Η υπόθεση της Αλβανίδας ηθοποιού Ανίλα Μπίσα φέρνει στο προσκήνιο μια πρωτοφανή σύγκρουση ανάμεσα στην τεχνολογική καινοτομία και τα ατομικά δικαιώματα, καθώς η ίδια προσφεύγει στη Δικαιοσύνη υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση χρησιμοποίησε παράνομα την εικόνα και τη φωνή της για τη δημιουργία της πρώτης εικονικής υπουργού τεχνητής νοημοσύνης, της «Ντιέλα».
Στις 11 Σεπτεμβρίου του 2025, η Αλβανίδα ηθοποιός Ανίλα Μπίσα Μπίσα παρακολούθησε ζωντανά την ανακοίνωση του νέου υπουργικού συμβουλίου από τον πρωθυπουργό Έντι Ράμα, όταν είδε –προς έκπληξή της– ότι είχε «διοριστεί» υπουργός Τεχνητής Νοημοσύνης, όχι ως φυσικό πρόσωπο, αλλά ως avatar που αναπαριστούσε το πρόσωπο και τη φωνή της. Η «Ντιέλα» παρουσιάστηκε από τον Ράμα ως η πρώτη εικονική υπουργός παγκοσμίως. Και κατέφυγε στα δικαστήρια.
Το υπόβαθρο της διαμάχης εντοπίζεται σε συμβόλαιο που η ηθοποιός είχε υπογράψει τον Δεκέμβριο του 2024, το οποίο επέτρεπε τη χρήση της εικόνας και της φωνής της αποκλειστικά για ένα chatbot στην πλατφόρμα e‑Albania, για χρονικό διάστημα ενός έτους, όπως αναφέρει η Deutsche Welle. Ο δικηγόρος της, Αρανίτ Ρόσι, επισημαίνει ότι το συμβόλαιο περιόριζε ρητά τη χρήση της εικόνας της σε έναν συγκεκριμένο σκοπό και δεν προέβλεπε καμία αξιοποίησή της για κυβερνητικό avatar ή υπουργικό ρόλο. Η κυβέρνηση απορρίπτει τους ισχυρισμούς της, δηλώνοντας πως οι αξιώσεις δεν έχουν νομική βάση, αφήνοντας στο δικαστήριο την τελική κρίση.
Ο Έλτον Πέπο, αναπληρωτής καθηγητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Τιράνων, υπογραμμίζει ότι η ουσία της υπόθεσης αφορά ενδεχόμενη παραβίαση προσωπικών δεδομένων. Σύμφωνα με το αλβανικό νομικό πλαίσιο, πλήρως εναρμονισμένο με τα πρότυπα της ΕΕ, η εικόνα και η φωνή αποτελούν προσωπικά δεδομένα και η χρήση τους εκτός των συμφωνηθέντων όρων αποτελεί παραβίαση.
Στο διοικητικό της δικόγραφο, η Μπίσα ζητά την άμεση αναστολή χρήσης της εικόνας και της φωνής της μέχρι την τελική δικαστική απόφαση. Στους εναγόμενους περιλαμβάνονται το Υπουργικό Συμβούλιο, η Εθνική Υπηρεσία για την Κοινωνία της Πληροφορίας (AKSHI), η ιδιωτική εταιρεία που δημιούργησε το avatar και ο ίδιος ο πρωθυπουργός Ράμα. Διεκδικεί επίσης 1 εκατομμύριο ευρώ ως αποζημίωση για ηθική βλάβη.
Ο Μαρκ Μάρκου, κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής και ειδικός στην επικοινωνία, χαρακτηρίζει την υπόθεση ως μορφή «αντιγραφής ταυτότητας». Τονίζει ότι η παραχώρηση της εικόνας κάποιου δεν συνεπάγεται μεταβίβαση της προσωπικότητας, των αξιών ή των πολιτικών πεποιθήσεων του ατόμου, υποστηρίζοντας πως «κανείς δεν έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιεί την ταυτότητα κάποιου πέρα από όσα έχουν συμφωνηθεί».
Μετά τον «διορισμό» της, η «Ντιέλα» εμφανίστηκε στο αλβανικό κοινοβούλιο απευθυνόμενη στους νομοθέτες και συμμετείχε σε επίσημες εκδηλώσεις εντός και εκτός Αλβανίας, γεγονός που ενίσχυσε την ανησυχία της Μπίσα σχετικά με το τι θα μπορούσε να «πει» ο ψηφιακός σωσίας της.
Η Αλβανίδα ηθοποιός κάνει αγωγή, αλλά το σε διεθνές επίπεδο, το avatar έλαβε σημαντική αναγνώριση. Τον Φεβρουάριο του 2026, η «Ντιέλα» επιλέχθηκε ανάμεσα σε 1.500 υποψηφιότητες από 100 χώρες για το Global Future Fit Seal, στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Συνόδου Κυβερνήσεων στο Ντουμπάι.