Εκατόν εβδομήντα πέντε χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τη γέννηση μιας από τις σημαντικότερες μορφές της νεοελληνικής λογοτεχνίας, του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Ο κορυφαίος διηγηματογράφος γεννήθηκε σαν σήμερα το 1851 στη Σκιάθο. Γόνος ιερατικής οικογένειας, φοίτησε σε σχολεία στη Σκιάθο, τη Σκόπελο, τον Πειραιά και την Αθήνα (Βαρβάκειο), γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή, αλλά δεν αποφοίτησε ποτέ. Αυτοδίδακτος, έμαθε μόνος του αγγλικά και γαλλικά και συνεργάστηκε από νεαρή ηλικία με περιοδικά και αθηναϊκές εφημερίδες ως μεταφραστής λογοτεχνικών κειμένων και δημοσιογράφος. Ξεκίνησε τη συγγραφική του πορεία με ιστορικά μυθιστορήματα και στη συνέχεια στράφηκε στο διήγημα, είδος με το οποίο ασχολήθηκε αποκλειστικά από το 1885 και εξής, αφήνοντας πίσω περίπου 180 διηγήματα και νουβέλες. Η θεματολογία των διηγημάτων του αφορά κυρίως στην ζωή των απλών ανθρώπων στην Αθήνα και τη Σκιάθο· τα θέματα από τις φτωχογειτονιές της Αθήνας, η αγάπη για την φύση της πατρίδας του και τα θρησκευτικά του βιώματα καθορίζουν το προσωπικό του ύφος. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του έργου του είναι ακόμη η ιδιόμορφη γλώσσα των κειμένων του, λόγια με στοιχεία δημοτικής στους διαλόγους-επηρεασμένη από την αρχαία ελληνική λογοτεχνία και τα εκκλησιαστικά κείμενα. Κάποια από τα σημαντικότερα έργα του είναι τα «Σταχομαζώχτρα» (1889), «Μαυρομαντηλού» (1891), «Ολόγυρα, στη λίμνη» (1892), «Στο Χριστό στο κάστρο» (1892), «Η Νοσταλγός» (1894), «Σπιτάκι στο λιβάδι» (1896), «Η Χολεριασμένη» (1901), «Ο Πεντάρφανος» (1905), «Ο Νεκρός ταξιδιώτης» (1910), «Η Φόνισσα» (1903), «Οι Μάγισσες» (1900), «Ρόδινα Ακρογιάλια» (1908), «Το μοιρολόγι της φώκιας» (1908), «Το Αστεράκι» (1909), τα «Χριστουγεννιάτικα διηγήματα», τα «Πρωτοχρονιάτικα διηγήματα» και τα «Πασχαλινά διηγήματα» κ.ά. Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης έφυγε από τη ζωή στις 3 Γενάρη του 1911.
Με αφορμή την επέτειο γέννησης του σπουδαίου λογοτέχνη, το Αρχείο της ΕΡΤ προτείνει ένα επεισόδιο της σειράς εκπομπών που δημιουργήθηκε με αφορμή τη συμπλήρωση εκατό χρόνων από τον θάνατο του Αλέξανδρου Παπαδαμάντη με τίτλο «Το σκοτεινό τρυγόνι».
ΤΟ ΣΚΟΤΕΙΝΟ ΤΡΥΓΟΝΙ
ΕΓΩ, Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ
Σειρά εκπομπών εσωτερικής παραγωγής της ΕΡΤ για τα εκατό χρόνια από το θάνατο του κορυφαίου ‘Ελληνα πεζογράφου Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη (3.1.1911 – 3.1.2011). Το συγκεκριμένο επεισόδιο της σειράς εκπομπών παρουσιάζει μια σύντομη βιογραφία του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, με αφετηρία της γέννησή του στις 4 Μαρτίου 1851 στην Σκιάθο έως τον θάνατό του στις 3 Ιανουαρίου 1911. Λόγος γίνεται για την οικογένειά του, τα παιδικά του χρόνια στη Σκιάθο, τα μαθητικά του χρόνια και τις σπουδές του στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών, την πρώτη λογοτεχνική του εμφάνιση με το μυθιστόρημα «Η μετανάστις» και ακολούθως τα μυθιστορήματα «Οι Έμποροι των Εθνών» και «Χρήστος Μηλιόνης». Αναφορά γίνεται στα χριστουγεννιάτικα και εορταστικά διηγήματα του Παπαδιαμάντη, με πρώτο το «Χριστόψωμο» που δημοσιεύτηκε στις 26 Δεκεμβρίου 1887, με τα οποία έγινε γνωστός. Σχολιάζεται η οικονομική του κατάσταση, η λιτή ζωή και η φυσιογνωμία του, ενώ γίνεται αναφορά στα τελευταία χρόνια της ζωής του στη Σκιάθο.
Στην εκπομπή μιλά η Έρη Σταυροπούλου-Αλεξίου, ενώ ακούγονται κείμενα του Παπαδιαμάντη, καθώς και κείμενα του Κώστα Βάρναλη, του Μιλτιάδη Μαλακάση και του Κωστή Παλαμά για εκείνον.
Έτος παραγωγής: 2011
Σενάριο – Σκηνοθεσία : Μένος Δελιοτζάκης
Έρευνα: Γιάννης Ν.Μπασκόζος