Ενώ η Βενεζουέλα μετρά τις πληγές της από τους δύο ισχυρούς σεισμούς των 7,2 και 7,5 Ρίχτερ, ένα βίντεο που κάνει τον γύρο του Διαδικτύου έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και νέα ερωτήματα για την ποιότητα των κατασκευών στη χώρα.
Διασώστης δείχνει υλικό που μοιάζει με φελιζόλ μέσα στους τοίχους κτιρίου που κατέρρευσε στη Βενεζουέλα / Φωτογραφίες: social media / AP
ΣΥΝΟΨΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΑΙ Πολιτικοί μηχανικοί και σεισμολόγοι αποδίδουν τις μαζικές καταρρεύσεις σε συνδυασμό παραγόντων, όπως η έλλειψη σύγχρονων χαλύβδινων ενισχύσεων, τα μαλακά εδάφη και η ύπαρξη κτιρίων με ανοιχτούς ισόγειους χώρους, γνωστές και ως «πιλοτές». Αν και η παλαιότητα πολλών κτιρίων, που ανεγέρθηκαν πριν τους σύγχρονους αντισεισμικούς κανονισμούς, έπαιξε ρόλο, έντονο προβληματισμό προκαλεί η κατάρρευση και νεότερων κατασκευών, γεγονός που υποδεικνύει σοβαρές αστοχίες στις μηχανικές διαδικασίες. Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται το κρατικό πρόγραμμα «Μεγάλη Αποστολή Στέγασης», καθώς ειδικοί αναφέρουν ότι μετά το 2013 η κατασκευή επιταχύνθηκε για την τήρηση πολιτικών χρονοδιαγραμμάτων, θέτοντας σε κίνδυνο την ποιότητα των κτιρίων. Ο νεότερος απολογισμός ανεβάζει τους νεκρούς σε πάνω από 1.400, με τις έρευνες πλέον να στρέφονται στη διερεύνηση των αιτιών της κατάρρευσης τόσων πολλών κτιρίων, παλιών αλλά και νεότερων, αντί μόνο στην ανοικοδόμηση.
Στο βίντεο, που αναρτήθηκε από διασώστη στο TikTok και έχει γίνει viral, ένας άνδρας απομακρύνει με γυμνά χέρια τμήματα κατεστραμμένου τοίχου ενός από τα εκατοντάδες κτίρια που κατέρρευσαν από το χτύπημα του Εγκέλαδου. Πίσω από ένα λεπτό στρώμα σκυροδέματος φαίνεται ένα λευκό υλικό που μοιάζει με φελιζόλ (διογκωμένη πολυστερίνη – EPS).
«Κοιτάξτε αυτό… Δεν είναι περίεργο που όλα κατέρρευσαν σαν να ήταν από χαρτόνι», ακούγεται να λέει ο διασώστης, ενώ με το δάχτυλό του διαπερνά εύκολα το υλικό. Στη συνέχεια, τόσο ο ίδιος όσο και συνάδελφός του επικρίνουν την ποιότητα των κατασκευών.
Ωστόσο, μέχρι
στιγμής δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα σε ποιο κτίριο γυρίστηκε το συγκεκριμένο
βίντεο ούτε αν το υλικό που καταγράφεται αποτελούσε δομικό στοιχείο του κτιρίου
ή υλικό θερμομόνωσης.
Τι λένε οι ειδικοί για τις καταρρεύσεις κτιρίων στη Βενεζουέλα
Πέρα από τις εικόνες που κυκλοφορούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μηχανικοί και σεισμολόγοι επισημαίνουν στο Associated Press ότι οι μαζικές καταρρεύσεις οφείλονται σε έναν συνδυασμό παραγόντων.
Ο Ντέιβιντ Κοκ, πολιτικός μηχανικός από την Καλιφόρνια και πρώην πρόεδρος του Earthquake Engineering Research Institute, εξηγεί ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τα υλικά κατασκευής.
«Πολλά από αυτά τα κτίρια δεν διαθέτουν τις σύγχρονες χαλύβδινες ενισχύσεις που χρησιμοποιούνται σήμερα για να αντέχουν σε ισχυρούς σεισμούς», σημειώνει, προσθέτοντας ότι τα μαλακά εδάφη, τα ψηλά κτίρια και οι παλαιές κατασκευές από οπλισμένο σκυρόδεμα συνέβαλαν στην εκτεταμένη καταστροφή.
Από την πλευρά
του, ο Εντουάρντο Μιράντα, καθηγητής Πολιτικής και Περιβαλλοντικής
Μηχανικής στο Πανεπιστήμιο Stanford, επισημαίνει ότι ιδιαίτερα επικίνδυνα αποδείχθηκαν τα λεγόμενα «soft stories», δηλαδή κτίρια με ανοιχτούς ισόγειους χώρους που χρησιμοποιούνται ως
γκαράζ ή πιλοτές.
«Οι “μαλακοί
όροφοι” αποτελούν τεράστιο πρόβλημα σε όλο τον κόσμο. Στη Βενεζουέλα είναι
ιδιαίτερα συνηθισμένοι και όταν συνδυάζονται με μαλακά εδάφη, οι πιθανότητες
κατάρρευσης αυξάνονται σημαντικά», αναφέρει.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η ηλικία των κτιρίων έπαιξε σημαντικό ρόλο, καθώς πολλές πολυκατοικίες είχαν ανεγερθεί τις δεκαετίες του 1950 και του 1960, πριν θεσπιστούν σύγχρονοι αντισεισμικοί κανονισμοί.
Ωστόσο, το γεγονός ότι κατέρρευσαν και αρκετά νεότερα κτίρια προκαλεί έντονο προβληματισμό.
«Αυτό που με
αφήνει πραγματικά άναυδο είναι ότι ανάμεσα στα κτίρια που κατέρρευσαν υπάρχουν
αρκετά που είχαν σχεδιαστεί και κατασκευαστεί σχετικά πρόσφατα σύμφωνα με τους
ισχύοντες κανονισμούς. Κάτι φαίνεται πως δεν λειτούργησε σωστά ούτε στις ίδιες
τις μηχανικές διαδικασίες», δηλώνει ο Χουάν Κάρλος Βιέλμα, πολιτικός
μηχανικός και ακαδημαϊκός στο Καθολικό Πανεπιστήμιο της Βαλπαραΐσο στη Χιλή.
Οι κατοικίες της «Μεγάλης Αποστολής Στέγασης» στο μικροσκόπιο
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται και χιλιάδες διαμερίσματα που κατασκευάστηκαν στη Βενεζουέλα στο πλαίσιο του κρατικού προγράμματος «Μεγάλη Αποστολή Στέγασης», το οποίο ξεκίνησε επί προεδρίας Ούγκο Τσάβες μετά τις καταστροφικές πλημμύρες του 1999.
Σύμφωνα με ειδικούς που συμμετείχαν στο πρόγραμμα, μετά το 2013 και την ανάληψη της εξουσίας από τον Νικολάς Μαδούρο, η κατασκευή πολλών συγκροτημάτων επιταχύνθηκε προκειμένου να τηρηθούν πολιτικά χρονοδιαγράμματα.
Σε μεγάλο
συγκρότημα κατοικιών στη Λα Γκουάιρα, που είχε ανεγερθεί στο πλαίσιο του
συγκεκριμένου προγράμματος, τρία από τα τέσσερα κτίρια κατέρρευσαν ολοσχερώς,
καταστρέφοντας περίπου 960 διαμερίσματα.
Ο νεότερος απολογισμός ανεβάζει τους νεκρούς σε περισσότερους από 1.400, ενώ χιλιάδες τραυματίες και δεκάδες χιλιάδες αγνοούμενοι εξακολουθούν να βρίσκονται στο επίκεντρο των ερευνών.
Αναλύσεις
δορυφορικών εικόνων από το εργαστήριο AI for Good της Microsoft εκτιμούν ότι μόνο στην πόλη Κατία Λα Μαρ,
μία από τις πλέον πληγείσες περιοχές της πολιτείας Λα Γκουάιρα, περίπου το ένα
τρίτο των σχεδόν 30.000 κτιρίων έχει υποστεί ζημιές.
Καθώς οι διασώστες συνεχίζουν να αναζητούν επιζώντες κάτω από τα ερείπια, η προσοχή στρέφεται πλέον όχι μόνο στην ανοικοδόμηση, αλλά και στη διερεύνηση των αιτιών που οδήγησαν στην κατάρρευση τόσων κτιρίων, παλιών αλλά και νεότερων.