Εμφανής «δια γυμνού οφθαλμού» είναι η διαφορά στην πολιτική προσέγγιση μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και των κυβερνήσεων άλλων ευρωπαϊκών χωρών αναφορικά με την αντιμετώπιση των άμεσων συνεπειών του πολέμου στη Μέση Ανατολή με την εκτίναξη των τιμών στα καύσιμα αλλά και σε πολλά προϊόντα πρώτης ανάγκης.
Ενδεικτικές της φιλοσοφίας των μέτρων που λαμβάνονται σε άλλες χώρες αποτελούν οι ανακοινώσεις που έκανε σήμερα ο Κύπριος πρόεδρος, Νίκος Χριστοδουλίδης.
Ειδικότερα, μεταξύ της δέσμης παρεμβάσεων της κυπριακής κυβέρνησης περιλαμβάνονται η μείωση του ΦΠΑ στην ηλεκτρική ενέργεια στο 5% για οικιακή χρήση από την 1η Μαΐου 2026 έως τις 31 Μαρτίου 2027, καθώς και τη μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα κίνησης κατά 8,33 σεντ ανά λίτρο για την περίοδο Απριλίου–Ιουνίου 2026. Παράλληλα, προβλέπεται μηδενικός ΦΠΑ σε κρέας, πουλερικά και ψάρια από την 1η Απριλίου έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026, προσθέτοντας τα προϊόντα αυτά στη λίστα με φρούτα και λαχανικά που ήδη έχουν μηδενικό συντελεστή. Επιπλέον, ανακοινώθηκε η μη εφαρμογή της Πράσινης Φορολογίας στα καύσιμα, η οποία θα αύξανε την τιμή τους κατά 9 σεντ το λίτρο.
Στα μέτρα περιλαμβάνεται επίσης επιδότηση 30% των μισθών εργαζομένων στον ξενοδοχειακό κλάδο για επιχειρήσεις που θα λειτουργούν καθ’ όλη τη διάρκεια του Απριλίου 2026, καθώς και πρόγραμμα στήριξης αεροπορικών εταιρειών για τη διασφάλιση της απρόσκοπτης σύνδεσης της Κύπρου με βασικές τουριστικές αγορές.
Παράλληλα, προβλέπονται ενισχύσεις για τον αγροτικό τομέα, με επιδότηση 15% για την αγορά λιπασμάτων και γεωργικών εφοδίων κατά τους μήνες Απρίλιο και Μάιο.
Νωρίτερα μέσα στον Μάρτιο, ανάλογα μέτρα είχε υιοθετήσει η Ισπανία, με την κυβέρνηση Σάντσεθ να εγκρίνει πακέτο στήριξης ύψους 5.5 δισ. ευρώ, στο οποίο περιλαμβάνεται -μεταξύ άλλων- μείωση του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) στα καύσιμα στο 10% από 21%.
Σε έκτακτη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, ο Πέδρο Σάντσεθ ανακοίνωσε και μείωση των φόρων στο ηλεκτρικό ρεύμα κατά 60%, κυρίως μέσω της αναστολής του φόρου στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Δεσμεύτηκε επίσης για επιβολή «πλαφόν στην τιμή πώλησης βουτανίου και προπανίου», επιδότηση 0,20 ευρώ/λίτρο για «μεταφορείς, αγρότες, κτηνοτρόφους και ψαράδες» που έχουν πληγεί σημαντικά από την άνοδο στις τιμές των καυσίμων, καθώς και επιδότηση για την αγορά λιπασμάτων.
Στο ίδιο πλαίσιο -της μείωσης του φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα- κινήθηκαν Ιταλία και Αυστρία, ενώ ακόμη και βαλκανικές χώρες όπως η Βόρεια Μακεδονία ανακοίνωσαν την μείωση του ΦΠΑ στη βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης από 18% σε 10%.
Διαβάστε: Μητσοτάκης / Δεν είναι Σάντσεθ, αλλά ούτε καν Μελόνι;
Στον αντίποδα, η ελληνική κυβέρνηση εμμένει στην άρνηση της μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα και του ΦΠΑ στα είδη πρώτης ανάγκης. Έτσι περιορίστηκε να ανακοινώσει προ λίγων ημερών παρέμβαση στο κόστος του diesel, ειδική στήριξη με τη μορφή Ψηφιακής Κάρτας Καυσίμων (γνωστού ως fuel pass), παρεμβάσεις για τους αγρότες και ειδική αποζημίωση προς τις ακτοπλοϊκές εταιρείες.
Όλα αυτά την ώρα που η βενζινη στη χωρα μας έχει ήδη ξεπεράσει τα 2 ευρώ το λίτρο και υπάρχει τεράστια ανησυχία για το πως πρόκειται να εξελιχθεί η κατάσταση, από τη στιγμή που ο πόλεμος συνεχίζεται.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, ορίζει ελάχιστους συντελεστές για κάθε προϊόν στο οποίο επιβάλλεται Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης, και κάθε κράτος- μέλος είναι ελεύθερο να θεσπίσει υψηλότερους συντελεστές, γεγονός που εξηγεί τις διαφορές τιμών μεταξύ των χωρών. Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των χωρών με τον υψηλότερο Ε.Φ.Κ.
Σημειώνεται πως στην Ελλάδα η τιμή της βενζίνης διαμορφώνεται από τρία βασικά στοιχεία. Την τιμή του αργού πετρελαίου και των διυλισμένων προϊόντων, τα περιθώρια εμπορίας και διανομής, και κυρίως τους φόρους. Οι φόροι στη βενζίνη στην Ελλάδα αποτελούνται κυρίως από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης (ΕΦΚ) και τον ΦΠΑ 24%. Κάτι τέτοιο σημαίνει πως σχεδόν το 60% της τελικής τιμής διαμορφώνεται από φόρους.
Σε πρόσφατη συνέντευξή του στο Bloomberg, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε αναφέρει ότι η κυβέρνηση δεν θα εξέταζε μείωση ειδικών φόρων, παρά μόνο αν αυτό αποτελούσε ευρωπαϊκή απόφαση.
«Αν εξαρτάται από τους εθνικούς προϋπολογισμούς, τότε θα προτιμούσαμε στοχευμένα μέτρα εισοδηματικής ενίσχυσης. Δεν βλέπω λόγο να ανοίξουμε μια μεγάλη «τρύπα» στον προϋπολογισμό για να στηρίξουμε και ανθρώπους που μπορούν να πληρώσουν υψηλότερες τιμές στη βενζίνη ή το πετρέλαιο. Αν χρειαστεί, στην Ελλάδα έχουμε ήδη την εργαλειοθήκη για μέτρα στοχευμένης στήριξης προς τους πιο ευάλωτους», είχε πει ο πρωθυπουργός απαντώντας σε σχετική ερώτηση.