψηφιακού πορτιέρη».
Το ερώτημα που παραμένει είναι κατά πόσο η τεχνολογία μπορεί να ξεπεράσει την ευρηματικότητα των παιδιών, τα οποία συχνά βρίσκουν τρόπους να παρακάμπτουν τις ψηφιακές δικλείδες ασφαλείας. Ωστόσο, ο συνδυασμός τεχνητής νοημοσύνης και ανθρώπινης κρίσης δείχνει να είναι, προς το παρόν, η πιο αξιόπιστη λύση που διαθέτει η βιομηχανία.