Τι συμβαίνει όταν ένας τρανς άνδρας, λίγο πριν ολοκληρώσει τη φυλομετάβασή του, ανακαλύπτει ότι είναι έγκυος; Το ερώτημα αυτό βρίσκεται στον πυρήνα της νέας ταινίας της Βενεζουελανής σκηνοθέτριας Πατρίσια Ορτέγα, «9 Φεγγάρια» (9 lunas), η οποία έκανε την πρεμιέρα της στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Μάλαγα και κυκλοφορεί πλέον στις ισπανικές αίθουσες.
Πρόκειται για μια δραμεντί που επιχειρεί να προσεγγίσει την έννοια της ταυτότητας πέρα από τις συμβατικές αντιλήψεις περί φύλου, εξερευνώντας τις αντιφάσεις, τις αμφιβολίες και τις επιλογές ενός ανθρώπου που καλείται να επαναπροσδιορίσει τη ζωή του.
Κεντρικός ήρωας είναι ο Άνχελ, ένας νεαρός γυμναστής που μόλις έχει προσληφθεί σε ένα από τα καλύτερα γυμναστήρια της πόλης του. Η ζωή του μοιάζει να βρίσκεται στην ιδανική της φάση. Αγαπά τη δουλειά του, αισθάνεται ότι βρίσκεται πολύ κοντά στην ολοκλήρωση της φυλομετάβασής του και ακολουθεί θεραπεία με τεστοστερόνη. Όταν όμως αρχίζει να εμφανίζει έντονες αδιαθεσίες και εμετούς, επισκέπτεται το νοσοκομείο, όπου οι γιατροί του ανακοινώνουν ότι είναι έγκυος.
Η είδηση ανατρέπει κάθε βεβαιότητα. Ο Άνχελ καλείται να αποφασίσει αν θα συνεχίσει την εγκυμοσύνη ή αν θα προχωρήσει σε διακοπή, ενώ παράλληλα έρχεται αντιμέτωπος με ερωτήματα που αφορούν όχι μόνο το σώμα του αλλά και την ίδια του την ταυτότητα.
Η σκηνοθέτρια Πατρίσια Ορτέγα μιλώντας στην La Vanguardia, εξηγεί ότι στόχος της δεν ήταν να γυρίσει μια ταινία αποκλειστικά για τα τρανς άτομα, αλλά να μιλήσει για το σώμα ως έναν χώρο διαρκούς μεταμόρφωσης.
Η αρχική έμπνευση προήλθε από μια στενή τρανς φίλη της, τη Χάρο, η οποία, όπως θυμάται, για μεγάλο διάστημα χρησιμοποιούσε τόσο το ανδρικό όσο και το γυναικείο της όνομα. «Μια μέρα μου είπε ότι ο Άλβαρο δεν υπάρχει πια και ότι πλέον είναι η Χάρο. Της απάντησα πως για μένα ήταν πάντα το ίδιο πρόσωπο», αναφέρει η σκηνοθέτρια. Από εκεί γεννήθηκε η ιδέα ότι κάθε άνθρωπος κουβαλά πολλές διαφορετικές εκδοχές του εαυτού του στη διάρκεια της ζωής του, ανεξάρτητα από το φύλο ή τη σεξουαλική του ταυτότητα.
Η δεύτερη πηγή έμπνευσης ήταν μια φωτογραφία που είχε δει χρόνια πριν στη Βενεζουέλα: ένας τρανς άνδρας γεννούσε μέσα στην πισίνα του σπιτιού του. Η εικόνα αυτή τη σημάδεψε τόσο έντονα ώστε αποτέλεσε τον πυρήνα του σεναρίου. «Τι συμβαίνει όταν αυτός που γεννά είναι πατέρας και όχι μητέρα;» ήταν το ερώτημα που έθεσε στον παραγωγό της όταν άρχισε να αναπτύσσει την ιδέα.
Η ιστορία δεν αποτελεί προϊόν μυθοπλασίας χωρίς πραγματικές αναφορές. Η Ορτέγα συνεργάστηκε με τρανς άνδρες που έχουν βιώσει εγκυμοσύνη, ενώ σύμβουλος της ταινίας υπήρξε ο Ρουμπέν Κάστρο, ο πρώτος άνδρας στην Ισπανία που έγινε γνωστός επειδή κυοφόρησε παιδί πριν από μερικά χρόνια. Παράλληλα, η δημιουργός συνομίλησε με πολλούς τρανς ανθρώπους προκειμένου να αποτυπώσει όσο το δυνατόν πιο αυθεντικά τις εμπειρίες τους.
Ένα ακόμη στοιχείο που διαφοροποιεί την ταινία είναι ότι ο πρωταγωνιστής δεν περιβάλλεται από μια οικογένεια που τον απορρίπτει εξαιτίας της ταυτότητάς του. Αντίθετα, οι γονείς, η αδελφή και η γιαγιά του έχουν αποδεχθεί τη μετάβασή του και προσπαθούν να τον στηρίξουν στις δύσκολες αποφάσεις που καλείται να πάρει.
Η βετεράνος ηθοποιός Κίτι Μάνβερ υποδύεται τη γιαγιά, ενώ ο Χόρχε Σανθ ερμηνεύει τον πατέρα, έναν μάλλον συντηρητικό άνδρα που αποφασίζει να παρακολουθήσει μαθήματα για τις «νέες μορφές ανδρισμού» και συνοδεύει τον γιο του ακόμη και στα μαθήματα προετοιμασίας για τον τοκετό. Η Μαρία Λεόν ενσαρκώνει τη γεμάτη χιούμορ αδελφή του πρωταγωνιστή.
Η μεγαλύτερη δυσκολία για την παραγωγή ήταν η επιλογή του πρωταγωνιστή. Η σκηνοθέτρια αναζητούσε έναν τρανς άνδρα που να διαθέτει και υποκριτική εμπειρία. Ύστερα από εκτεταμένες οντισιόν, επέλεξε τον 31χρονο Ζακ Γκόμες-Ρολς, ο οποίος πραγματοποιεί τον πρώτο του πρωταγωνιστικό κινηματογραφικό ρόλο.
Καθώς εξελίσσεται η εγκυμοσύνη, ο Άνχελ βρίσκεται αντιμέτωπος όχι μόνο με τις κοινωνικές προκαταλήψεις αλλά και με τον ίδιο του τον εαυτό. Στην ταινία εμφανίζεται η «Άνχελα», η γυναικεία εκδοχή του πριν από τη φυλομετάβαση, την οποία υποδύεται η Σάρα Σαλάμο. Η παρουσία της λειτουργεί σαν μια εσωτερική συνομιλία ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν του ήρωα, υπενθυμίζοντας ότι η ταυτότητα δεν είναι μια ευθεία διαδρομή αλλά μια σύνθετη διαδικασία συμφιλίωσης με όλες τις προηγούμενες εκδοχές του εαυτού.
Για την Πατρίσια Ορτέγα, η ταινία δεν φιλοδοξεί να δώσει οριστικές απαντήσεις ούτε να επιβάλει μια συγκεκριμένη θέση. Αντίθετα, επιδιώκει να αναδείξει τη σημασία της αμφιβολίας σε μια εποχή απόλυτων βεβαιοτήτων. Όπως υποστηρίζει, το σώμα μάς φέρνει συχνά μπροστά σε δυνατότητες που ανατρέπουν όσα πιστεύαμε για τον εαυτό μας, ενώ ούτε η εξωτερική εμφάνιση ούτε τα γεννητικά χαρακτηριστικά αρκούν για να ορίσουν την ταυτότητα ενός ανθρώπου.
Η δημιουργός θεωρεί ότι η κοινωνία οφείλει να εξοικειωθεί με την ποικιλομορφία των ανθρώπινων εμπειριών, είτε πρόκειται για τρανς άνδρες που κυοφορούν, είτε για μη δυαδικά ή ίντερσεξ άτομα. «Το δικαίωμα στην ύπαρξη και στη διαφορετικότητα είναι αδιαπραγμάτευτο», υποστηρίζει, «θα πρέπει να συνηθίσουμε να βλέπουμε στο δρόμο άνδρες έγκυους» συμπληρώνει εξηγώντας ότι ο κινηματογράφος μπορεί να συμβάλλει στη διεύρυνση της συλλογικής φαντασίας, προσφέροντας εικόνες και αφηγήσεις που μέχρι πρόσφατα απουσίαζαν από τη δημόσια σφαίρα.