Μετά την απαγωγή του προέδρου της Βενεζούλας Νικολάς Μαδούρο οι δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έρχονται σαν καταιγίδα.
Η πρώτη προκλητική δήλωση ήταν όταν σε συνέντευξη του δήλωσε: «Δεν χρειάζομαι το Διεθνές Δίκαιο, το μόνο που μπορεί να με σταματήσει είναι το μυαλό μου».
Στη συνέχεια με διαφορά μόνο δύο ημέρες αναφέρει η εφημερίδα Mail on Sunday αλλά και σύμφωνα με τα διεθνή μέσα, ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, φέρεται να έχει δώσει εντολή στους διοικητές των ειδικών δυνάμεων να εκπονήσουν το συντομότερο σχέδιο για πιθανή εισβολή της αυτοδιοικούμενη περιοχή της Δανίας, δηλαδή της Γροιλανδίας με στόχο την κατάληψή της.
Ωστόσο σύμφωνα με τις πληροφορίες το σχέδιο αυτό συναντά σοβαρή αντίσταση από ανώτατους αξιωματικούς των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ. Οι στρατιωτικοί, και κυρίως τα μέλη της στρατιωτικής ηγεσίας (Joint Chiefs of Staff), κρίνουν ότι μια τέτοια κίνηση είναι παράνομη γιατί στέκεται απέναντι από το διεθνές δίκαιο και επίσης δε διαθέτει την έγκριση του Κογκρέσου και ως εκ τούτου δεν μπορεί να προχωρήσει. Και μέσα στην ηγεμονική φαντασμαγορία του σε επιστολή του προς τον στον πρωθυπουργό της Νορβηγίας θα γράψει: «Αφού δεν μου δώσατε το Νόμπελ, δεν υποχρεούμαι να σκέφτομαι την ειρήνη».
Η ωμότητα ναρκώνει κάθε αντίσταση. Αλλά θα μπορούσε να ρωτήσει κάποιος εξαντλείται ποτέ η ισχύς στις ΗΠΑ; Ο Ντ. Χ. Λόρενς και ο Αλεξις ντε Τοκβίλ, είχαν πει ότι η Αμερική μπορεί να ήταν η θυγατέρα της Ευρώπης εξελισσόταν όμως ως το αντίθετο της Ευρώπης. Ο Λόρενς επιπλέον διέβλεπε ότι η Αμερική διακατεχόταν από ένα «make new» και έπασχε από μια ακατάληπτη δύναμη κυριαρχίας επί του πλανήτη. Αλλά έτσι δεν οργανώθηκε και το βαθύ κράτος των ΗΠΑ;
Είναι γεγονός ότι ο Ντόναλντ Τραμπ αντιγράφει τον Καλλικλή και σβήνει τα αξιόπρακτα του διεθνούς δικαίου; Θα λέγαμε μάλιστα ότι το αφήγημα της επιχειρηματολογίας του Τραμπ θυμίζει τον Καλλικλή όταν εκείνος ισχυριζόταν ότι «δίκαιο είναι να έχει ο καλύτερος (δηλαδή ο αποφασιστικότερος σε ισχύ) περισσότερα από τον χειρότερο και ο δυνατότερος περισσότερα από τον αδυνατότερο» (483 b).
Θα έλεγε κανείς πως σ’ αυτή την πλάνη κινήθηκαν και οι Αθηναίοι στον περίφημο διάλογο τους με τους Μηλίους λέγοντας σύμφωνα με τον Θουκυδίδη ότι: «Και εμείς γνωρίζουμε και εσείς, ότι κατά τον ανθρώπινο νόμο τα δίκαια κρίνονται μόνο από ίσους, ενώ τα δυνατά τα πράττουν οι ισχυροί και τα αποδέχονται χωρίς όρια οι ανίσχυροι». Και συνέχιζαν οι Αθηναίοι λέγοντας επίσης ότι: «Και οι θεοί με τη φυσική και δυνατή τους ορμή εξουσιάζουν τους ανθρώπους και τους εξαναγκάζουν να τους υπηρετούν» (Ε 89, 105).
Ο Ντόναλντ Τράμπ μας λέει ότι εκείνος είναι το απόλυτο υποκείμενο της ιστορίας και της δύναμης, που μπορεί η επιθυμία του και η λογική του να γίνει παγκόσμια τάξη. Γιατί ο ισχυρός σύμφωνα με τον ίδιο, είναι μόνο εκείνος που μπορεί να κατοχυρώσει τη διάταξη των πραγμάτων.
Μια τέτοια αντίληψη της δύναμης που εκφράζει ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι παρά μια αυθαίρετη και παρά φύση εκδοχή της επίπλαστης φαντασίας του. Και αυτό γιατί σ’ έναν πολυκεντρικό πλανήτη δε μπορεί πλέον να είναι οι ΗΠΑ το απόλυτο κέντρο της πολιτικής ηγεσίας, όπως επίσης δε μπορεί να είναι η Κίνα το μοναδικό υπόδειγμα της τεχνοκρατίας.
Οι προνομιούχες θέσεις της δύναμης στον πλανήτη είναι περισσότερες από ποτέ και το μοντέλο του πατέρα της πρωτόγονης ορδής όπως θα έλεγε ο Ζ. Λακάν, της φιγούρας, εκείνης με την απόλυτη δύναμη και την απόλυτη απόλαυση των άνευ ορίων βρίσκεται σε απουσία. Σήμερα οι φιγούρες της απόλυτης δύναμης γίνονται φιλέρημες σκιές ενός κόσμου που χωνεύεται σε ημερήσιες ισορροπίες.
Ο Λακάν συμβόλισε αυτή τη φιγούρα της απόλυτης δύναμης του αρχαίου κόσμου με ένα μαθηματικό τύπο «∃x Φx» και ήταν η φιγούρα η οποία διεκδικούσε τα πάντα.
Πρόκειται για τον “Hommoinsum” “homo homini sum, homo homini lupus, homo mensura”, όπως έλεγε και αποτελούσε μια μορφή που δεν υπάρχει σήμερα γιατί ζούμε σε μια εποχή όπου όλα είναι αποκεντροθετημένα και η δύναμη δεν είναι μόνο ένα αντικείμενο εξάρτησης ή υπόταξης (assujetissement), αλλά ένα πολυκεντρικό σύμπλεγμα στρατηγικής.
Ίσως όμως ο Ντόναλντ Τραμπ με το γιγάντιο Εγώ του ως αυθέντης (signifiant-maitre) να έχει διακλεισθεί από το «συμβολικό» ενός κόσμου μιας άλλης «αρχαιολογίας» και «γενεολογίας». Γι’ αυτό και «απολύει» το διεθνές δίκαιο στο βόμβο της παγκόσμιας σύγχυσης έτσι ώστε να χορτάσει από δύναμη.
*Ο Απόστολος Αποστόλου είναι καθηγητής Πολιτικής και Κοινωνικής Φιλοσοφίας