H AI έχει κατακλύσει τη καθημερινότητα μας από την καθημερινή χρήση εφαρμογών όπως το chatgpt μέχρι βίντεο που βλέπουμε και είναι τόσο αληθοφανή που πρέπει να τα παρατηρήσεις με προσοχή για να καταλάβεις ότι έχουν παραχθεί από τεχνητή νοημοσύνη.
Όπως είναι φυσικό τα ντοκιμαντέρ που επιλέγουν τις θεματικές τους βάσει των πραγμάτων που μας περιβάλλουν έχουν αρχίσει ήδη και ασχολούνται με την ταχεία εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης και ως συνέπεια και με τις επικίνδυνες πτυχές της.
Στο φεστιβάλ ντοκιμαντέρ της Κοπεγχάγης, μια συζήτηση με τίτλο «Rekindling the Machine: Documentary in the Age of AI» («Αναζωογονώντας τη μηχανή: Το ντοκιμαντέρ στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης») έφερε στο προσκήνιο ειδικούς που εστιάζουν στις σκοτεινές πλευρές της τεχνολογίας.
Ο σκηνοθέτης Μαρκ Σίλβερ παρουσίασε το ντοκιμαντέρ του «Molly vs the Machines», την ιστορία ενός πατέρα που αναζητά την αλήθεια πίσω από τον «θάνατο από αλγόριθμο» της 14χρονης κόρης του, αναφέρει το The Hollywood Reporter.
«Η Μόλι ήταν ένα απολύτως συνηθισμένο 14χρονο κορίτσι. Μια μέρα, όπως κάθε άλλη, γύρισε από το σχολείο, έκανε τα μαθήματά της, είπε καληνύχτα στους γονείς της και πήγε στο δωμάτιό της. Λίγες ώρες αργότερα, είχε αυτοκτονήσει. Κανείς δεν το περίμενε – εκτός από τους αλγόριθμους στο κινητό της». Η ιστοσελίδα του CPH:DOX τονίζει: «Ο συναισθηματικός πυρήνας της ταινίας είναι η ιστορία της Μόλι, αλλά με το ευρύ πνευματικό και νομικό πεδίο που καλύπτει, η ταινία χτυπάει επίσης σαν ψηφιακή νάρκη σε μια εποχή που η μάχη ενάντια στις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας δεν ήταν ποτέ πιο έντονη.»
Ο Σίλβερ είπε για την τεχνητή νοημοσύνη κατά τη διάρκεια της συζήτησης της Τετάρτης: «Έχει αυτή τη θεϊκή παντογνωσία, ενώ εμείς δεν γνωρίζουμε τίποτα γι’ αυτήν.» Τόνισε επίσης την «αποδοτικότητα» της σύγχρονης τεχνολογίας, η οποία σήμαινε ότι «έδωσε στη Μόλι αυτό που ήθελε και την ώθησε προς τον θάνατό της.»
Η Αν Μέλντγκααρντ, τεχνολογική πρέσβειρα της Δανίας, τόνισε τις «ακούσιες συνέπειες» της AI και την γεωπολιτική κούρσα μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. «Ζούμε σε μια εποχή αρπακτικών», προειδοποίησε, προτείνοντας: «Πρέπει να βρούμε ουσιαστικές αναλογικές εναλλακτικές».
Παράλληλα, ο Ντάνιελ Ρόερ, σκηνοθέτης του «The AI Doc: or How I Became an Apocaloptimist» έδωσε τι δική του άποψη στο Indiewire.
«Μιλούσα με τους πιο έξυπνους ανθρώπους στον κόσμο που μου έλεγαν ένα πράγμα, και μετά με άλλους εξίσου έξυπνους που μου έλεγαν το ακριβώς αντίθετο — και είχαν δίκιο και οι δύο», εξηγεί. «Αυτό είναι το Apocaloptimist: κάποιος που αρνείται το δίπολο της αποκάλυψης ή της αισιοδοξίας, αλλά είναι και τα δύο ταυτόχρονα».
Η ταινία του γεννήθηκε από προσωπική ανησυχία: τι μέλλον θα έχει ο δύο ετών γιος του σε έναν κόσμο που θα κυβερνάται από AI;
Στην ερώτηση αν χρησιμοποίησε AI για τα animation της ταινίας του, ο Ρόερ απάντησε: «Όταν μαζεύεις καλλιτέχνες, δεν ενδιαφερόμαστε για animation που παράγεται από AI. Μας αρέσει να δημιουργούμε, να ζωγραφίζουμε, να φτιάχνουμε πράγματα».
Ωστόσο, δεν απορρίπτει την τεχνολογία συλλήβδην: «Αυτά είναι απλώς εργαλεία. Και τα εργαλεία δεν είναι εγγενώς καλά ή κακά, εξαρτάται από το ποιος τα χρησιμοποιεί. Το πρόβλημα είναι ότι αυτό είναι το πιο ισχυρό εργαλείο που έχει ποτέ κατασκευαστεί».
Το κρίσιμο ερώτημα, κατά τον Ρόερ είναι: «Πώς με ενδυναμώνει η τεχνολογία έναντι του πώς μπορεί να με αντικαταστήσει;».
«Η τολμηρή μου δήλωση θα ήταν: μην ακούτε ανθρώπους που κάνουν τολμηρές δηλώσεις», λέει ο Ρόερ με αυτοσαρκασμό. «Οι άνθρωποι δεν ξέρουν το μέλλον».
Παραδέχεται ότι είναι πιο δύσκολο να δεχτεί μηχανές να αντικαθιστούν καλλιτέχνες, σεναριογράφους, σκηνοθέτες: «Τι είναι αυτά τα επαγγέλματα αν όχι εκφράσεις ανθρωπιάς, ψυχής, εμπειρίας;»
Για τους VFX artists που ξοδεύουν 12 ώρες σβήνοντας ένα μπουκάλι νερό που έμεινε στο κάδρο; «Αν υπάρχει plugin που το κάνει αυτόματα, τέλεια, αυτό είναι ενδυνάμωση». Αλλά αν ο τεχνικός χάνει τη δουλειά του και ένας prompt engineer απλώς πληκτρολογεί μια εντολή; «Αυτό είναι διαφορετική ιστορία».
Σε συζήτηση με τον Matthew McConaughey για το αν ένας ΑΙ ηθοποιός θα μπορούσε να κερδίσει Όσκαρ, ο Ρόερ έθεσε το θεμελιώδες ερώτημα:
«Μια AI δεν έχει ζήσει. Δεν έχει γεννηθεί, δεν έχει κλάψει μόνη της σε μια κούνια περιμένοντας τους γονείς της. Δεν πήγε σχολείο, δεν δέχτηκε bullying, δεν γδάρθηκε στο γόνατο, δεν αρρώστησε, δεν της ράγισαν την καρδιά. Αυτές είναι αποκλειστικά ανθρώπινες λειτουργίες».
«Τι είναι ένας ηθοποιός αν όχι κάποιος που βάζει βιώματα του σε έναν ρόλο για χάρη της διαφώτισης, της ψυχαγωγίας, της διασκέδασης;» είπε χαρακτηριστικά.
Ο Ρόερ κατάφερε να πάρει συνεντεύξεις από τους Sam Altman, Dario Amodei και Demis Hassabis (οι Mark Zuckerberg και Elon Musk αρνήθηκαν) και η διαπίστωσή του είναι ανησυχητική:
«Αυτοί οι πέντε τύποι θα καθορίζουν τα πάντα αν τους αφήσουμε. Το Hollywood είναι μια μικρή υποσημείωση στο τεράστιο μέγεθος αυτού που έρχεται. Αυτό που διακυβεύεται είναι η ίδια η ανθρωπότητα και τι σημαίνει να υπάρχεις».
Φανταστείτε, λέει, 50% ανεργία, νέους χωρίς λόγο να σηκωθούν το πρωί, διάβρωση της αντικειμενικής πραγματικότητας. «Δεν χρειάζεται να στραβώσεις πολύ τα μάτια σου για να δεις πώς αυτό μπορεί να γίνει τρομακτικό, επικίνδυνο, βίαιο» σημείωσε.
Ο Ρόερ δεν κρύβει την οργή του για τους κυνικούς: «Για όσους βλέπουν την ταινία και λένε “Συλλογική δράση; Τι αστείο. Τι θα κάνει αυτό;”, η απάντησή μου είναι: Άντε γα…., και μην είσαι τόσο κυνικός μαλ…».
Πιστεύει ακράδαντα: «Το τόξο του ηθικού σύμπαντος είναι μακρύ, αλλά κλίνει προς τη δικαιοσύνη. Ακόμα και μπροστά σε αυτή τη σκοτεινή οπισθοδρόμηση που ζούμε, είναι απλώς μια αναλαμπή προσωρινή».
Για τις εταιρείες όπως το Netflix που αγοράζουν AI startups, θέτει ξεκάθαρες κόκκινες γραμμές: «Αν το Netflix αρχίσει να φτιάχνει ταινίες που παράγονται από AI και αποδυναμώνει καλλιτέχνες, δεν θα κάνω ταινίες για το Netflix».
Πίσω στην Κοπεγχάγη, η Τζοπύλια Κλόιμπερ από τον οργανισμό SUPERRR πρόσφερε ίσως το πιο σημαντικό μήνυμα: «Η AI δεν είναι αναπόφευκτη. Ο κόσμος χρειάζεται εναλλακτικές αφηγήσεις».
Όπως το έθεσε από την πλευρά του ο Ρόερ: «Δεν υπάρχει τρόπος να την σταματήσουμε. Αλλά έχουμε τη δυνατότητα να την επιβραδύνουμε και να αποφασίσουμε το μέλλον στο οποίο θέλουμε όλοι να ζήσουμε».