Οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται πως βρίσκονται ένα βήμα πριν εξαπολύσουν στρατιωτικό πλήγμα κατά του Ιράν, όπως εκτιμά το BBC, αλλά αν και οι πιθανοί στόχοι είναι σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμοι – στρατιωτικές και πυρηνικές εγκαταστάσεις – οι συνέπειες κάθε άλλο παρά δεδομένες πρέπει να θεωρούνται, τονίζει το βρετανικό ειδησεογραφικό μέσο. Ads Εάν δεν επιτευχθεί κάποια ύστατη συμφωνία με την Τεχεράνη και ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δώσει το πράσινο φως για επίθεση, τα ακόλουθα επτά σενάρια περιγράφουν τα πιθανά ενδεχόμενα.
«Χειρουργικά» πλήγματα με περιορισμένες απώλειες και μετάβαση σε «δημοκρατία»
Το πρώτο σενάριο θέλει τις αμερικανικές δυνάμεις να πραγματοποιούν στοχευμένες επιθέσεις σε βάσεις των Φρουρών της Επανάστασης και της πολιτοφυλακής Μπασίτζ, καθώς και σε εγκαταστάσεις του πυραυλικού και πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Σε αυτή την περίπτωση, το καθεστώς – ήδη αποδυναμωμένο – καταρρέει, δίνοντας τη θέση του σε μια δημοκρατική μετάβαση και σταδιακή επανένταξη της χώρας στη διεθνή κοινότητα. Ads Αν και «ιδανικό», όπως αποκαλεί αυτή την εξέλιξη το BBC, το σενάριο θεωρείται εξαιρετικά αισιόδοξο. Παρόμοιες παρεμβάσεις σε Ιράκ και Λιβύη οδήγησαν σε πολιτικό χάος και εμφύλια βία, όχι σε σταθερές δημοκρατίες.
Το καθεστώς επιβιώνει, αλλά μετριάζει τη στάση του
Στο δεύτερο σενάριο, η ηγεσία παραμένει στην εξουσία αλλά – υπό πίεση – περιορίζει τη στήριξή της σε παραστρατιωτικές οργανώσεις, αναστέλλει μέρος των πυρηνικών της φιλοδοξιών και χαλαρώνει τους εσωτερικούς κατασταλτικούς μηχανισμούς.
Αυτό μοιάζει με το λεγόμενο «μοντέλο Βενεζουέλας», όπως γράφει το BBC. Ωστόσο, οι ιρανικές αρχές ήδη διατηρούν σθεναρή στάση για σχεδόν πέντε δεκαετίες και δεν έχουν δείξει πρόθεση για αλλαγή.
Κατάρρευση καθεστώτος και στρατιωτική διακυβέρνηση
Πολλοί αναλυτές θεωρούν αυτό το σενάριο ως το πιθανότερο, τονίζει το BBC.
Αν και η λαϊκή δυσαρέσκεια είναι έντονη, η εξουσία βρίσκεται στα χέρια ενός βαθιά ριζωμένου στρατιωτικού μηχανισμού ασφαλείας, κυρίως των Φρουρών της Επανάστασης.
Σε περίπτωση επίθεσης, αυτοί ενδέχεται να αναλάβουν πλήρως τη διακυβέρνηση, εγκαθιδρύοντας στρατιωτικό καθεστώς αντί για μεταρρυθμίσεις ή εκδημοκρατισμό.
Ιρανική αντεπίθεση σε ΗΠΑ και συμμάχους
Το Ιράν έχει ξεκαθαρίσει ότι θα απαντήσει σε οποιαδήποτε επίθεση. Μπορεί μάλιστα να χρησιμοποιήσει το εκτεταμένο οπλοστάσιο πυραύλων και drones για να πλήξει βάσεις των ΗΠΑ σε χώρες του Κόλπου (όπως το Κατάρ ή το Μπαχρέιν), αλλά και κρίσιμες υποδομές γειτονικών κρατών που θεωρεί συνεργούς (όπως η Ιορδανία).
Η επίθεση του 2019 στις εγκαταστάσεις της Aramco στη Σαουδική Αραβία αποτελεί σαφές παράδειγμα της δυνατότητάς του να πλήξει ζωτικής σημασίας στόχους.
Νάρκες στα Στενά του Ορμούζ και ναυτιλιακή κρίση
Το Ιράν έχει την ικανότητα να «παγιδεύσει» με νάρκες το στενό του Ορμούζ, το οποίο αποτελεί στρατηγικό πέρασμα για σχεδόν το 25% του παγκόσμιου πετρελαίου.
Ένα τέτοιο βήμα θα είχε άμεσες και σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, προκαλώντας άνοδο στις τιμές και αποσταθεροποίηση του διεθνούς εμπορίου.
Βύθιση αμερικανικού πολεμικού πλοίου
Ένα ακραίο αλλά όχι αδύνατο σενάριο περιλαμβάνει την επιτυχία ιρανικής «σμηνικής επίθεσης» (swarm attack) με drones και ταχύπλοα, που υπερκαλύπτουν την άμυνα ενός αμερικανικού πολεμικού.
Η πιθανότητα απώλειας ενός πλοίου, ή σύλληψης μελών του πληρώματος, θα προκαλούσε τεράστιο πλήγμα στο κύρος των ΗΠΑ.
Το BBC επικαλείται και ιστορικό προηγούμενο, καθώς το 2000 το USS Cole χτυπήθηκε από βομβιστή αυτοκτονίας στην Υεμένη, ενώ το 1987 το USS Stark δέχτηκε πυραυλική επίθεση από ιρακινό αεροσκάφος.
Κατάρρευση και χάος – εσωτερική διάλυση
Το πλέον ανησυχητικό σενάριο αφορά την πλήρη αποσύνθεση της χώρας, τονίζει το BBC.
Ενδεχόμενη κατάρρευση της κυβέρνησης χωρίς οργανωμένη μετάβαση μπορεί να προκαλέσει εμφύλιο πόλεμο ή ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ εθνοτικών ομάδων (Κούρδοι, Μπαλούχοι κ.ά.).
Μια τέτοια εξέλιξη θα προκαλούσε σοβαρή ανθρωπιστική κρίση, μαζική προσφυγική ροή και θα καθιστούσε το Ιράν πεδίο συγκρούσεων, όπως συνέβη σε Συρία, Λιβύη και Υεμένη.
Ο κίνδυνος είναι πλέον σαφής, υπογραμμίζει το BBC: Εάν ο Ντόναλντ Τραμπ προχωρήσει σε επίθεση για να διασώσει το κύρος του, χωρίς ξεκάθαρο στρατηγικό στόχο, τότε η σύγκρουση μπορεί να ξεφύγει από κάθε έλεγχο – με άγνωστη διάρκεια και δυνητικά καταστροφικές συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή.