Αλέξης Σταμάτης: Τα δύσκολα παιδικά χρόνια, οι εξαρτήσεις και η οικογένεια που ήρθε αργά και φώτισε τη ζωή του

«Ήμουν φτιαγμένος για πιο αρμονικά πράγματα στη ζωή μου»: Το παραπάνω σχόλιο του λογοτεχνικού ήρωα του βιβλίου του «Μπαρ Φλωμπέρ», Λουκά Ματθαίου, αποτελούσε, όπως είχε ο ίδιος εξομολογηθεί, μια διαπίστωση που ταίριαζε γάντι σε εκείνον. Γιατί ο πολυπράγμων συγγραφέας Αλέξης Σταμάτης, που έφυγε σήμερα από τη ζωή στα 67 του χρόνια, αφήνοντας πίσω του, συντετριμμένους, έναν γιο μόλις επτά ετών, την αγαπημένη του σύζυγο, ηθοποιό Εύα Σιμάτου και την λατρεμένη του μητέρα, δημοφιλή πρωταγωνίστρια Μπέτυ Αρβανίτη, επιδόθηκε, για ένα μεγάλο μέρος της ζωής του, σε μια τρελή, ασταμάτητη κούρσα που τα είχε όλα στον υπερθετικό βαθμό. Όχι μόνον τα φωτεινά, όπως το ταλέντο, η δημιουργικότητα, η καλλιέργεια, η αστείρευτη φαντασία, αλλά και τα σκοτεινά, όπως τα δύσκολα παιδιά χρόνια και οι εθισμός του στο αλκοόλ. Όλα αυτά μέχρι να βρει, έστω αργά, το απάνεμο λιμάνι του, στη γαλήνη και τη ζεστασιά της οικογένειας που ο ίδιος δημιούργησε.

Τα δύσκολα παιδικά χρόνια

Πιθανώς ήταν αυτό που πάντα, ασυναίσθητα, αναζητούσε, καθώς ο ίδιος είχε στερηθεί τη θαλπωρή μιας δεμένης οικογένειάς, που αποτελεί βάση και καθοριστικό παράγοντα για το μεγάλωμα κάθε παιδιού. Οι γονείς του, η δημοφιλής ηθοποιός Μπέτυ Αρβανίτη και ο αρχιτέκτονας Κώστας Σταμάτης χώρισαν όταν ο ίδιος ήταν μόλις 3 ετών.

Βρέθηκε για χρόνια στη μέση ενός δύσκολου διαζυγίου, με δικαστήρια και αλλαγές περιβάλλοντος. Αυτή η αναταραχή, μοιραία, σημάδεψε ανεξίτηλα όχι μόνον της παιδική του ηλικία αλλά και τη ζωή του ολόκληρη.

«Είχα δύσκολη παιδική ηλικία. Μεγάλωσα μέχρι τα τρία μου με τη μητέρα μου, από τα τρία ως τα 13 έμεινα με τον πατέρα μου και μετά τα 13 ως τα 18 ξανά με τη μητέρα μου και μετά μόνος μου. Ήταν ένας αποτυχημένος γάμος, ένα δύσκολο διαζύγιο, και μια διεκδίκηση περίεργη που κατέληξε στο να με αναλάβει ο πατέρας μου. Μέσα μου αισθανόμουν ότι οι μεγάλοι έχουν άδικο. Και η δική μου αγωγή αποφάσισα να γίνει μέσα από τα βιβλία. Έτσι οικειοποιήθηκα διάφορους ήρωες λογοτεχνικούς. Το καλό και των δύο γονιών μου ήταν ότι ήταν φιλότεχνοι και με μεγάλες βιβλιοθήκες. Στο σχολείο τα βρήκα σκούρα, διότι βαριόμουν και ήμουν υπερκινητικός» είχε διηγηθεί ο ίδιος προσθέτοντας: «Στην Α’ γυμνασίου πήγα στη μητέρα μου, άλλαξε τότε το εκπαιδευτικό σύστημα, που πήγε περισσότερο προς την παπαγαλία και εγώ ανακάλυψα το ροκ και τους καταραμένους ποιητές. Επιπλέον, η μητέρα μου με είχε ελεύθερο. Άρχισε από τότε αυτή η απόσχιση με τον εαυτό να μη γίνεται πολύ ευχάριστη. Δεν έπαιρνα πλέον απαντήσεις. Κατάθλιψη δεν έπαθα, πρώτον γιατί είχα περάσει αντικειμενικά δύσκολες συνθήκες και δεύτερον, γιατί έχω μια εγγενή αισιοδοξία, που λέει ότι στο τέλος πάντα θα τα καταφέρουμε. Εκ των υστέρων, σκέφτομαι ότι ήταν μια άμυνα, που με έσωσε τελικά. Γιατί με οδήγησε στη γνώση».

Η λογοτεχνική διαδρομή

Αυτή η βαθιά βουτιά στο μαγικό κόσμο των βιβλίων, από μικρή ηλικία, οδήγησε τα βήματά του αρχικά στην αρχιτεκτονική, έπειτα στον κινηματογράφο και στη συνέχεια στην ποίηση, στη λογοτεχνία, στο θέατρο, στην αρθρογραφία. Η λογοτεχνική του διαδρομή ήταν ένας κύκλος που ξεκίνησε και ολοκληρώθηκε ποιητικά.

Ξεκίνησε το 1992, με την ποιητική συλλογή «Κόσμος Γωνία» για να κλείσει το 2025 με την «Ασθένεια των απαλών πραγμάτων). Στο διάστημα που μεσολάβησε έγραψε μυθιστορήματα, μεταξύ των οποίων τα «Ο έβδομος ελέφαντας» (1998), «Μπαρ Φλωμπέρ» (2000), διηγήματα, παιδική λογοτεχνία, θεατρικά έργα, σενάρια, άρθρα.

Οι εξαρτήσεις

Η εξαιρετικά δημιουργική αυτή διαδρομή, ωστόσο, είχε και σκοτεινούς σταθμούς, πάθη που έγιναν εξαρτήσεις και σκίαζαν για χρόνια τη ζωή και την ψυχή του.

Ο ίδιος είχε μιλήσει σε συνεντεύξεις του για τον εθισμό του στο αλκοόλ: «Στο αλκοόλ με οδήγησε η κατάσταση μετά το Πολυτεχνείο, η απόλυτη ελευθερία. Άρχισα να μην μπορώ να ξυπνάω χωρίς αυτό, η κλασική κάθοδος του αλκοολικού στον Άδη. Δεν έχω μέτρο σαν άνθρωπος. Έπινα 2-3 μπουκάλια τη μέρα, πήρα την απόφαση να το σταματήσω στις 10 Απριλίου του 1996. Όλα αυτά ήταν μία εσωτερική υπερβολή, ένα είδος εσωτερικού ψώνιου τύπου “να δούμε πού θα πάει» είχε εξομολογηθεί συμπληρώνοντας: «Οι άνθρωποι που δεν το έχουν περάσει δεν μπορούν να καταλάβουν τι σημαίνει η εξάρτηση από τις ουσίες. Και τι σημαίνει το κόψιμο. Είναι το πιο σκοτεινό σημείο που μπορείς να φτάσεις. Η νύχτα της ψυχής. Η κυριαρχία του σκότους. Ο οργανισμός ζητά να τραφεί το θηρίο που έχεις μέσα σου και εσύ του αρνείσαι. Σου επιτίθεται λοιπόν με τρομερή αγριότητα κι εσύ πρέπει να σταθείς στα πόδια σου για αρκετό καιρό για να τα καταφέρεις. Νομίζω ότι εντέλει είμαι μάλλον εξαρτητικό άτομο. Ευτυχώς πλέον οι εξαρτήσεις μου δε μου κάνουν κακό» 

Παρά τα σκοτάδια του ο Αλέξης Σταμάτης υπήρξε πάντα ένας αισιόδοξος άνθρωπος που έψαχνε να βρει φως ακόμη και μέσα στο πιο σκοτεινό και μακρύ τούνελ. Όπως αυτό της σπάνιας ασθένειας στο αίμα που τον χτύπησε και του στέρησε την ευκαιρία να δει τον γιο του να μεγαλώνει. Τη δύσκολη περιπέτεια της υγείας του την αντιμετώπισε με θάρρος, αξιοπρέπεια και χωρίς να διακόψει τη σταθερή και ουσιαστική επικοινωνία του με τον έξω κόσμο μέσω των sοcial media.

Το τελευταίο του άρθρο δημοσιεύθηκε μόλις προχθές, στις 19 Ιουλίου, την ημέρα των 67ων γενεθλίων του που ανάρτησε στην προσωπική σου σελίδα στο Facebook μια φωτογραφία του μέσα από το νοσοκομείο. Δυστυχώς, μέσα σε λίγες ώρες, το «Χρόνια Πολλά» έγινε «Καλό Ταξίδι»…