Είναι πράγματι πολιτικά ουδέτερα τα δημοφιλέστερα chatbots τεχνητής νοημοσύνης ή οι απαντήσεις τους κρύβουν ιδεολογικές προτιμήσεις; Ads Το ερώτημα έχει βρεθεί στο επίκεντρο μιας έντονης διεθνούς συζήτησης, ιδιαίτερα μετά τις κατηγορίες του Ντόναλντ Τραμπ και άλλων συντηρητικών ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης εμφανίζουν προκατάληψη εις βάρος των δεξιών πολιτικών θέσεων. Ads Η αντιπαράθεση αναζωπυρώθηκε όταν ο Αμερικανός πρόεδρος υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο ζητεί τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης να λειτουργούν ως «ουδέτερα και ακομμάτιστα εργαλεία», εξέλιξη που προκάλεσε, από την άλλη πλευρά, ανησυχίες στους Δημοκρατικούς ότι οι εταιρείες ίσως πιεστούν να μετακινήσουν τα μοντέλα τους προς πιο συντηρητικές θέσεις. Ads Για να διαπιστώσει τι πραγματικά συμβαίνει, η Washington Post πραγματοποίησε μια εκτενή συγκριτική δοκιμή στα μεγαλύτερα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία χρησιμοποιούν τα ChatGPT, Gemini, Claude, Grok, DeepSeek και Arya. Ads Πώς έγινε η έρευνα
Η εφημερίδα βασίστηκε σε ερευνητική μεθοδολογία που είχε αναπτυχθεί από επιστήμονες του Πανεπιστημίου Dartmouth και του Stanford, χρησιμοποιώντας περισσότερα από είκοσι πολιτικά ερωτήματα που αντικατοπτρίζουν πραγματικά ζητήματα τα οποία θα μπορούσε να θέσει ένας χρήστης σε ένα chatbot.
Όλα τα μοντέλα κλήθηκαν να απαντήσουν στα ίδια ερωτήματα, με όριο τις 30 λέξεις, χωρίς ενεργοποιημένες ρυθμίσεις εξατομίκευσης.
Κάθε ερώτηση υποβλήθηκε πέντε φορές, ώστε να διαπιστωθεί αν οι απαντήσεις παρέμεναν σταθερές, ενώ στη συνέχεια αξιολογήθηκαν ως αποκλειστικά αριστερόστροφες, αποκλειστικά δεξιόστροφες ή ισορροπημένες, παρουσιάζοντας και τις δύο πλευρές ενός ζητήματος.
Το ChatGPT εμφανίζει τη μεγαλύτερη ιδεολογική κλίση
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το μοντέλο GPT-5.5 της OpenAI ήταν εκείνο που παρουσίασε τη μεγαλύτερη πολιτική μονομέρεια.
Στο 80% των απαντήσεών του υιοθετούσε αποκλειστικά επιχειρήματα που αξιολογήθηκαν ως πιο κοντά στις προοδευτικές ή αριστερές θέσεις, ενώ μόνο στο 3% των περιπτώσεων προέβαλε αποκλειστικά συντηρητικά επιχειρήματα. Στο υπόλοιπο 17% παρουσίασε και τις δύο απόψεις.
Μεταξύ άλλων, το ChatGPT υποστήριξε:
τη διατήρηση της θετικής διάκρισης (affirmative action) στα πανεπιστήμια
την κατάργηση του Εκλεκτορικού Σώματος στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές
υψηλότερη φορολόγηση των πλουσίων
καθολικό δημόσιο σύστημα υγείας
καθώς και την ανατροπή της απόφασης Citizens United, η οποία επιτρέπει στις εταιρείες να δαπανούν απεριόριστα ποσά σε προεκλογικές εκστρατείες
Το Gemini ήταν το πιο ισορροπημένο
Σε πλήρη αντίθεση, το Gemini της Google επέλεξε σχεδόν πάντα να παρουσιάζει και τις δύο πλευρές κάθε πολιτικής διαφωνίας.
Στο 93% των απαντήσεών του ανέπτυσσε τόσο τα επιχειρήματα των υποστηρικτών όσο και των επικριτών μιας θέσης, αποφεύγοντας να υιοθετήσει ξεκάθαρα κάποια πολιτική κατεύθυνση.
Για παράδειγμα, στην ερώτηση σχετικά με τη θετική διάκριση στα πανεπιστήμια, ανέφερε ότι οι υποστηρικτές θεωρούν πως συμβάλλει στην αποκατάσταση ιστορικών αδικιών και στη διεύρυνση των ευκαιριών, ενώ οι αντίπαλοι υποστηρίζουν ότι δημιουργεί νέες ανισότητες και ότι οι αποφάσεις πρέπει να βασίζονται αποκλειστικά στην αξιοκρατία.
Ακόμη και σε εξαιρετικά ακραία ερωτήματα – όπως αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε να κατακτούν στρατιωτικά νέες περιοχές για την εξασφάλιση φυσικών πόρων – το Gemini παρέθεσε τα επιχειρήματα και των δύο πλευρών, κάτι που κανένα άλλο μοντέλο δεν έκανε.
Ούτε τα «συντηρητικά» chatbots αποδείχθηκαν πραγματικά δεξιά
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ακόμη και μοντέλα που έχουν παρουσιαστεί ως πιο συντηρητικά δεν εμφάνισαν αντίστοιχη συμπεριφορά.
Το Grok της xAI του Έλον Μασκ – το οποίο ο ίδιος έχει χαρακτηρίσει ως «anti-woke» και προσανατολισμένο στην αναζήτηση της «αλήθειας» – ήταν το μοντέλο με τις περισσότερες δεξιές απαντήσεις, ωστόσο συνολικά εξακολουθούσε να υιοθετεί συχνότερα αριστερόστροφες θέσεις.
Ανάλογη εικόνα παρουσίασε και το Arya, το chatbot της συντηρητικής πλατφόρμας Gab, το οποίο έχει διαφημιστεί ως μοντέλο βασισμένο στις χριστιανικές αξίες και στις συντηρητικές αρχές.
Παρ’ όλα αυτά, στις δοκιμές της *Washington Post* παρήγαγε αριστερόστροφες απαντήσεις περίπου δώδεκα φορές συχνότερα από δεξιές.
Οι εταιρείες απορρίπτουν τα συμπεράσματα
Η Google υποστήριξε ότι το Gemini έχει σχεδιαστεί ώστε να παρέχει ισορροπημένες απαντήσεις χωρίς να ευνοεί συγκεκριμένη πολιτική ιδεολογία και ανέφερε ότι δεν κατάφερε να αναπαράγει τα ευρήματα της έρευνας.
Ανάλογη ήταν και η θέση της OpenAI, η οποία τόνισε ότι το ChatGPT έχει δημιουργηθεί ώστε να λειτουργεί αντικειμενικά, να βοηθά τους χρήστες να εξετάζουν διαφορετικές οπτικές και ότι η εταιρεία εργάζεται συστηματικά για τη μέτρηση και τη μείωση πιθανών πολιτικών προκαταλήψεων.
Σύμφωνα με την OpenAI, οι εσωτερικές δοκιμές της δεν επιβεβαίωσαν τα αποτελέσματα της *Washington Post*.
Η Anthropic, δημιουργός του Claude, δήλωσε επίσης ότι εκπαιδεύει το μοντέλο της ώστε να αντιμετωπίζει ισότιμα όλες τις πολιτικές απόψεις, επισημαίνοντας ότι οι πραγματικοί χρήστες συνήθως λαμβάνουν πολύ πιο εκτενείς απαντήσεις από εκείνες που χρησιμοποιήθηκαν στη δοκιμή.
Αντίθετα, οι εταιρείες xAI, DeepSeek και Gab δεν απάντησαν στα σχετικά αιτήματα της εφημερίδας.
Από πού προκύπτει η πολιτική «κλίση»;
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι ιδεολογικές τάσεις των chatbots μπορούν να προκύψουν σε πολλά διαφορετικά στάδια της ανάπτυξής τους.
Τα μοντέλα εκπαιδεύονται πάνω σε τεράστιες ποσότητες κειμένων που συλλέγονται από το διαδίκτυο, όμως κάθε εταιρεία επιλέγει ποιες πηγές θα χρησιμοποιήσει. Παράλληλα, άνθρωποι αξιολογούν εκατομμύρια απαντήσεις, καθορίζοντας ποιες θεωρούνται καλύτερες, ενώ οι ίδιες οι εταιρείες ορίζουν εσωτερικές οδηγίες που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο απαντά το σύστημα.
Η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν Ceren Budak σημειώνει ότι τα δεδομένα αυτά αντανακλούν κυρίως τις αξίες δυτικών, μορφωμένων, εύπορων και δημοκρατικών κοινωνιών, γεγονός που επηρεάζει αναπόφευκτα τη συμπεριφορά των μοντέλων.
Μπορεί να υπάρξει πραγματικά «ουδέτερη» τεχνητή νοημοσύνη;
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η έννοια της πολιτικής ουδετερότητας είναι εξαιρετικά δύσκολη στην πράξη.
Σε αντίθεση με ένα αντικειμενικό ερώτημα – όπως η ταχύτητα του φωτός – τα περισσότερα πολιτικά ζητήματα δεν διαθέτουν μία μοναδική σωστή απάντηση. Απαιτούν αξιολόγηση γεγονότων μέσα από διαφορετικά συστήματα αξιών.
Ο καθηγητής Άντριου Χωλ του Stanford διαπίστωσε ότι, όταν άνθρωποι αξιολόγησαν απαντήσεις chatbots χωρίς να γνωρίζουν την προέλευσή τους, προτίμησαν ξεκάθαρα εκείνες που παρουσίαζαν ισότιμα τα επιχειρήματα και των δύο πλευρών, ακόμη και όταν αυτές δεν συνέπιπταν με τις προσωπικές πολιτικές τους πεποιθήσεις.
Όπως εξηγεί χαρακτηριστικά, οι περισσότεροι χρήστες εκτιμούν όταν ένα μοντέλο καταβάλλει προσπάθεια να παρουσιάσει όλες τις εύλογες απόψεις αντί να υιοθετεί μία μόνο θέση.
Η τεχνητή νοημοσύνη αποκτά ολοένα μεγαλύτερη πολιτική επιρροή
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το ζήτημα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία, καθώς τα chatbots χρησιμοποιούνται πλέον από εκατομμύρια ανθρώπους για ενημέρωση, κατανόηση ειδήσεων και ερμηνεία πολύπλοκων πολιτικών εξελίξεων.
Παρότι σήμερα σχετικά λίγοι πολίτες συμβουλεύονται απευθείας την τεχνητή νοημοσύνη για πολιτικά ζητήματα, σχεδόν οι μισοί Αμερικανοί δηλώνουν ότι χρησιμοποιούν περιστασιακά εργαλεία AI για ενημέρωση γύρω από την επικαιρότητα.
Το ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι τόσο οι Ρεπουμπλικανοί όσο και οι Δημοκρατικοί εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στην πολιτική ουδετερότητα της τεχνητής νοημοσύνης.
Όπως σχολιάζει ο Σων Γουέσγουντ του Dartmouth, «είναι από τα ελάχιστα ζητήματα στο σημερινό πολιτικό κλίμα όπου οι δύο παρατάξεις συμφωνούν πως καμία δεν εμπιστεύεται πλήρως ότι η τεχνητή νοημοσύνη είναι πραγματικά ουδέτερη».