Σύνοψη
Η Google πλέον χρησιμοποιεί φωτογραφίες, βίντεο και ηχητικά αρχεία που μεταφορτώνουν οι χρήστες στο Search (π.χ. μέσω Google Lens) για την εκπαίδευση των AI μοντέλων της. Η συγκεκριμένη συλλογή δεδομένων είναι ενεργοποιημένη από προεπιλογή (opt-in) για τους περισσότερους λογαριασμούς. Η διαδικασία εξαίρεσης (opt-out) είναι εφικτή μέσα από συγκεκριμένα βήματα στις ρυθμίσεις απορρήτου του Google Account. Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει άμεσα και τους Ευρωπαίους/Έλληνες χρήστες, εγείροντας ερωτήματα συμβατότητας με το αυστηρό πλαίσιο του GDPR.
Η Google προχώρησε σε μια σημαντική και αθόρυβη τροποποίηση της πολιτικής διαχείρισης δεδομένων της, η οποία επηρεάζει άμεσα τον τρόπο με τον οποίο εκπαιδεύονται τα πολυτροπικά μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης (όπως το Gemini). Σύμφωνα με τα νέα δεδομένα, κάθε αρχείο multimedia, είτε πρόκειται για φωτογραφία, είτε για βίντεο, είτε για ηχητικό απόσπασμα, το οποίο ανεβάζει ο χρήστης στις πλατφόρμες αναζήτησης της εταιρείας, ενδέχεται να τροφοδοτήσει τις βάσεις εκμάθησης της AI. Η συγκεκριμένη πρακτική εφαρμόζεται από προεπιλογή, καθιστώντας τον τελικό χρήστη άθελά του συντελεστή στην ανάπτυξη των αλγορίθμων της εταιρείας.
Η λειτουργία εργαλείων όπως το Google Lens, το Circle to Search ή οι φωνητικές αναζητήσεις, βασίζεται στην άμεση ανάλυση οπτικοακουστικού υλικού. Μέχρι πρότινος, η εταιρεία διατηρούσε τα δεδομένα αυτά αυστηρά για τη βελτίωση των αποτελεσμάτων της εκάστοτε αναζήτησης. Πλέον, ο κώδικας και οι όροι χρήσης επιβεβαιώνουν πως αυτά τα “uploaded search media” αποτελούν πρώτη ύλη για τη μηχανική μάθηση.
Η Google συλλέγει και αναλύει φωτογραφίες, βίντεο και ηχητικά αρχεία που μεταφορτώνονται σε υπηρεσίες όπως το Google Lens και το Voice Search, χρησιμοποιώντας τα για την εκπαίδευση των AI μοντέλων της. Η συλλογή αφορά δεδομένα ανώνυμων αλλά και συνδεδεμένων λογαριασμών, με τη λειτουργία να είναι ενεργή από προεπιλογή (default) για όλους τους χρήστες.
Η τεχνική υλοποίηση της Google σημαίνει ότι αν, για παράδειγμα, φωτογραφίσετε ένα φυτό στο μπαλκόνι σας στην Αθήνα για να μάθετε το είδος του μέσω του Lens, η συγκεκριμένη εικόνα (μαζί με τα μεταδεδομένα της, εφόσον δεν έχουν αφαιρεθεί από τη συσκευή) αποθηκεύεται σε έναν ευρύτερο κόμβο δεδομένων. Στη συνέχεια, τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιούν αυτά τα pixels για να βελτιώσουν την αναγνώριση προτύπων, την αντίληψη βάθους και την ταξινόμηση αντικειμένων.
Η μαζική κλίμακα στην οποία οπτικοποιούνται αυτές οι αλλαγές δείχνει την επιτακτική ανάγκη των εταιρειών τεχνολογίας για “φρέσκα”, πραγματικά δεδομένα, προκειμένου να καταπολεμήσουν την υποβάθμιση των μοντέλων τους από συνθετικά ή ήδη ανακυκλωμένα δεδομένα.
Για να απενεργοποιήσετε την άδεια χρήσης των πολυμέσων σας για εκπαίδευση AI, πρέπει να μεταβείτε στο myaccount.google.com, να επιλέξετε “Δεδομένα και Απόρρητο” (Data & Privacy), να πλοηγηθείτε στο “Ιστορικό Ιστού και Εφαρμογών” (Web & App Activity) και να ξε-τικάρετε την επιλογή που αφορά την αποθήκευση οπτικών και ηχητικών αρχείων από τις αναζητήσεις.
Αναλυτικά τα βήματα
Συνδεθείτε στον Google Λογαριασμό σας από browser ή μέσω των ρυθμίσεων του Android/iOS smartphone σας. Μεταβείτε στην ενότητα Δεδομένα και Απόρρητο (Data & Privacy). Κάντε κλικ στο Ιστορικό Ιστού και Εφαρμογών (Web & App Activity). Στην υπο-ενότητα ρυθμίσεων, αναζητήστε τα πλαίσια ελέγχου (checkboxes) που σχετίζονται με την “Αποθήκευση ιστορικού φωνής και ήχου” (Include voice and audio activity) και τη νέα επιλογή “Αποθήκευση οπτικών αναζητήσεων” (Include visual search history/media). Απενεργοποιήστε τα συγκεκριμένα πεδία. Η Google θα εμφανίσει ένα προειδοποιητικό μήνυμα πως η εμπειρία σας μπορεί να υποβαθμιστεί, το οποίο μπορείτε να αγνοήσετε.
Η εφαρμογή αυτών των αλλαγών φέρνει στο προσκήνιο τη συμβατότητα με τον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων (GDPR) στην Ευρωπαϊκή Ένωση και, κατ’ επέκταση, στην Ελλάδα. Η απουσία ρητής συγκατάθεσης (explicit consent) μέσω ενός ξεκάθαρου pop-up τη στιγμή της μεταφόρτωσης του αρχείου δημιουργεί νομικά κενά.
Στην ελληνική αγορά, εκατοντάδες χιλιάδες χρήστες Android βασίζονται καθημερινά στο οικοσύστημα της Google για τις εργασίες τους. Το γεγονός ότι η ρύθμιση είναι «θαμμένη» μέσα στα μενού του λογαριασμού καθιστά δύσκολο για τον μέσο χρήστη να αντιληφθεί πλήρως την έκταση της παραχώρησης των δεδομένων του. Οι ρυθμιστικές αρχές της ΕΕ αναμένεται να θέσουν το ζήτημα υπό το μικροσκόπιο των Digital Markets Act και AI Act, ενδεχομένως αναγκάζοντας την Google να διαχωρίσει τις λειτουργίες αυτές για τους Ευρωπαίους πολίτες στο άμεσο μέλλον.