Αφθώδης πυρετός: Ο οικονομικός «στραγγαλισμός» της Λέσβου και η απόγνωση των κτηνοτρόφων – «Ένα ολόκληρο νησί έχει καταστραφεί»
Ρεπορτάζ: Κωνσταντίνα Χαϊνά
Τα βοσκοτόπια της Πελόπης, συνορεύουν με αυτά της Νάπης. «Είμαστε γείτονες, και μας πήρε και εμάς η μπάλα» λέει ο κ. Χατζηπαναγιώτης. «Συμπωματικά εντοπίστηκε εκεί, αλλιώς δεν θα έπαιρνε κανένας μυρωδιά. Τα πρόβατα είχαν ελαφριά συμπτώματα». Το Σάββατο του Λαζάρου, ο ίδιος έχασε όλα του τα ζώα. «Μου εκτέλεσαν 480 ζώα, μικρά και μεγάλα. Όσα είχα, μου τα σκότωσαν, με 28 δείγματα που έλαβαν».
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Εθνικού Εργαστηρίου Αναφοράς, έως και τις 20 Απριλίου, έχουν επιβεβαιωθεί 48 κρούσματα σε 60 εκτροφές. Έχουν εξεταστεί συνολικά 434 εκτροφές, και ειδικότερα η επιτήρηση κάλυψε 345 εκτροφές προβάτων, 12 εκτροφές αιγών, 13 εκτροφές βοοειδών και 64 μικτές εκτροφές. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν αιμοληψίες σε 12.081 ζώα, ενώ στο Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς εστάλησαν συνολικά 21.979 δείγματα για εργαστηριακό έλεγχο.
Έπειτα από 7 συνεχόμενες ημέρες αποκλεισμού του λιμανιού στο νησί, όπου οι κτηνοτρόφοι δεν επέτρεπαν στα φορτηγά με εμπορεύματα να αποβιβαστούν από το πλοίο, σήμερα προχώρησαν στο προσωρινό άνοιγμά του. Στη Λέσβο, υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις στα σούπερ μάρκετ, των οποίων τα ράφια είναι άδεια, καθώς και στα κρεοπωλεία που παραμένουν κλειστά, αφού δεν έχουν κρέατα να πουλήσουν. Το μπλόκο των κτηνοτρόφων αποτέλεσε ένα από τα πιο δυναμικά μέσα πίεσης προς την κυβέρνηση, στο πλαίσιο των αντιδράσεων για τη διαχείριση της κρίσης του αφθώδους πυρετού, για την αντιμετώπιση της οποίας ωστόσο ακόμη δεν έχει βρεθεί λύση.
«Πρόκειται για αντάρτικο πλέον, δεν υπάρχει κάτι άλλο. Επειδή βλέπουμε ότι δεν αντιμετωπίζουνε σωστά από την Πολιτεία, όλο αυτό που ζούμε εμείς στο νησί. Χθες στον Μεσότοπο επειδή εντοπίστηκε ένα θετικό δείγμα, θέλουν να θανατωθούν 1.200 ζώα. Δεν γίνεται να συνεχίσουμε έτσι. Πρόκειται για την καταστροφή των κτηνοτρόφων» επισημαίνει ο κ. Κουτουγδής και προσθέτει πως η Λέσβος θα μετατραπεί σε μία οικολογική βόμβα. «Θα υπάρξει σοβαρή επίπτωση στον υδροφόρο ορίζοντα, καθώς συνδέεται με την ταφή των ζώων. Είναι θέμα χρόνου να καταστραφεί».
Σχετικά με τα πρόσθετα μέτρα που ανακοινώθηκαν χθες, από τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά, σε συνέντευξη Τύπου για την εξέλιξη της νόσου στο νησί, ο κ. Κουτουγδής τονίζει πως οι εξαγγελίες βρήκαν «τοίχο» από τους κτηνοτρόφους, καθώς «δεν υπάρχει επί της ουσίας κανένα ουσιαστικό μέτρο, και κανένα χρονοδιάγραμμα. Οτιδήποτε είχε πει ο κ. Τσιάρας, το επανέλαβαν. Σαν ξαναζεσταμένο φαγητό» λέει, και προσθέτει πως «μέχρι στιγμής δεν έχει πάρει κανένας αποζημίωση».
Ο ίδιος επισκέφθηκε χθες ένα σούπερ μάρκετ στην περιοχή, και του ανέφεραν «είμαστε σε πόλεμο». Θεωρεί, πως η πολιτική της κυβέρνησης είναι «άστους να φαγωθούν μεταξύ τους». «Αυτός φαίνεται πως είναι ο σκοπός τους, και εάν θα το καταφέρουν, θα το δούμε από την διάθεση και την αντιμετώπιση που θα έχουμε από τους συντοπίτες μας. Προς το παρόν, όλοι δείχνουν κατανόηση. Αυτό που δεν αντιλαμβάνονται είναι πως εμείς ποτέ δεν αντιδράσαμε στους ελέγχους, αλλά αυτό που δεν μπορούμε να δεχθούμε είναι οι μαζικές σφαγές. Έπρεπε να είναι ήδη εδώ πάνω από 20 κτηνίατροι, ώστε να γίνει έλεγχος εντός και εκτός ζωνών και να προσδιοριστεί ακριβώς η ζημιά. Από εκεί και πέρα, εάν απαιτείται μερικός εμβολιασμός ή ολικός, εφόσον η επέκταση είναι τόσο μεγάλη, θα γίνει, όπως έγινε και στην Κύπρο».
Σύμφωνα με τους κτηνοτρόφους, μέχρι στιγμής, δεν έχει εξακριβωθεί πώς πέρασε ο ιός στα ελληνικά κοπάδια. Αυτό που συζητάνε στο νησί, είναι ότι ο αφθώδης πυρετός που εντοπίστηκε στη Λέσβο, έχει ανιχνευτεί το τελευταίο διάστημα και στην Τουρκία. «Θεωρώ πως η κατάσταση ξέφυγε με δύο τρόπους. Οι αφίξεις των τουριστών από τα παράλια έχουν αυξηθεί, χωρίς κανένα μέτρο, ενώ μεταφέρονται σε εμάς και οικοδομικά υλικά» λέει ο κ. Κουτουγδής και προσθέτει πως «τώρα τρέχουν και ψεκάζουν τα φορτηγά, αλλά είναι αργά. Η ζωονόσος έχει πιάσει την άλλη άκρη του νησιού, και μιλάμε για τις κατ’ εξοχήν κτηνοτροφικές περιοχές. Περίπου 12.000 ζώα έχουν θανατωθεί».
Την ίδια άποψη έχει και ο Παναγιώτης Χατζηπαναγιώτης, πρόεδρος του αγροτικού συνεταιρισμού της Νάπης, επισημαίνοντας πως «πρόκειται για τον ίδιο ιό με την Τουρκία. Από ότι φαίνεται, από εκεί, έφτασε σε εμάς, αλλά τίποτα δεν είναι επίσημα επιβεβαιωμένο». Ο ίδιος τον ερχόμενο Ιούλιο θα βγει στην σύνταξη, αφού αφιέρωσε την ζωή του στο κοπάδι του. Ο γιος του, 34 ετών, νέος αγρότης, προχώρησε σε επενδύσεις και ανέπτυξε ένα μεγάλο ποιμνιοστάσιο. «Μέχρι στιγμής δεν μας έχει πάρει κανένας τηλέφωνο να μας πει “ρε παιδιά τι γίνεται; Πώς θα ζήσετε;”. Έχασαν οι τυροκόμοι τις αγορές τους, χάσαμε εμείς τα ζώα μας. Δεν ξέρουμε πού θα καταλήξει όλη αυτή η κατάσταση».
Όπως λέει, τώρα στο νησί επικρατεί ένας πανικός και κυριαρχεί το αίσθημα της ανασφάλειας. «Μιλάμε για μία τεράστια και ανυπολόγιστη ζημιά. Ενόψει του Πάσχα θα σφάζονταν περίπου 70.000-75.000 αιγοπρόβατα, αλλά δεν πήραμε τίποτα από αυτά. Δεν ξέρω πόσο θα αντέξουμε. Εγώ παρακολούθησα χθες και τον νέο υπουργό, αλλά άκουσα τα ίδια. Η γνώμη μου είναι πως έπρεπε από την αρχή να εφαρμόσουν τον εμβολιασμό, να κλείσει το νησί να μην φεύγουν τα ζώα έξω, να γίνει όπως στην Κύπρο, να γίνεται απολύμανση στο λιμάνι. Αυτή την στιγμή, εάν πάρουμε έναν χάρτη της κτηνιατρικής θα δούμε ότι όλη η βορειοδυτική Λέσβος είναι στο “κόκκινο”, εκεί όπου υπάρχει ο πληθυσμός. Έχουμε τελειώσει, ξέφυγε η κατάσταση, εφόσον εντοπίστηκαν κρούσματα στην Αγία Παρασκευή, στη Φίλια, στον Μεσότοπο, δεν μπορούν να την μαζέψουν από πουθενά».
Όπως λέει ο κ. Χατζηπαναγιώτης η κυβέρνηση έπρεπε να επιστρατεύσει με φύλλο πορείας 20 κτηνιάτρους ώστε να πραγματοποιηθούν γρήγορα οι έλεγχοι. «Μέσα σε 10 ημέρες έπρεπε να γνωρίζουν ακριβώς πού βρισκόμαστε, πόσα είναι τα κρούσματα και σε ποιες περιοχές. Τώρα έχει περάσει πάνω από 1 μήνας και ακόμα δεν είμαστε ούτε στα μισά των δειγμάτων. Τραγικό λάθος. Στο διπλανό χωριό από εμάς, στα 3χλμ, δεν έχουν γίνει ακόμα έλεγχοι. Η Πολιτεία έκανε απανωτά λάθη και τα πληρώνουμε εμείς. Το 1994 είχαμε ξανά αφθώδη πυρετό στο νησί, αλλά δεν ζήσαμε όλη αυτή την κατάσταση με τις σφαγές. Υπήρξαν απαγορεύσεις, κι άλλα μέτρα, αλλά ως εκεί. Προχωρήσαμε στο μεγάλο άλμα με την φέτα ΠΟΠ, με τα περιζήτητα τυριά μας και τα κρέατά μας που τροφοδοτούσαμε την αγορά και τώρα πώς θα γίνουν όλα αυτά από το μηδέν; Ένα ολόκληρο νησί έχει καταστραφεί, αφού το 70-75% της οικονομίας, στηρίζεται στην κτηνοτροφία».
Ο γραμματέας του Συλλόγου Τυροπαραγωγών Λέσβου Αντώνης Καλδέλλης, μίλησε στον ραδιοφωνικό σταθμό 99 fm «ΣΤΟ ΝΗΣΙ», περιγράφοντας από την πλευρά του την ασφυκτική κατάσταση που βιώνουν τα τυροκομεία του νησιού εξαιτίας του αφθώδους πυρετού.
Όπως σημείωσε, από την πρώτη στιγμή οι τυροκόμοι ζητούσαν παράλληλα με τα μέτρα βιοασφάλειας και να υπάρξει ένας σαφής σχεδιασμός για τη λειτουργία των τυροκομείων. Οι χθεσινές εξαγγελίες του νέου Υπουργού κινούνται, όπως είπε, προς τη σωστή κατεύθυνση σε επίπεδο πλαισίου, ωστόσο το κρίσιμο ζήτημα παραμένει η εξειδίκευση και κυρίως η εφαρμογή των μέτρων.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο πακέτο των 8.000.000 ευρώ που προβλέπεται για αποζημιώσεις, τονίζοντας ότι στόχος ήταν μέσω των τυροκομείων να αποζημιωθούν οι παραγωγοί για το γάλα που παραδόθηκε. Κεντρικό πρόβλημα, σύμφωνα με τον ίδιο, παραμένει η υπαγωγή των αποζημιώσεων στις χρηματοδοτήσεις de minimis. Όπως εξήγησε, το όριο των 300.000 ευρώ σε βάθος τριετίας έχει ήδη εξαντληθεί από τα περισσότερα τυροκομεία, γεγονός που πρακτικά μηδενίζει τη δυνατότητα απορρόφησης των κονδυλίων.
Αν δεν υπάρξει αλλαγή σε αυτό το σημείο, υπογράμμισε, τα 8.000.000 δεν μπορούν να φτάσουν στις επιχειρήσεις και άρα δεν μπορεί να λειτουργήσει το σύστημα αποζημίωσης των παραγωγών.
Απαντώντας στις επικρίσεις ότι τα τυροκομεία παραμένουν σκόπιμα κλειστά, ο κ. Καλδέλλης ήταν κατηγορηματικός. Καμία επιχείρηση δεν επιλέγει να σταματήσει τη λειτουργία της, σημείωσε, εξηγώντας ότι η παύση δραστηριότητας είναι αποτέλεσμα της οικονομικής ασφυξίας. Όπως ανέφερε, επιχειρήσεις που πριν από την κρίση είχαν μηνιαίο κύκλο εργασιών από 1.000.000 έως 2.000.000 ευρώ, σήμερα περιορίζονται σε 50.000 έως 80.000 ευρώ, γεγονός που δημιουργεί τεράστιο οικονομικό κενό και αδυναμία κάλυψης υποχρεώσεων.
Η απαγόρευση εξαγωγών εκτός νησιού αποτελεί, σύμφωνα με τον ίδιο, καθοριστικό παράγοντα. Τα τυροκομεία, αν δεν υπάρχει δυνατότητα διάθεσης, οδηγούνται γρήγορα σε κορεσμό των αποθηκευτικών τους χώρων. Το πρόβλημα επιτείνεται από την έλλειψη βιομηχανικών ψυγείων στη Λέσβο, για την αποθήκευση του τυριού που θα παραχθεί μέχρι την αποδέσμευσή του, γεγονός που περιορίζει δραστικά τη δυνατότητα συνέχισης της παραγωγής.