Από την Τετάρτη 1η Ιουλίου τίθεται σε εφαρμογή το νέο προσωρινό μέτρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που επιβάλλει δασμό 3 ευρώ στα μικρά δέματα αξίας έως 150 ευρώ, τα οποία εισάγονται από τρίτες χώρες. Η απόφαση στοχεύει κυρίως στον περιορισμό της μαζικής εισροής προϊόντων από ασιατικές πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου, όπως η Temu και η Shein, καθώς και στην ενίσχυση των ελέγχων για την προστασία των καταναλωτών και των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
Μέχρι σήμερα τα συγκεκριμένα δέματα εξαιρούνταν από τελωνειακούς δασμούς, ωστόσο η εκρηκτική αύξηση των ηλεκτρονικών αγορών οδήγησε τις Βρυξέλλες στην επίσπευση των αλλαγών, οι οποίες αρχικά είχαν προγραμματιστεί για το 2028.
Ο δασμός των 3 ευρώ θα επιβάλλεται ανά διαφορετικό είδος προϊόντος που περιλαμβάνεται σε κάθε αποστολή και όχι ανά τεμάχιο. Για παράδειγμα, ένα δέμα που περιέχει ένα μπλουζάκι και ένα ζευγάρι παπούτσια θα επιβαρύνεται με δύο δασμούς, ενώ αν περιέχει μόνο μπλουζάκια, ακόμη και σε μεγάλες ποσότητες, θα καταβάλλεται μία μόνο χρέωση.
Το μέτρο έχει προσωρινό χαρακτήρα και θα παραμείνει σε ισχύ έως ότου ολοκληρωθεί η συνολική μεταρρύθμιση του ευρωπαϊκού τελωνειακού συστήματος, η οποία αναμένεται μέσα στην επόμενη διετία. Παράλληλα, από τον Νοέμβριο προγραμματίζεται η επιβολή και επιπλέον τελών επεξεργασίας για κάθε δέμα, τα οποία ενδέχεται να φτάσουν έως και τα 2 ευρώ.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει αφενός να περιορίσει την κυκλοφορία προϊόντων που δεν πληρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφαλείας και αφετέρου να αντιμετωπίσει τον αθέμιτο ανταγωνισμό που, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, υφίστανται οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
Μόνο το 2024 εισήλθαν στην ευρωπαϊκή αγορά περίπου 4,6 δισεκατομμύρια μικρά δέματα, δηλαδή περισσότερα από 145 κάθε δευτερόλεπτο, με το 91% να προέρχεται από την Κίνα. Ο τεράστιος αυτός όγκος καθιστά ιδιαίτερα δύσκολο τον έλεγχο της συμμόρφωσης των προϊόντων με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, αυξάνοντας τον κίνδυνο κυκλοφορίας απομιμήσεων ή επικίνδυνων ειδών.
Η Κομισιόν εκτιμά ότι η επιβάρυνση θα μειώσει τις παραγγελίες πολύ χαμηλής αξίας και θα ενθαρρύνει τις μεγάλες πλατφόρμες να εισάγουν προϊόντα μαζικά μέσω ευρωπαϊκών αποθηκών, διευκολύνοντας έτσι τους τελωνειακούς ελέγχους.
Τυπικά, την υποχρέωση καταβολής του δασμού έχουν οι εισαγωγείς ή οι ίδιες οι εταιρείες ηλεκτρονικού εμπορίου. Ωστόσο, διατηρούν το δικαίωμα να μετακυλήσουν το κόστος στους καταναλωτές, αρκεί να τους ενημερώνουν εκ των προτέρων.
Οι ενώσεις καταναλωτών έχουν ήδη προειδοποιήσει για πιθανές απόπειρες εξαπάτησης, καλώντας τους πολίτες να είναι προσεκτικοί απέναντι σε ψευδείς χρεώσεις ή παραπλανητικά μηνύματα σχετικά με την καταβολή του νέου δασμού.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές αρχές ξεκαθαρίζουν ότι θα παρακολουθούν στενά τυχόν προσπάθειες παράκαμψης του μέτρου, όπως η αποστολή προϊόντων μέσω τρίτων χωρών. Σύμφωνα με τη νομοθεσία, οι τελωνειακοί δασμοί υπολογίζονται με βάση τη χώρα προέλευσης του προϊόντος και όχι τη χώρα από την οποία αποστέλλεται.
Ήδη αρκετοί μεγάλοι διεθνείς όμιλοι ηλεκτρονικού εμπορίου επενδύουν στη δημιουργία μεγάλων αποθηκών εντός της Ευρώπης, εισάγοντας προϊόντα σε μεγάλες ποσότητες. Με τον τρόπο αυτό δεν θα επιβαρύνονται με τον νέο δασμό των 3 ευρώ, αλλά θα υπάγονται στο ισχύον τελωνειακό καθεστώς για τις μαζικές εισαγωγές, διευκολύνοντας παράλληλα και τους ελέγχους των ευρωπαϊκών τελωνείων.