Σοβαρές καταγγελίες για εκτεταμένα περιστατικά βασανιστηρίων, σεξουαλικής κακοποίησης και βιασμών Παλαιστινίων κρατουμένων σε ισραηλινά κέντρα κράτησης φέρνει στο φως έρευνα που παρουσιάζεταi σε νέο ντοκιμαντέρ του Al Jazeera με τίτλο Bodies of Evidence, που βασίζεται σε μαρτυρίες πρώην κρατουμένων, αλλά και σε ευρήματα διεθνών οργανισμών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεσμικών φορέων του ΟΗΕ.
Πρώην κρατούμενοι περιγράφουν ένα περιβάλλον συστηματικής βίας και εξευτελισμού μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα τον Οκτώβριο του 2023, όπου υπέστησαν σεξουαλική κακοποίηση, βασανιστήρια και απάνθρωπη μεταχείριση κατά τη διάρκεια της κράτησής τους.
Ένας από αυτούς, ο Μοχάμεντ αλ-Μπάκρι, θυμάται με απόλυτη ακρίβεια, όπως λέει, την ημέρα που υπέστη σεξουαλική κακοποίηση.
Ήταν στις 10 Απριλίου 2024, κατά τη διάρκεια της γιορτής του Έιντ αλ-Φιτρ, μετά το τέλος του Ραμαζανιού. Ο ίδιος είχε συλληφθεί έναν μήνα νωρίτερα και, σύμφωνα με τη μαρτυρία του, είχε ήδη υποστεί ξυλοδαρμούς, βασανιστήρια και εξευτελισμούς.
Όπως υποστηρίζει, μαζί με άλλους κρατουμένους οδηγήθηκε γυμνός, δεμένος και με καλυμμένα μάτια σε χώρο όπου, όπως καταγγέλλει, υπέστη βιασμό από μέλη των ισραηλινών δυνάμεων, ενώ παρόντες στρατιώτες φέρονται να γελούσαν και να κατέγραφαν όσα συνέβαιναν.
Παράλληλα, υποστηρίζει ότι κατά τη διάρκεια της κακοποίησης χρησιμοποιήθηκαν και στρατιωτικοί σκύλοι, γκλόμπ και άλλα αντικείμενα όπως σωλήνες.
Παρόμοια είναι και η μαρτυρία άλλου πρώην κρατουμένου, ο οποίος αναφέρεται στο ντοκιμαντέρ με το ψευδώνυμο «Τζομπ». Όπως καταγγέλλει, υπέστη επανειλημμένη σεξουαλική κακοποίηση κατά τη διάρκεια ανακρίσεων, ενώ στρατιώτες κατέγραφαν το περιστατικό και το αντιμετώπιζαν ως θέαμα.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι βασανίστηκε επίμονα προκειμένου να δώσει πληροφορίες για την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, παρότι, όπως λέει, δεν είχε καμία απολύτως σχέση με τα γεγονότα.
Οι συγκεκριμένες μαρτυρίες εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο καταγγελιών που έχουν καταγραφεί από διεθνείς οργανισμούς. Έκθεση του ΟΗΕ που δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2025 κατέληγε στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν ενδείξεις «συστηματικής χρήσης σεξουαλικής, αναπαραγωγικής και έμφυλης βίας» από το Ισραήλ εις βάρος Παλαιστινίων μετά τις 7 Οκτωβρίου 2023.
Τον Μάιο του ίδιου έτους, το Ισραήλ εντάχθηκε στη λεγόμενη «μαύρη λίστα» του ΟΗΕ για περιστατικά σεξουαλικής βίας σε εμπόλεμες ζώνες.
Παράλληλα, οργανώσεις όπως η Human Rights Watch, η Amnesty International, η ισραηλινή B’Tselem, το Palestinian Centre for Human Rights (PCHR) και το Euro-Med Human Rights Monitor έχουν καταγράψει μαρτυρίες που περιγράφουν επαναλαμβανόμενα περιστατικά σεξουαλικής κακοποίησης και βασανιστηρίων σε βάρος Παλαιστινίων κρατουμένων.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην υπόθεση του κέντρου κράτησης Σντε Τεϊμάν στην έρημο Νεγκέβ. Το καλοκαίρι του 2024, βίντεο που διέρρευσε φέρεται να κατέγραφε τον βιασμό Παλαιστίνιου κρατουμένου από μέλη των δυνάμεων ασφαλείας.
Δέκα στελέχη ασφαλείας συνελήφθησαν αρχικά, ωστόσο οι κατηγορίες εις βάρος τους αποσύρθηκαν αργότερα. Την ίδια στιγμή, ακροδεξιοί διαδηλωτές και πολιτικοί επιχείρησαν να παρέμβουν υπέρ των κατηγορουμένων, ενώ η αξιωματικός που φέρεται να διέρρευσε το βίντεο συνελήφθη.
Η ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ για τα Παλαιστινιακά Εδάφη, Φραντσέσκα Αλμπανέζε, υποστηρίζει ότι η σεξουαλική βία χρησιμοποιείται όχι μόνο για την πρόκληση σωματικού πόνου, αλλά και ως μέσο ψυχολογικής συντριβής και αποδόμησης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας των θυμάτων.
«Ο βιασμός και τα βασανιστήρια αυτού του τύπου καταστρέφουν την προσωπικότητα και την ικανότητα του ανθρώπου να ξαναχτίσει τη ζωή του», σημειώνει, προσθέτοντας ότι μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου η σκληρότητα εις βάρος των Παλαιστινίων κρατουμένων έχει κλιμακωθεί σε πρωτοφανές επίπεδο.
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου Τριεστίνο Μαρινιέλο, μέλος της νομικής ομάδας που εκπροσωπεί θύματα της Γάζας στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Όπως επισημαίνει, το διεθνές δίκαιο διαχωρίζει τα μεμονωμένα περιστατικά σεξουαλικής βίας από εκείνα που εντάσσονται σε ένα οργανωμένο και επαναλαμβανόμενο μοτίβο.
«Όταν τέτοιες πράξεις πραγματοποιούνται συστηματικά και σε μεγάλη κλίμακα, δεν συνιστούν απλώς εγκλήματα πολέμου, αλλά ενδέχεται να στοιχειοθετούν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας», υπογραμμίζει.
Παράλληλα, η έρευνα εξετάζει τον ρόλο της ρητορικής που αναπτύχθηκε στο Ισραήλ μετά την επίθεση της Χαμάς. Αναφορές σε δηλώσεις πολιτικών και κρατικών αξιωματούχων παρουσιάζονται ως ενδείξεις μιας ευρύτερης διαδικασίας αποανθρωποποίησης των Παλαιστινίων, η οποία, σύμφωνα με τους επικριτές της ισραηλινής πολιτικής, συνέβαλε στη δημιουργία κλίματος ανοχής απέναντι σε πρακτικές βίας και κακοποίησης.
Παρά τις καταγγελίες, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων σημειώνουν ότι μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει καταδίκη Ισραηλινού στρατιώτη ή δεσμοφύλακα για σεξουαλική κακοποίηση Παλαιστινίων κρατουμένων, ενώ οι προσπάθειες διεθνών οργανισμών να διερευνήσουν τις σχετικές υποθέσεις έχουν συναντήσει σημαντικά εμπόδια.
Οι ισχυρισμοί αυτοί απορρίπτονται από το Ισραήλ, το οποίο έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι ενεργεί σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και ότι οι κατηγορίες που διατυπώνονται εναντίον των δυνάμεών του είναι αβάσιμες ή πολιτικά υποκινούμενες.
Η υπόθεση παραμένει αντικείμενο έντονης διεθνούς αντιπαράθεσης, καθώς οργανισμοί ανθρωπίνων δικαιωμάτων ζητούν ανεξάρτητη διερεύνηση των καταγγελιών και λογοδοσία για τυχόν παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.
Δείτε το ντοκιμαντέρ του Al Jazeera Bodies of Evidence, το οποίο έκανε πρεμιέρα σήμερα Τρίτη στο YouTube: