Εκατομμύρια άνθρωποι ξεκινούν καλοκαιρινές διακοπές σε δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς της Ευρώπης όπως η Μαγιόρκα, τα νησιά του Αιγαίου και τα Κανάρια Νησιά, όμως οι αντιδράσεις κατοίκων για τον υπερτουρισμό και τις επενδύσεις μεγάλης έκτασης κλιμακώνονται, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτό της Αλβανίας.
Μέχρι τώρα, ακόμη και μεμονωμένοι τουρίστες είχαν βρεθεί αντιμέτωποι με αντιδράσεις τοπικών κοινοτήτων. Στη Βαρκελώνη, διαδηλωτές έχουν ψεκάσει τουρίστες με νεροπίστολα στο παρελθόν ή έχουν σφραγίσει με ταινίες την είσοδο των ξενοδοχείων τους. Στην Τενερίφη και στην Αθήνα, οι επισκέπτες είναι πιθανό να δουν γκράφιτι στους τοίχους που προτρέπουν τους τουρίστες «να επιστρέψουν στα σπίτια τους».
Ωστόσο, οι πιο πρόσφατες διαμαρτυρίες επικεντρώνονται κατά βάση στους επενδυτές και στην καταπάτηση παραλιών και δημόσιων χώρων που ήταν προηγουμένως διαθέσιμοι στις τοπικές κοινότητες, σύμφωνα με ανάλυση της Guardian.
Διαμαρτυρία για τον υπερτουρισμό στο Παρίσι EPA/TERESA SUAREZ
Οι αγώνες σε Πορτογαλία και Αλβανία – Το προφίλ των επενδυτών
Πριν από λίγες εβδομάδες στην Πορτογαλία, διαδηλωτές βρέθηκαν στο πάρκο της Arrábida, σε μια προσπάθεια να εμποδίσουν την ιδιωτικοποίηση πέντε παραλιών από μια εταιρεία πολυτελών ακινήτων.
Οι κάτοικοι της Σετούμπαλ, μιας εργατικής παράκτιας πόλης νότια της Λισαβόνας, επιμένουν ότι τα παιδιά τους έχουν το δικαίωμα να απολαμβάνουν ελεύθερα την πρόσβαση στις παραλίες και στις φυσικές ομορφιές του τόπου τους, όπως συνέβαινε και με τους ίδιους στο παρελθόν.
Οι διαδηλωτές τονίζουν ότι «η Arrábida δεν πωλείται» και κρατούν πλακάτ που γράφουν: «Όχι στους νέους βασιλιάδες», με σαφή αναφορά στους επενδυτές.
Η Arrábida χαρακτηρίστηκε πέρσι ως απόθεμα βιόσφαιρας από την UNESCO λόγω της οικολογικής και πολιτιστικής της αξίας. Είναι μία περιοχή με εντυπωσιακές ακτές και μικρές παραλίες, πευκοδάση και βουνά, πλούσια βιοποικιλότητα και με παραδοσιακές δραστηριότητες, όπως η αλιεία, η παραγωγή κρασιού και η καλλιέργεια ελιάς.
Η μάχη για την Arrábida αντικατοπτρίζει πολλές από τις πρόσφατες αλλαγές και τους μετασχηματισμούς που απειλούν τον τρόπο ζωής των κατοίκων.
Αντίστοιχες διαδηλώσεις έχουν συνταράξει αυτό το διάστημα και την Αλβανία, με τους κατοίκους να αντιδρούν οργισμένα στα επενδυτικά σχέδια της Ιβάνκα Τραμπ και του Τζάρεντ Κούσνερ, οι οποίοι σκοπεύουν να κατασκευάσουν ένα πολυτελές ξενοδοχείο στο νησί Σάζαν.
Οι φιλοδοξίες της Ιβάνκα Τραμπ και η αδυναμία της κυβέρνησης να προστατεύσει τον φυσικό πλούτο της χώρας, έχει προκαλέσει κινητοποιήσεις και εντάσεις, βγάζοντας δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους σε ένδειξη διαμαρτυρίας στα Τίρανα.
Αυτό που τα ΜΜΕ ονόμασαν «επανάσταση των φλαμίνγκο», με περιβαλλοντολόγους να εκφράζουν ανησυχίες για τη διατάραξη του φυσικού τοπίου της περιοχής και των ευαίσθητων οικοσυστημάτων, έχει μετατραπεί σε μια μεγάλη δημόσια συζήτηση για τη διαφθορά, τα ολιγαρχικά συμφέροντα και τον τουρισμό πολυτελείας.
Όπως συμβαίνει στην Αλβανία με τους Τραμπ–Κούσνερ, η οικογένεια Mirpuri, η οποία φέρεται να βρίσκεται πίσω από την προσπάθεια ιδιωτικοποίησης της Arrábida στην Πορτογαλία, αποτελεί κομμάτι της καλά δικτυωμένης επιχειρηματικής ελίτ, έχοντας υπογράψει επικερδείς συμβάσεις με την πορτογαλική κυβέρνηση.
Επιπλέον, έχει κατηγορηθεί από ακτιβιστές ότι έχει συμβάλλει στην πραγματοποίηση εντολών απέλασης.
Η Πορτογαλία δεν είναι η πρώτη φορά που αντιμετωπίζει το φαινόμενο μεγάλων τουριστικών επενδύσεων. Η μικρή παραθαλάσσια πόλη Κομπόρτα, γνωστή ως τα «Χάμπτονς της Πορτογαλίας», φιλοξενεί ακίνητα που ανήκουν στη Νικόλ Κίντμαν, τον Τζορτζ Κλούνεϊ και μέλη της βρετανικής βασιλικής οικογένειας.
Ενώ η οικονομία και η δημοσιονομική σταθερότητατης Πορτογαλίας επαινούνται από τον Economist και τους Financial Times, περισσότερο από το ένα τρίτο του πληθυσμού δεν μπορεί να αντέξει οικονομικά διακοπές διάρκειας μιας εβδομάδας.
Διαβάστε: Βαρκελώνη / «Φρένο» στον υπερτουρισμό: Κλείνουν τερματικοί σταθμοί κρουαζιερόπλοιων
Νότια Ευρώπη – Από τουριστικοί παράδεισοι σε «κόλαση» για τους κατοίκους
Τα κράτη της νότιας Ευρώπης προσελκύουν μαζικά τουρίστες, ωστόσο οι υλικοί όροι ζωής για τους κατοίκους δυσκολεύουν όλο και περισσότερο, αφού η πρόσβαση σε βασικά αγαθά τείνει να γίνει είδος πολυτελείας, με αποκορύφωμα τη στέγαση.
Διαμαρτυρία για τον υπερτουρισμό στην Ισπανία EPA/MIQUEL A. BORRAS
Η Κύπρος υποδέχεται περισσότερους από ένα εκατομμύριο Βρετανούς τουρίστες κάθε χρόνο, αλλά έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά μετανάστευσης στην ΕΕ.
Στην Ελλάδα, σχεδόν οι μισοί κάτοικοι δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά μια εβδομάδα διακοπών στα νησιά.
Στην Ισπανία, η ανεργία των νέων ανέρχεται στο 24%, παρά την οικονομική ανάπτυξη.
Υπάρχει επομένως μια ξεκάθαρη αναντιστοιχία ανάμεσα στις αισιόδοξες οικονομικές προοπτικές που προβάλλονται στις αίθουσες των Βρυξελλών και στη σκληρή πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι σε αυτούς τους τουριστικούς προορισμούς.
Η εμπειρία της Αλβανίας από τη «θεραπεία-σοκ» του καπιταλισμού στις αρχές της δεκαετίας του 1990 έθεσε τις βάσεις για όσα αργότερα εφαρμόστηκαν σε ολόκληρη τη νότια Ευρώπη. Η μαζική ιδιωτικοποίηση και η οικονομική απελευθέρωση που προτάθηκαν από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εφαρμόστηκαν ξανά αργότερα, αυτή τη φορά με τη βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, στη Λευκωσία, την Αθήνα, τη Μαδρίτη, τη Ρώμη και τη Λισαβόνα, με τη μορφή προγραμμάτων «διάσωσης» που συνοδεύονταν από όρους.
Αυτές οι οικονομίες έγιναν ελκυστικές για τουρίστες και για επενδυτές, αλλά απέτυχαν να αναπτύξουν τα αγαθά και τις υπηρεσίες που πραγματικά χρειάζονταν οι τοπικοί πληθυσμοί, όπως δρόμους, νοσοκομεία και προσιτή στέγαση.
Οι ηλιόλουστες διακοπές επομένως θα συνεχίσουν να συνοδεύονται από έντονες εκφράσεις οργής και δυσαρέσκειας από τις τοπικές κοινότητες, όσο οι προτεραιότητες των κρατών δεν αλλάζουν.
Ο τουρισμός αποτελεί βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας, καθώς συνεισφέρει περίπου στο ένα πέμπτο της οικονομικής δραστηριότητας της χώρας. Ωστόσο, σε αρκετά νησιά των Κυκλάδων, όπως η Μύκονος, η Πάρος, η Σίφνος και η Τήνος, πολλοί κάτοικοι υποστηρίζουν ότι η ανάπτυξη έχει ξεπεράσει τα όρια.
Άρθρο του Euronews, υποστηρίζει ότι η συνεχής κατασκευή νέων ξενοδοχείων, πολυτελών κατοικιών και τουριστικών εγκαταστάσεων δημιουργεί σημαντικά προβλήματα.
Εκπαιδευτικοί, δημόσιοι υπάλληλοι και άλλοι εργαζόμενοι δυσκολεύονται να βρουν οικονομικά σπίτια, καθώς πολλοί ιδιοκτήτες προτιμούν τις βραχυχρόνιες μισθώσεις ή την πώληση ακινήτων σε ξένους αγοραστές.
Η αύξηση των πολυτελών καταλυμάτων με πισίνες επιβαρύνει τα περιορισμένα αποθέματα νερού των νησιών. Σε ορισμένες περιοχές, οι κάτοικοι φοβούνται ότι οι ανάγκες των τουριστικών επιχειρήσεων ξεπερνούν τις δυνατότητες των τοπικών υποδομών.
Περιβαλλοντολόγοι και αρχιτέκτονες προειδοποιούν ότι οι Κυκλάδες κινδυνεύουν να χάσουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα τους, καθώς η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη του τουρισμού οδηγεί σε ισοπέδωση της ξεχωριστής φυσιογνωμίας του κάθε τόπου, όπου παραδοσιακά τοπία αντικαθίστανται από μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες και πολυτελείς βίλες.
Το άρθρο του Euronews αναφέρει ότι από το 2020 έως το 2023 άνοιξαν 461 νέα ξενοδοχεία στα νησιά του Νοτίου Αιγαίου, γεγονός που δείχνει την ένταση της τουριστικής επέκτασης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει το ρεπορτάζ, η Ελλάδα είναι η χώρα όπου οι κάτοικοι φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο από την τουριστική πίεση στην αγορά ενοικίων. Η αύξηση της τουριστικής κίνησης συνδέεται με άνοδο των ετήσιων ενοικίων περίπου κατά 342 ευρώ από το 2019. Ακολουθεί η Ισπανία, με εκτιμώμενη αύξηση περίπου 236 ευρώ τον χρόνο, η Πορτογαλία, με περίπου 220 ευρώ και η Ιταλία, με περίπου 202 ευρώ.