Το 2025 καταγράφηκε ως μια από τις πιο σκοτεινές χρονιές για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παγιδευμένες σε εσωτερικές αντιφάσεις, γεωπολιτικά διλήμματα και διεθνείς πιέσεις, οι ευρωπαϊκές ηγεσίες φάνηκαν να εγκαταλείπουν τις θεμελιώδεις αξίες τους: το κράτος δικαίου, την ισονομία, την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την αυτόνομη εξωτερική πολιτική.
Τα γεγονότα που ξεδιπλώθηκαν από τα τέλη του 2023 έως τα μέσα του 2025 αποκάλυψαν μια Ευρώπη διχασμένη, αδύναμη και πρόθυμη να συμβιβαστεί με ισχυρές δυνάμεις για να διατηρήσει μια ψευδαίσθηση διεθνούς επιρροής. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δεν είναι φυσικά η μοναδική υπεύθυνη. Αλλά με τις κινήσεις και τις πρωτοβουλίες της, προσωποποιεί την παρακμή.
Η αρχή έγινε με την επίσκεψη της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Ισραήλ τον Οκτώβριο του 2023, λίγο μετά τις επιθέσεις της Χαμάς. Παρά το γεγονός ότι δεν είχε επίσημη εντολή από τα κράτη μέλη, εξέφρασε πλήρη στήριξη στις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα.
Η επιλογή οδήγησε την ΕΕ σε διπλωματική απομόνωση και σε μια στάση εμφανώς αντιφατική σε σχέση με την υποστήριξή της στην Ουκρανία . Η υιοθέτηση δύο μέτρων και δύο σταθμών ανάμεσα στα δύο μέτωπα υπονόμευσε τη διεθνή αξιοπιστία της Ένωσης και την άφησε εκτεθειμένη σε επικρίσεις, τόσο από συμμάχους όσο και από αντιπάλους.
Με 17 δέσμες κυρώσεων κατά της Ρωσίας, οι Βρυξέλλες ήταν ανίκανες να επιβάλουν έστω και μία αντίστοιχη κύρωση κατά του Ισραήλ, ακόμη και όταν η πείνα και η ανθρωπιστική καταστροφή στη Γάζα έφτασαν στο αποκορύφωμα τους το καλοκαίρι του 2025.
Το 2024 και οι πρώτοι μήνες του 2025 αποκάλυψαν τις συνέπειες αυτής της πολιτικής. Η απουσία συνεκτικής ευρωπαϊκής στάσης στη Γάζα επέτρεψε σε ηγέτες όπως ο Βίκτορ Όρμπαν να εκμεταλλευτούν τις αντιφάσεις της ΕΕ και να προσεγγίσουν στενότερα τόσο τη Μόσχα όσο και το Τελ Αβίβ.
Παράλληλα, η σιωπή της Ευρώπης όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε πως «οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πάρουν τον έλεγχο της Γάζας» υπογράμμισε την αδυναμία των Βρυξελλών να υπερασπιστούν ακόμη και τις στοιχειώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε όταν η Ουάσιγκτον άρχισε να υιοθετεί μια ολοένα και πιο επιθετική στάση απέναντι στην ΕΕ. Δηλώσεις όπως εκείνες του αντιπροέδρου Τζ. Ντ. Βανς στο Μόναχο, ο οποίος κατηγόρησε τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες ότι «περιορίζουν τις ελευθερίες» επειδή εναντιώνονται στην άκρα δεξιά, πέρασαν σχεδόν αναπάντητες από τις Βρυξέλλες.
Ακόμη και όταν ο Τραμπ επιτέθηκε προσωπικά στον Ουκρανό πρόεδρο Ζελένσκι, χαρακτηρίζοντάς τον «αχάριστο» και «ανεπαρκή», οι Βρυξέλλες αρκέστηκαν σε παρασκηνιακές παρεμβάσεις για να κατευνάσουν την οργή του «μπαμπά», όπως τον αποκάλεσε ο τσανακογλείφτης Μαρκ Ρούτε, πρώην πρωθυπουργός της Ολλανδίας και νυν γραμματέας του ΝΑΤΟ.
Αντί οι πολιτικές και οι επιθέσεις του αλλοπρόσαλλου Τραμπ να οδηγήσουν στη συσπείρωση της Ευρώπης, την οδήγησαν σε πλήρη προσκόλληση στις ΗΠΑ.
Η ΕΕ προσχώρησε, σαν Αμερικάνος υπολοχαγός, στον εμπορικό πόλεμο που κήρυξε ο Τραμπ στην Κίνα, με αποτέλεσμα να πληρώσει το μεγαλύτερο τίμημα όταν το Πεκίνο κατάφερε να νικήσει. Γερμανία και σύμμαχοι της συμφοράς, έμειναν έξω από την κινεζική αγορά, εκεί που άλλοτε κυριαρχούσαν. Έμειναν δηλαδή με τη Μερσεντές στο χέρι.
Ο πλήρης εξευτελισμός σημειώθηκε με την εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ. Οι όροι που επιβλήθηκαν από τον Τραμπ στη συνάντηση με την Ούρσουλα περιγράφηκαν ως «βίαιοι και ταπεινωτικοί». Η διαπραγματεύτρια της ΕΕ, Sabine Weyand, αρνήθηκε ακόμη και να χρησιμοποιήσει τον όρο «διαπραγμάτευση» για τις συνομιλίες, που θύμιζαν τις συμφωνίες που επέβαλλε η ευρωπαϊκή αποικιοκρατία τους προηγούμενους αιώνες. Μόνο που αυτή τη φορά ήταν στον ρόλο των αποικιοκρατούμενων.
Αλλά το Βατερλό της ΕΕ έλαβε χώρα σε έναν πραγματικό πόλεμο. Η Ούρσουλα είχε ποντάρει όλα της τα λεφτά στην Ουκρανία και στη ρωσοφοβία. Το πολεμικό κλίμα, τα πλαστά διλήμματα «ή θα εξοπλίστούμε ή θα πρέπει να μάθουμε ρωσικά», τα στρατιωτικά γυμνάσια στο μετρό του Βερολίνου, διευκόλυναν τις ευρωπαϊκές ηγεσίες να επενδύσουν στις πολεμικές βιομηχανίες, περικόπτοντας τα κοινωνικά προγράμματα.
Η στροφή του Τραμπ και οι πιέσεις του για ανακωχή στην Ουκρανία, αποκάλυψαν την ευρωπαϊκή γύμνια, την έλλειψη στρατηγικού σχεδίου. Οι ελπίδες ότι οι πολεμικές επενδύσεις θα αναθερμάναν τις βαρυγκουμούσες οικονομίες της Γηραιάς Ηπείρου αποδεικνύονται φρούδες. Και οι Ευρωπαίοι ηγέτες πάνε κι έρχονται σαν ακέφαλα κοτόπουλα, μπροστά στους χασάπηδες της ακροδεξιάς.
Το χειρότερο είναι ότι φαίνονται ανίκανοι να αλλάξουν πορεία. Η επιβολή βάρβαρων ατομικών κυρώσεων σε Ευρωπαίους πολίτες, απλώς επειδή εξέφραζαν διαφορετικές απόψεις για την πορεία του πολέμου στην Ουκρανία ή τη Γάζα, είναι η προτελευταία πράξη μιας ΕΕ έτοιμης να αυτοκτονήσει. Σε αυτή την ταινία τρόμου που κορυφώνεται το έτος 2026 , η Ούρσουλα είναι έτοιμη να πατήσει τη σκανδάλη.