Σε κατάσταση διαρκούς επιφυλακής βρίσκονται οι λιμενικές αρχές και οι τοπικοί φορείς στην Κρήτη, καθώς ο θαλάσσιος διάδρομος από τα παράλια της Λιβύης προς τη Γαύδο και τη νότια Κρήτη παρουσιάζει πρωτοφανή έξαρση σε μεταναστευτικές ροές. Το τελευταίο περιστατικό καταγράφηκε στα ανοιχτά της Γαύδου, όπου σκάφος της FRONTEX εντόπισε και περισυνέλεξε 38 μετανάστες. Λίγες ώρες αργότερα εντοπίστηκε και νέα «καραβιά» -όπως γράφει η εφημερίδα Νέα Κρήτη– με 31 ακόμη άτομα.
Η επιχείρηση στήθηκε υπό τον συντονισμό του Ενιαίου Κέντρου Συντονισμού Έρευνας και Διάσωσης (ΕΚΣΕΔ) του Λιμενικού Σώματος. Μια πλωτή μονάδα της FRONTEX εντόπισε τη λέμβο, στην οποία επέβαιναν οι 38 αλλοδαποί, να πλέει περίπου 2 ναυτικά μίλια νοτιοανατολικά της Γαύδου.
Οι καιρικές συνθήκες στην περιοχή ήταν καλές, γεγονός που διευκόλυνε την ασφαλή περισυλλογή τους. Οι διασωθέντες μεταφέρθηκαν αρχικά στο λιμάνι της Γαύδου για την παροχή των πρώτων βοηθειών, ενώ αμέσως μετά ξεκίνησαν οι διαδικασίες για τη μεταφορά τους σε προσωρινές δομές φιλοξενίας στην Παλαιόχωρα Χανίων.
Το συγκεκριμένο περιστατικό δεν είναι μεμονωμένο, αλλά αποτελεί κρίκο μιας μεγάλης αλυσίδας συνεχών αφίξεων που καταγράφονται το τελευταίο διάστημα. Η μεταναστευτική ροή από την Ανατολική Λιβύη προς το νότιο άκρο της Ελλάδας έχει παγιωθεί, μετατοπίζοντας σημαντικό βάρος των πιέσεων από το Ανατολικό Αιγαίο προς τη Μεγαλόνησο.
Σκάφος του Λιμενικού, νότια της Γαύδου
Μέσα σε ένα εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα (μόλις 16 ωρών στο πρόσφατο διήμερο), οι ελληνικές αρχές και η FRONTEX κλήθηκαν να διαχειριστούν 13 διαφορετικά περιστατικά, διασώζοντας συνολικά 611 ανθρώπους από την Ιεράπετρα μέχρι τη Γαύδο.
Τα στατιστικά είναι αμείλικτα για το τι συμβαίνει με τις «καραβιές» των μεταναστών που φτάνουν στην Κρήτη το τελευταίο διάστημα.
Κατά τη διάρκεια του 2025, οι συνολικές καταγεγραμμένες αφίξεις προσφύγων και μεταναστών στην Κρήτη και τη Γαύδο άγγιξαν τις 20.000, επιβεβαιώνοντας τη δυναμική της συγκεκριμένης διαδρομής.
Οι περισσότερες λέμβοι εντοπίζονται σε αποστάσεις από 16 έως και 53 ναυτικά μίλια νότια του νησιού. Οι διασωθέντες μεταφέρονται κυρίως προς το λιμάνι της Παλαιοχώρας, τους Καλούς Λιμένες Ηρακλείου, την Αγία Γαλήνη στο Ρέθυμνο και την Ιεράπετρα.
Λόγω των τεράστιων αποστάσεων στην ανοιχτή θάλασσα της Μεσογείου, το Λιμενικό επιστρατεύει συχνά παραπλέοντα εμπορικά πλοία για τη συλλογή των μεταναστών. Σε μία μόνο από τις πρόσφατες περιπτώσεις, φορτηγό πλοίο με σημαία Σιγκαπούρης χρειάστηκε να περισυλλέξει 142 άτομα από τρεις διαφορετικές μισοβυθισμένες λέμβους ταυτόχρονα.
Η συχνότητα των μεταναστευτικών ροών προκαλεί έντονο προβληματισμό στις τοπικές κοινωνίες και τις Αρχές. Η Γαύδος, ένα νησί με ελάχιστους μόνιμους κατοίκους, και οι νότιοι δήμοι της Κρήτης στερούνται οργανωμένων μόνιμων δομών υποδοχής και ταυτοποίησης για τους μετανάστες.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι τοπικοί φορείς να επιδίδονται σε έναν διαρκή «αγώνα δρόμου» για να εξασφαλίσουν προσωρινή στέγαση (συχνά σε κλειστά γυμναστήρια ή ενοικιαζόμενους χώρους), σίτιση και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, πριν οι άνθρωποι αυτοί μεταφερθούν σε οργανωμένα κέντρα της ηπειρωτικής Ελλάδας ή άλλων νησιών.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία καταγραφής των ελληνικών αρχών και της FRONTEX, η συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων που αποβιβάζονται στο νότιο άκρο της χώρας ανήκει στις εξής εθνικότητες:
Αίγυπτος: Αποτελεί διαχρονικά τη μεγαλύτερη πληθυσμιακή ομάδα σε αυτή τη διαδρομή. Σχεδόν όλοι είναι νεαροί άνδρες.
Σουδάν: Παρατηρείται κατακόρυφη αύξηση, καθώς χιλιάδες άνθρωποι εγκαταλείπουν τη χώρα για να σωθούν.
Μπαγκλαντές & Πακιστάν: Μετανάστες από τη Νότια Ασία που χρησιμοποιούν τη Λιβύη ως ενδιάμεσο σταθμό.
Συρία: Πρόσφυγες που συνεχίζουν να αναζητούν ασφάλεια στην Ευρώπη λόγω της μακροχρόνιας αστάθειας.
Χώρες της Υποσαχάριας Αφρικής: Άτομα από την Ερυθραία, τη Σομαλία, την Αιθιοπία και το Τσαντ.
Η έξαρση των ροών προς την Κρήτη δεν είναι τυχαία, αλλά οφείλεται σε έναν συνδυασμό τοπικών κρίσεων στις χώρες προέλευσης και γεωπολιτικών αλλαγών:
Ο εμφύλιος πόλεμος στο Σουδάν: Η γενικευμένη σύρραξη στο Σουδάν έχει προκαλέσει μία από τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές κρίσεις παγκοσμίως. Εκατομμύρια πολίτες εκτοπίστηκαν, με πολλούς να καταφεύγουν στη γειτονική Λιβύη και από εκεί να αναζητούν διέξοδο προς την Ευρώπη.
Η οικονομική ασφυξία στην Αίγυπτο: Η σοβαρή οικονομική κρίση, ο υψηλός πληθωρισμός και η έλλειψη εργασιακών προοπτικών για τους νέους στην Αίγυπτο ωθούν χιλιάδες άτομα στη μετανάστευση. Λόγω των αυστηρών ελέγχων στα δικά τους σύνορα, οι Αιγύπτιοι περνούν οδικώς στη Λιβύη για να επιβιβαστούν σε σκάφη διακινητών.
Η «βιομηχανία» διακίνησης στην Ανατολική Λιβύη: Στο ανατολικό τμήμα της Λιβύης, τα κυκλώματα διακινητών δρουν σχεδόν ανενόχλητα. Χρησιμοποιούν μεγάλα, σαθρά αλιευτικά ή ξύλινες λέμβους, χρεώνοντας το κάθε άτομο από 3.000 έως 5.000 ευρώ για το ταξίδι.
Η πίεση σε άλλες διαδρομές: Οι αυξημένοι έλεγχοι και οι αποτροπές στο Ανατολικό Αιγαίο (κοντά στα τουρκικά παράλια) αλλά και στον διάδρομο της Τυνησίας προς την Ιταλία, ανάγκασαν τα κυκλώματα να «ανοίξουν» τη μακρινή αλλά λιγότερο φυλασσόμενη διαδρομή Τομπρούκ – Γαύδος.
Το προφίλ των ταξιδιωτών
Σε αντίθεση με το παρελθόν όπου βλέπαμε πολλές οικογένειες με παιδιά, το ρεύμα από τη Λιβύη προς την Κρήτη αποτελείται στην πλειονότητά του από νεαρούς άνδρες και ασυνόδευτους ανηλίκους, οι οποίοι αντέχουν τις κακουχίες ενός ταξιδιού που διαρκεί συνήθως 3 με 5 ημέρες στην ανοιχτή θάλασσα. Η κατάσταση πάντως, προβληματίζει έντονα τόσο την τοπική κοινωνία, όσο και τις ελληνικές Αρχές.
Χαρακτηριστικές είναι οι δηλώσεις του αρμόδιου Υπουργού Θάνου Πλεύρη που μιλώντας στη Βουλή για το θέμα, έστειλε αυστηρό μήνυμα λέγοντας: «Δεν θα επιτρέψουμε να συμβεί ό,τι το 2015-2016 που “λιάζονταν”. Η χώρα έχει σύνορα και θα φυλάσσονται».