Τραγωδία με δύο νεκρούς και δύο τραυματίες διαδραματίστηκε κατά τη διάρκεια επιχείρησης δασοπυρόσβεσης στην περιοχή της Ψαθάς, όταν συγκρούστηκαν δύο μισθωμένα ελικόπτερα τύπου Bell που συμμετείχαν στο έργο της κατάσβεσης.
Βίντεο:
Όσον αφορά στο ανατριχιαστικό βίντεο-ντοκουμέντο που ήλθε στο φως της δημοσιότητας, στα αριστερά του πλάνου μπορεί κανείς να δει ξεκάθαρα το ένα πυροσβεστικό ελικόπτερο να πραγματοποιεί πτήση σε εξαιρετικά χαμηλό ύψος πάνω από τις κορυφές των δέντρων, δίπλα από το σημείο όπου υψώνονται καπνοί. Μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου, καταγράφεται η σφοδρότατη εναέρια σύγκρουση.
Το συγκεκριμένο βίντεο θεωρείται εξαιρετικά κρίσιμο για την πορεία των ερευνών. Αποτυπώνει με μεγάλη καθαρότητα τη γωνία προσέγγισης, το ύψος και την ταχύτητα των αεροσκαφών λίγο πριν από τη θανάσιμη επαφή τους.
Καθήλωση των Bell μέχρι νεοτέρας
Εν τω μεταξύ, καθηλώθηκαν μέχρι νεοτέρας όλα τα τα ελικόπτερα τύπου Bell τα οποία επιχειρούσαν στα πύρινα μέτωπα, με όλα τα στοιχεία συγκλίνουν στο ότι τα μοιραία αεροσκάφη ανήκαν στον στόλο της αυστραλιανής εταιρείας McDermott Aviation. Θυμίζουμε πως πριν από περίπου πέντε εβδομάδες, στις 25 Ιουνίου, είχε καταπέσει ακόμη ένα μισθωμένο πυροσβεστικό ελικόπτερο ίδιου τύπου (Bell 214B) στην τεχνητή λίμνη Αώου. Εκείνο το ατύχημα είχε ευτυχώς αισιόδοξη κατάληξη, καθώς και τα δύο μέλη του πληρώματος (ένας αλλοδαπός χειριστής και ένας Έλληνας σύνδεσμος της Πυροσβεστικής) σώθηκαν κολυμπώντας μέχρι την ακτή. Το ελικόπτερο είχε απογειωθεί από το αεροδρόμιο Ιωαννίνων και επιχειρούσε κατάσβεση στη θέση «Αβγό» στα Γρεβενά, όταν κατέπεσε στο νερό κατά τη διάρκεια προσυδάτωσης για υδροληψία.
Το χρονικό της τραγωδίας
Σε ανακοίνωσή του για το σημερινό θλιβερό συμβάν, το Πυροσβεστικό Σώμα αναφέρει ότι δύο μισθωμένα ελικόπτερα τύπου BELL συγκρούστηκαν κατά τη διάρκεια επιχείρησης δασοπυρόσβεσης στην περιοχή της Ψάθας Αττικής, τα οποία επιχειρούσαν στο έργο της κατάσβεσης της μεγάλης πυρκαγιάς της Αττικο-Βοιωτίας. Όπως ανακοίνωσε η Πυροσβεστική στα δύο ελικόπτερα επέβαιναν συνολικά τέσσερις άνδρες, εκ των οποίων δύο ημεδαποί και δύο αλλοδαποί υπήκοοι. Δύο από τους επιβαίνοντες εντοπίστηκαν σώοι, ενώ δύο ακόμη ανασύρθηκαν χωρίς τις αισθήσεις τους και παρελήφθησαν από ασθενοφόρα του Ε.Κ.Α.Β. Όπως έγινε γνωστό από την Πυροσβεστική, οι διασωθέντες είναι ένας Βρετανός, χειριστής του ελικοπτέρου κι ένας Έλληνας, σύνδεσμος-συντονιστής, ενώ οι δύο νεκροί είναι ο ένας Δανός, χειριστής του ελικοπτέρου κι ο άλλος Έλληνας, σύνδεσμος-συντονιστής.
Ακολουθεί ολόκληρη η ανακοίνωση του Πυροσβεστικού Σώματος:
Κατά τη διάρκεια δασοπυρόσβεσης στην περιοχή της Ψάθας Αττικής, συγκρούστηκαν δύο μισθωμένα ελικόπτερα τύπου BELL, τα οποία επιχειρούσαν στο έργο της κατάσβεσης της μεγάλης πυρκαγιάς της Αττικο-Βοιωτίας. Άμεσα κινητοποιήθηκαν δυνάμεις έρευνας και διάσωσης, του Πυροσβεστικού Σώματος οι οποίες ολοκλήρωσαν τον εντοπισμό και την περισυλλογή όλων των μελών των πληρωμάτων. Τον συντονισμό έκανε από το πεδίο των επιχειρήσεων, ο Αρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος Αντιστράτηγος Θεόδωρος Βάγιας. Στα δύο ελικόπτερα επέβαιναν συνολικά τέσσερις άνδρες, εκ των οποίων δύο ημεδαποί και δύο αλλοδαποί υπήκοοι. Δύο από τους επιβαίνοντες εντοπίστηκαν σώοι, ενώ δύο ακόμη ανασύρθηκαν χωρίς τις αισθήσεις τους και παρελήφθησαν από ασθενοφόρα του Ε.Κ.Α.Β. Στις έρευνες συμμετείχαν οι επίγειες πυροσβεστικές δυνάμεις που επιχειρούσαν ήδη στην ευρύτερη περιοχή της Ψάθας για την αντιμετώπιση της δασικής πυρκαγιάς. Τα δύο ελικόπτερα είχαν απογειωθεί από το αεροδρόμιο της Ελευσίνας. Τα ακριβή αίτια και οι συνθήκες του συμβάντος διερευνώνται από τις αρμόδιες αρχές.
Βίντεο από τα συντρίμμια του ενός ελικοπτέρου:
Η μεταφορά τραυματιών:
Πώς και γιατί συνετρίβησαν τα ελικόπτερα
Μιλώντας στο MEGA, ο εμπειρογνώμων αεροπορικών ατυχημάτων και πιλότος, Παντελής Φραγκούλης, τόνισε πως, εφόσον και τα δύο ελικόπτερα έκαναν ρίψη νερού, κανένα από τα δύο δεν θα μπορούσε να λειτουργεί ως συντονιστικό. Όπως εξήγησε, απαγορεύεται ρητώς στο συντονιστικό ελικόπτερο –στο οποίο επιβαίνουν αξιωματικοί της Πυροσβεστικής– να πετάει στο ίδιο ύψος με τα πυροσβεστικά ελικόπτερα, καθώς οφείλει να βρίσκεται σε πολύ μεγαλύτερο υψόμετρο.
Όπως προκύπτει από την ανάλυση των εικόνων, και τα δύο ελικόπτερα πετούσαν σε χαμηλό ύψος και πραγματοποιούσαν ρίψεις νερού.
Σύμφωνα με τα όσα καταγράφονται στο βίντεο, τα πέδιλα του ελικοπτέρου που βρισκόταν ψηλότερα χτύπησαν και κατέστρεψαν ολοσχερώς τον κύριο έλικα του ελικοπτέρου που βρισκόταν από κάτω. Η μοιραία αυτή σύγκρουση είχε ως αποτέλεσμα το χαμηλότερο ελικόπτερο να πέσει ακυβέρνητο προς το έδαφος, ενώ το δεύτερο κατάφερε να πραγματοποιήσει προσγείωση έκτακτης ανάγκης, με το πλήρωμά του να καταφέρνει να επικοινωνήσει με το κέντρο επιχειρήσεων.
Οι εμπειρογνώμονες της Επιτροπής Διερεύνησης Αεροπορικών Ατυχημάτων εξετάζουν ήδη καρέ-καρέ το εν λόγω υλικό. Βασικό ζητούμενο είναι να διαπιστωθεί εάν οι χειριστές έχασαν την οπτική επαφή λόγω «τυφλού σημείου» που δημιούργησαν οι καπνοί στην περιοχή ή εάν υπήρξε κάποιο τραγικό σφάλμα στη συνεννόηση και τους ελιγμούς των ελικοπτέρων.
«Έπεσε σαν βαρίδι»
Αναλύοντας καρέ-καρέ το σοκαριστικό βίντεο-ντοκουμέντο που κάνει τον γύρο του διαδικτύου, ο γνωστός αεροναυπηγός και πραγματογνώμονας, Κώστας Λακαφώσης, εστίασε στην υπόθεση του «τυφλού σημείου».
Όπως εξήγησε, ο χειριστής του ελικοπτέρου που βρισκόταν ψηλότερα ήταν πρακτικά αδύνατο να δει τι συνέβαινε ακριβώς κάτω από την «κοιλιά» του αεροσκάφους του.
Αυτή η απώλεια οπτικής επαφής, σε συνδυασμό ενδεχομένως με τον πυκνό καπνό από το μέτωπο της φωτιάς, στάθηκε μοιραία κατά τη διάρκεια των ελιγμών για τη ρίψη νερού. Σύμφωνα με τον πραγματογνώμονα, απουσίαζε ο αυστηρός και απαραίτητος διαχωρισμός ύψους ανάμεσα στα δύο πτητικά μέσα.
Ο αεροναυπηγός επεσήμανε επίσης τη σφοδρότητα με την οποία το κάτω μέρος του άνω ελικοπτέρου εμβόλισε τον κεντρικό έλικα του κάτω ελικοπτέρου.
Η καταστροφή του έλικα είχε ως άμεση και αναπόδραστη συνέπεια το χαμηλότερο ελικόπτερο να χάσει ακαριαία την άντωσή του, δηλαδή την αεροδυναμική δύναμη που το κρατάει στον αέρα. Ως αποτέλεσμα, το ελικόπτερο κατέπεσε ακυβέρνητο σαν βαρίδι στο έδαφος, χωρίς να αφήνει το παραμικρό περιθώριο αντίδρασης στο πλήρωμά του.
«Παράνομη πρακτική»
Σύμφωνα με τον Ανδριανό Γκουρμπάτση, Αντιστράτηγο ε.α. του Πυροσβεστικού Σώματος και εμπειρογνώμονα, υπάρχει πιθανή παραβίαση των πρωτοκόλλων.
Όπως εξήγησε, σε επιχειρήσεις όπου εμπλέκονται εναέρια μέσα, είναι υποχρεωτική η παρουσία συντονιστικού ελικοπτέρου, στο οποίο επιβαίνουν ειδικά εκπαιδευμένοι αξιωματικοί του Πυροσβεστικού Σώματος. Ωστόσο, όπως είπε, οι πληροφορίες του αναφέρουν ότι τα δύο συγκεκριμένα ελικόπτερα τα συντόνιζε ο επίγειος επικεφαλής αξιωματικός του Π.Σ..
Ο πραγματογνώμονας χαρακτήρισε αυτή την πρακτική λανθασμένη («παράνομη», είπε χαρακτηριστικά). Τόνισε πως, σύμφωνα με τον Κώδικα Διαχείρισης Εναέριων Μέσων (διαταγή του Αρχηγείου του Π.Σ.), ο συντονισμός και οι εντολές προς τα πτητικά μέσα πρέπει να δίνονται αποκλειστικά από τον εναέριο συντονιστή και όχι από το έδαφος.
Ένα άλλο στοιχείο που ανέλυσε ο κ. Γκουρμπάτσης σχετίζεται με την εικόνα των δύο ελικοπτέρων να αδειάζουν ταυτόχρονα τεράστιους όγκους νερού, κλάσματα του δευτερολέπτου πριν από τη συντριβή. Όπως εξήγησε, η ρίψη του νερού δεν έγινε στο πλαίσιο κατάσβεσης της πυρκαγιάς, αλλά λόγω της έκτακτης ανάγκης που είχε ήδη προκύψει.
Ο έλικας του χαμηλότερου ελικοπτέρου μοιάζει να χτύπησε τη σωλήνα ανεφοδιασμού του επάνω ελικοπτέρου. Σε μια τέτοια κατάσταση έκτακτης ανάγκης, η πιο άμεση και γρήγορη αντίδραση για έναν πιλότο είναι να απορρίψει το φορτίο του (το νερό) προκειμένου να ελαφρύνει το αεροσκάφος.
Τα μεγαλύτερα διεθνή μέσα ενημέρωσης καλύπτουν εκτενώς το συμβάν. Η Daily Mail εστίασε στη σύγκρουση των δύο πτητικών μέσων την ώρα που επιχειρούσαν κοντά στην Αθήνα, ενώ το BBC ενημερώνει συνεχώς το κοινό του για την εξέλιξη της επιχείρησης έρευνας και διάσωσης.
Παράλληλα, δίκτυα όπως το Sky News («Δύο ελικόπτερα συγκρούστηκαν κατά τη διάρκεια κατάσβεσης πυρκαγιάς»), το αραβικό Al Jazeera και το γαλλικό France 24 παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, με τις αναφορές και τα συνεχή ρεπορτάζ να πληθαίνουν όσο περνούν οι ώρες.
Η μάχη για να προσεγγιστούν τα ελικόπτερα
Τη δραματική εικόνα από τα μέτωπα των ερευνών και τις τεράστιες δυσκολίες που αντιμετώπισαν τα σωστικά συνεργεία μετά τη σύγκρουση των δύο πυροσβεστικών ελικοπτέρων στην περιοχή της Ψαθάς μετέφερε η Θάλεια Φωναζάκη, διασώστρια του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού, μιλώντας στο MEGA.
Όπως ανέφερε η κ. Φωναζάκη, οι δυνάμεις διάσωσης βρέθηκαν αντιμέτωπες με ένα εξαιρετικά δύσκολο πεδίο. Κατά τη διάρκεια της επιχείρησης σημειώθηκε μικρή αναζωπύρωση, γεγονός που ανάγκασε προσωρινά τις ομάδες να απομακρυνθούν για λόγους ασφαλείας.
«Όταν φτάσαμε, αντικρύσαμε πυκνό καπνό… Συγχρόνως έγινε αναζωπύρωση και στην απέναντι πλευρά», σημείωσε χαρακτηριστικά. Όταν οι διασώστες κατάφεραν να προσεγγίσουν ξανά τα σημεία, εντόπισαν το ένα ελικόπτερο κοντά στην άσφαλτο, ενώ το δεύτερο, το οποίο είχε κατευθυνθεί στη χαράδρα, βρισκόταν σχεδόν ολοσχερώς κατεστραμμένο, με τα συντρίμμια του να διακρίνονται δύσκολα μέσα από τους πυκνούς καπνούς.
Αναφερόμενη στη διαχείριση των θυμάτων, η διασώστρια επιβεβαίωσε ότι οι δύο ελαφρά τραυματισμένοι επιβαίνοντες μεταφέρθηκαν άμεσα στο νοσοκομείο. Ωστόσο, η επιχείρηση προσέγγισης και απεγκλωβισμού των ατόμων που εντοπίστηκαν χωρίς τις αισθήσεις τους απαιτούσε χρόνο και συντονισμό, καθώς υπήρχαν δύο διαφορετικά μέτωπα πρόσβασης: ένα χαμηλά στην Ψαθά, όπου η επαφή ήταν άμεση, και ένα δεύτερο από την επάνω πλευρά, από το Κρύο Πηγάδι, όπου η πρόσβαση αποδείχθηκε ιδιαίτεραδύσκολη λόγω της μορφολογίας και της φωτιάς.