Ένα γιγαντιαίο, σε σχήμα βεντάλιας, δίκτυο κρυμμένων λεκανών ανακαλύφθηκε κάτω από την Ανατολική Ανταρκτική. Αποκαλύφθηκε ότι αρκετά γνωστά υποπαγετώδη χαρακτηριστικά αποτελούν στην πραγματικότητα μέρος μιας ενιαίας, τεράστιας γεωλογικής δομής.
ΣΥΝΟΨΗ ΑΡΘΡΟΥ
Ανταρκτική: Επιστήμονες ανακάλυψαν μια τεράστια κρυμμένη δομή κάτω από τους πάγους Ένα γιγαντιαίο, σε σχήμα βεντάλιας, δίκτυο κρυμμένων λεκανών ανακαλύφθηκε κάτω από την Ανατολική Ανταρκτική, αποκαλύπτοντας ότι αρκετά γνωστά υποπαγετώδη χαρακτηριστικά αποτελούν στην πραγματικότητα μέρος μιας ενιαίας, τεράστιας γεωλογικής δομής. EN ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Μαρίνα Σίσκου ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ 15:05, Παρασκευή 05 Ιουνίου 2026 Επιστήμη & Τεχνολογία Λεκάνες ελεγχόμενες από ρήγματα και ερμηνευμένο δομικό πλαίσιο στο πρόσφατα εντοπισμένο EAFBP. Πηγή: Nature Geoscience (2026). DOI: 10.1038/s41561-026-01991-6
Τα βασικά σημεία του άρθρου
Το εύρημα ρίχνει νέο φως στην αρχαία τεκτονική ιστορία της Ανταρκτικής και θα μπορούσε να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς συμπεριφέρεται το στρώμα πάγου σήμερα.
Ένα γιγαντιαίο, σε σχήμα βεντάλιας, δίκτυο κρυμμένων λεκανών ανακαλύφθηκε κάτω από την Ανατολική Ανταρκτική, αποκαλύπτοντας ότι αρκετά γνωστά υποπαγετώδη χαρακτηριστικά αποτελούν στην πραγματικότητα μέρος μιας ενιαίας, τεράστιας γεωλογικής δομής.
Το εύρημα ρίχνει νέο φως στην αρχαία τεκτονική ιστορία της Ανταρκτικής και θα μπορούσε να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς συμπεριφέρεται το στρώμα πάγου σήμερα.
Ερευνητές εντόπισαν ένα τεράστιο, κρυμμένο γεωλογικό χαρακτηριστικό κάτω από το στρώμα πάγου της Ανατολικής Ανταρκτικής, αποκαλύπτοντας μια άγνωστη μέχρι πρότινος σύνδεση μεταξύ μερικών από τα μεγαλύτερα θαμμένα τοπία της ηπείρου.
Η πρόσφατα αναγνωρισμένη δομή αποτελείται από ένα δίκτυο τεράστιων λεκανών, κρυμμένων κάτω από πάγο που σε ορισμένες τοποθεσίες ξεπερνά σε πάχος τα τρία χιλιόμετρα.
Μαζί, αυτές οι λεκάνες σχηματίζουν ένα μοτίβο σε σχήμα βεντάλιας ηπειρωτικής κλίμακας, το οποίο οι ερευνητές ονόμασαν Επαρχία Λεκανών σε Σχήμα Βεντάλιας της Ανατολικής Ανταρκτικής (East Antarctic Fan-shaped Basin Province).
Η επαρχία περιλαμβάνει αρκετά γνωστά υποπαγετώδη χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων των λεκανών Ουίλκς (Wilkes) και Αουρόρα (Aurora), καθώς και τη λεκάνη που περιέχει τη λίμνη Βοστόκ (Vostok), τη μεγαλύτερη γνωστή υποπαγετώδη λίμνη στη Γη.
Αν και οι επιστήμονες μελετούσαν πολλές από αυτές τις λεκάνες μεμονωμένα για χρόνια, αυτή είναι η πρώτη φορά που αναγνωρίζονται ως τμήματα μιας ενιαίας, διασυνδεδεμένης γεωλογικής δομής. ΣΥΝΕΧΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ Ταμίλα Κουλίεβα: «Μου έγιναν προτάσεις να υποδυθώ τη γυναίκα από τη Ρωσία – Προσπάθησα να μην ανταποκριθώ σε αυτούς τους ρόλους» Λαβρόφ: Στηρίζει τις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν αλλά με όρους – «Καμία πρόοδος» στην Ουκρανία έναν χρόνο μετά τη Σύνοδο στην Αλάσκα Ρουμανία: Το drone που εξερράγη ήταν ουκρανικό και βγήκε εκτός ελέγχου έπειτα από ρωσικές παρεμβολές Κυρανάκης: «Πάμε να κερδίσουμε τη μάχη των εκλογών» – Το «ευχαριστώ» στον Πρωθυπουργό για τη θέση του Γραμματέα της ΝΔ Ενδείξεις αρχαίας επέκτασης του φλοιού
Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, η δομή πιθανότατα σχηματίστηκε μέσω μιας διαδικασίας γνωστής ως κατανεμημένης περιστροφικής επέκτασης (distributed rotational extension).
Αυτό συμβαίνει όταν ο ηπειρωτικός φλοιός σταδιακά τεντώνεται προς τα έξω από ένα κεντρικό σημείο. Οι ερευνητές παρομοιάζουν αυτό το μοτίβο με ένα χέρι, όπου η βάση του αντίχειρα παραμένει σταθερή ενώ τα δάχτυλα ανοίγουν. Τα κενά ανάμεσα στα δάχτυλα μοιάζουν με τις τριγωνικές λεκάνες που δημιουργούνται καθώς ο φλοιός επεκτείνεται.
Η Επαρχία Λεκανών σε Σχήμα Βεντάλιας της Ανατολικής Ανταρκτικής ενδέχεται να αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα παραδείγματα περιστροφικής επέκτασης που έχουν εντοπιστεί ποτέ στον ηπειρωτικό φλοιό.
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι η δομή αυτή αναπτύχθηκε μέσα από πολλαπλά τεκτονικά επεισόδια που σχετίζονται με τον σχηματισμό και την εξέλιξη της αρχαίας υπερηπείρου της Γκοντβάνα.
Ενδέχεται επίσης να συνδέεται με τον μεταγενέστερο διαχωρισμό της Ανταρκτικής και της Αυστραλίας και θα μπορούσε ακόμη και να έχει διαδραματίσει κάποιο ρόλο σε αυτή την ηπειρωτική διάσπαση. Η ανακάλυψη αυτή εγείρει αρκετά νέα ερωτήματα, συμπεριλαμβανομένου του πότε σχηματίστηκε η δομή και ποιες γεωδυναμικές διεργασίες ήταν υπεύθυνες για τη δημιουργία της.
Συνέπειες για το στρώμα πάγου της Ανταρκτικής
Η σημασία του ευρήματος εκτείνεται πέρα από την αναπαράσταση του γεωλογικού παρελθόντος της Ανταρκτικής. Το σχήμα του υποβάθρου κάτω από τον πάγο συνεχίζει να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ο πάγος κινείται σε ολόκληρη την ήπειρο σήμερα.
Αυτό το κρυφό τοπίο βοηθά στον προσδιορισμό της θέσης των υποπαγετώνων λεκανών και λιμνών, και ενδέχεται να επηρεάσει τη σταθερότητα περιοχών του στρώματος πάγου της Ανταρκτικής που είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στην κλιματική αλλαγή.
Για τη διερεύνηση της νεοανακαλυφθείσας δομής, οι ερευνητές συνδύασαν πολλαπλές πηγές δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων της υποπαγετώνιας τοπογραφίας, των γεωλογικών παρατηρήσεων, των μετρήσεων βαρύτητας, των μαγνητικών δεδομένων, των σεισμικών πληροφοριών και των μοντέλων του φλοιού και της λιθόσφαιρας.
Η ανάλυσή τους δείχνει ότι το χαρακτηριστικό αυτό είναι αποτέλεσμα βαθιών τεκτονικών διεργασιών που λαμβάνουν χώρα εντός της λιθόσφαιρας της Ανταρκτικής.
Ο Δρ. Guy Paxman από το Τμήμα Γεωγραφίας ήταν μέλος της διεθνούς ερευνητικής ομάδας. Ο ίδιος ηγήθηκε των υπολογισμών για την εκτίμηση του πώς θα έμοιαζε το ανάγλυφο της Ανατολικής Ανταρκτικής εάν αφαιρούνταν ολόκληρο το στρώμα πάγου (κάτι που θα προκαλούσε την αναπήδηση του εδάφους προς τα πάνω έως και κατά ένα χιλιόμετρο).
Αυτό το ανακατασκευασμένο «αναπηδημένο ανάγλυφο» επέτρεψε στους ερευνητές να εξετάσουν τόσο το υψόμετρο όσο και τον προσανατολισμό της νεοαναγνωρισθείσας γεωλογικής δομής.
Επικεφαλής της μελέτης ήταν ο Δρ. Egidio Armadillo από το Πανεπιστήμιο της Γένοβας και η έρευνα υποστηρίχθηκε από το Ιταλικό Εθνικό Πρόγραμμα Έρευνας για την Ανταρκτική.
Αυτό το κρυφό τοπίο ενδέχεται να επηρεάσει τη σταθερότητα περιοχών του στρώματος πάγου της Ανταρκτικής που είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στην κλιματική αλλαγή.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ