Με φόντο μια εύθραυστη ισορροπία στο Αιγαίο και ανοιχτά όλα τα μεγάλα ζητήματα, Αθήνα και Άγκυρα επαναφέρουν στο προσκήνιο τον πολιτικό διάλογο, με τη συνάντηση Μητσοτάκη–Ερντογάν στις 11 Φεβρουαρίου να αποκτά χαρακτήρα δοκιμασίας για τη διατήρηση της αποκλιμάκωσης.
Συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν / Φωτογραφία: Γραφείο Τύπου Πρωθυπουργού/ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΜΗΤΣΟΣ
Σε μια συγκυρία αυξημένης γεωπολιτικής ρευστότητας στην ευρύτερη περιοχή, η επικείμενη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς θα αποτελέσει ακόμη ένα τεστ για το αν οι δύο πλευρές μπορούν να διατηρήσουν τα τελευταία κεκτημένα της σχετικής ηρεμίας και να αποτρέψουν την επιστροφή σε ένα σκηνικό διαδοχικών κρίσεων. Η συνάντηση, η οποία έχει πλέον προσδιοριστεί για τις 11 Φεβρουαρίου στην Άγκυρα, στο πλαίσιο του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας–Τουρκίας, εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό επανενεργοποίησης των διμερών μηχανισμών διαλόγου.
Μητσοτάκης: «Η οριοθέτηση ΑΟΖ η μοναδική διαφορά με την Τουρκία»
Σε συνέντευξή του στο Foreign Policy, ο Έλληνας πρωθυπουργός επανέλαβε ότι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ αποτελεί, κατά την ελληνική θέση, τη μία και μοναδική διαφορά με την Τουρκία, τονίζοντας παράλληλα ότι δεν υπάρχει λόγος κλιμάκωσης. Χαρακτήρισε τόσο τον ίδιο όσο και τον Τούρκο πρόεδρο έμπειρους ηγέτες, που γνωρίζουν πώς να διαχειρίζονται τις εντάσεις χωρίς να επιτρέπουν σε αυτές να εκτροχιάζονται. Το μήνυμα της Αθήνας είναι ότι η σταθερότητα στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο συνιστά στρατηγική επιλογή και όχι συγκυριακή τακτική.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι ο καθορισμός ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας είναι το μόνο ζήτημα που αναγνωρίζει η Αθήνα ως αντικείμενο συζήτησης με την Τουρκία, επισημαίνοντας ότι, παρά τις κατά καιρούς τεχνικές εντάσεις και την έκδοση NAVTEX, δεν θεωρεί απαραίτητη την κλιμάκωση. Παράλληλα, εξέφρασε την προσδοκία ότι μέσω του επικείμενου διαλόγου οι δύο πλευρές θα επιδιώξουν τη διατήρηση του κλίματος επικοινωνίας και συνεννόησης, ακόμη και σε ένα περιβάλλον όπου οι ελληνοτουρκικές σχέσεις παραμένουν σε διαρκή διαχείριση, με υπαρκτές εστίες έντασης.
Να παραμείνουν ανοιχτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας Ελλάδας-Τουρκίας
Η Αθήνα προσέρχεται στη συνάντηση με βασικό στόχο την εμπέδωση κλίματος προβλεψιμότητας και τη διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας, σε μια συγκυρία όπου οι σχέσεις των δύο χωρών χαρακτηρίζονται από σταθερή, αλλά εύθραυστη, διαχείριση. Στο παρασκήνιο, διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι η σύγκλιση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας είχε εδώ και καιρό «κλειδώσει» για τα μέσα Φεβρουαρίου, πριν από την έναρξη του Ραμαζανιού, στοιχείο που προσδίδει πρόσθετη σημασία στην επίσκεψη και στη δυναμική της για τη συνέχεια των επαφών. Την ίδια στιγμή, τουρκικές πηγές επισημαίνουν ότι δεν αναμένουν ένταση το επόμενο διάστημα, εκπέμποντας σήμα διατήρησης της αποκλιμάκωσης.
Η Τουρκία αμφισβητεί την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια
Την ίδια ώρα, η Άγκυρα έχει καταστήσει σαφές ότι επιθυμεί να εξεταστούν οι ελληνοτουρκικές σχέσεις σε ένα ευρύτερο πλαίσιο και όχι αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ. Σύμφωνα με τουρκικές τοποθετήσεις, στην ατζέντα της συνάντησης αναμένεται να περιληφθούν τόσο διμερή ζητήματα όσο και περιφερειακά και διεθνή θέματα, ενώ δεν αποκλείεται να υπάρξει και υπογραφή εγγράφων συνεργασίας σε επιμέρους τομείς.
Παράλληλα, το ζήτημα της πιθανής επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια στο Αιγαίο παραμένει ένα από τα βασικά αγκάθια που εξακολουθούν να τροφοδοτούν την καχυποψία. Η Ελλάδα, που έχει ήδη εφαρμόσει την επέκταση στο Ιόνιο, υποστηρίζει ότι πρόκειται για μονομερές κυριαρχικό δικαίωμα, κατοχυρωμένο από το διεθνές δίκαιο της θάλασσας. Η τουρκική πλευρά, πάντως, έχει αντιδράσει έντονα, χαρακτηρίζοντας τέτοιες κινήσεις απαράδεκτες και αντίθετες με το διεθνές δίκαιο, ενώ επιμένει ότι μόνο μέσω διαλόγου και καλής πίστης μπορούν να εξεταστούν τα σχετικά ζητήματα.
Συνάντηση Μητσοτάκη–Ερντογάν για την αποτροπή της κλιμάκωσης της έντασης
Σε αυτό το σύνθετο περιβάλλον, το στοίχημα της συνάντησης Μητσοτάκη–Ερντογάν δεν είναι η άμεση γεφύρωση των διαφορών – κάτι που, υπό τις παρούσες συνθήκες, θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο. Είναι, πρωτίστως, η διασφάλιση ότι η επικοινωνία και η συνεργασία θα παραμείνουν ενεργές, στη βάση της ειρηνικής συνύπαρξης και του σεβασμού του διεθνούς δικαίου. Αν αυτό επιτευχθεί, θα πρόκειται για ένα ουσιαστικό βήμα ώστε οι δύο χώρες να συνεχίσουν να κινούνται μακριά από τα «θολά νερά» της έντασης και πιο κοντά σε ένα πλαίσιο σχετικής σταθερότητας, χωρίς αυταπάτες για εύκολες ή άμεσες λύσεις.