Το κόμμα ΜέΡΑ25 δεν έχει μείνει αλώβητο από τις αναταράξεις σε όλο το φάσμα της Αριστεράς ιδιαίτερα μετά τις εξελίξεις στη Νέα Αριστερά και την αποχώρηση ιδρυτικών στελεχών της. Στις 11 Ιουνίου η Κεντρική Επιτροπή δέχθηκε την παραίτηση του ιδρυτικού μέλους, Δημήτρη Λιάπη, ενώ πρόσφατα ο πολιτικός επιστήμονας και υποψήφιος το 2019 με το κόμμα, Αλέξανδρος Μπίστης, άσκησε με άρθρο του δριμεία κριτική στον Γιάνη Βαρουφάκη με αφορμή το κάλεσμα που έκανε σε στελέχη άλλων κομμάτων να προστεθούν στα ψηφοδέλτια και τη στρατηγική της «ριζοσπαστικής ανοιχτότητας».
Στα πηγαδάκια συζητιέται για άλλη μια φορά η ενόχληση στελεχών του ΜέΡΑ25 που ξαναβρίσκονται αντιμέτωπα με δηλώσεις που εκφράζουν θέσεις, οι οποίες δεν έχουν παρθεί συλλογικά ενώ στα στρατόπεδα των μελών ΜέΡΑ 25 και Νέας Αριστεράς υπάρχει η ανησυχία της «πολιτικής αστεγίας» εξαιτίας της εικόνας που παρουσιάζει ο χώρος, της αδυναμίας σοβαρών συγκλίσεων και αναδιάταξης της ριζοσπαστικής Αριστεράς.
«Μόλις έστειλα την επιστολή παραίτησής μου στο email της Κεντρικής Επιτροπής του #ΜέΡΑ25. Επειδή όμως είμαι σε θέση να γνωρίζω ότι το email αυτό δεν κοινοποιείται αυτόματα στα μέλη της ΚΕ, όπως θα έπρεπε, αλλά πρώτα «φιλτράρεται» με σκοπό την αποσιώπηση της πικρής αλήθειας, την κοινοποιώ κι εδώ» έγραφε στις 11 Ιουνίου στη σελίδα του στο fb το ιδρυτικό στέλεχος του κόμματος Δημήτρης Λιάπης ανακοινώνοντας την παραίτηση του από την ΚΕ.
Ο παραιτηθής μιλά για δεσμεύσεις του Γ. Βαρουφάκη που δεν τηρήθηκαν και έχουν σχέση με μη συλλογικές διαδικασίες που επικρατούν στο ΜέΡΑ. Πιο συγκεκριμένα γράφει μεταξύ άλλων «Ο Γραμματέας του κόμματος, Γιάνης Βαρουφάκης, είχε δηλώσει στο συνέδριο (Δεκέμβριος 2023-Φεβρουάριος 2024), μεταξύ άλλων που κι αυτά έμειναν στα χαρτιά, πως η διαδικασία εκλογής της Πολιτικής Γραμματείας διά της «υποδείξεως» θα άλλαζε. Την είχε χαρακτηρίσει, μάλιστα, ως προβληματική και δήλωνε πως δεν μπορούσε να την υποστηρίξει άλλο. Λίγες ημέρες αργότερα η διαδικασία που ακολουθήθηκε για την εκλογή της Πολιτικής Γραμματείας, που ισχύει μέχρι και σήμερα, ήταν ακριβώς η ίδια, με πρώτο τον Γραμματέα ο οποίος ανέβηκε στο βήμα της Κεντρικής Επιτροπής και, αναιρώντας τον ίδιο του τον εαυτό, υπέδειξε ούτε έναν, ούτε δύο αλλά 7 ανθρώπους που ήθελε στην ΠΓ. Έτσι κι έγινε!». Μιλάει επίσης για εργασιακό μεσαίωνα στο κόμμα αναφέροντας μεταξύ άλλων πως:
«Λόγω οικονομικών δυσκολιών και πάλι, όλους αυτούς τους 6 περίπου μήνες πριν τις ευρωεκλογές αλλά και μετά, εργαζόμουν εξ ολοκλήρου για €500 υπό καθεστώς μαύρης, αδήλωτης εργασίας. Μάλιστα, εκείνη την περίοδο χρειάστηκε να κάνω κι ένα χειρουργείο που επειδή ήμουν ανασφάλιστος το πλήρωσα από την τσέπη μου. Παρεμπιπτόντως, όσον αφορά τη λίστα των υποψηφίων μας για τις ευρωεκλογές, ενώ ήμουν μεταξύ αυτών που είχαν ψηφιστεί από τα μέλη του κόμματος για να είμαι υποψήφιος, εντούτοις δέχτηκα ένα τηλεφώνημα από τον Γραμματέα που μου ζητούσε να κάνω πίσω και να αντικατασταθώ, μετά από αίτημα της ΛΑ.Ε, όπως μου είπε, από άλλον σύντροφο. Για το καλό του κόμματος, όπως έκανα πάντα, το δέχτηκα κι αυτό, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι δεν με ενδιαφέρει το όποιο αξίωμα για το αξίωμα. Από την άλλη, η ηγεσία απέδειξε για ακόμη μία φορά πως όταν δεν της αρέσει η δημοκρατική επιλογή των μελών, την ανατρέπει!».
Το ΜέΡΑ 25 απάντησε πως «….επειδή δεν θα επιτρέψουμε τέτοιους ανυπόστατους ισχυρισμούς να αιωρούνται χωρίς να διαλευκανθούν πλήρως, καλούμε τον κ. Λιάπη είτε να προβεί σε μήνυση κατά του ΜέΡΑ25 στις αρμόδιες αρχές είτε να τις αποσύρει τόσο από την δημόσια όσο και την ιδιωτική σφαίρα. Σε κάθε περίπτωση, επιφυλασσόμαστε για κάθε νόμιμη και νομική ενέργεια μας» ξεκαθαρίζοντας πως ουδέποτε δόθηκαν μαύρα χρήματα σε εργαζόμενο.
Σχεδόν ταυτόχρονα με την παραίτηση αυτή, τριγμούς στον χώρο της ευρύτερης Αριστεράς προκαλούσε ο άτυπος διάλογος που είχαν μέσω αρθρογραφίας τους στην «Εφ.Συν.» ο Γραμματέας του ΜέΡΑ25 με τον γραμματέα της Νέας Αριστεράς, Γαβριήλ Σακελλαρίδη. Ο Γ. Βαρουφάκης απηύθυνε ανοιχτή πρόσκληση συνεργασίας στον κ. Σακελλαρίδη, μιλώντας με συγκεκριμένα ονόματα για το ποιους από τη Νέα Αριστερά θα ήθελε στο κόμμα του, ωστόσο η απάντηση ήταν αρνητική με τον κ. Σακελλαρίδη να απαντά πως «η ενότητα της Αριστεράς δεν μπορεί να γίνεται αντιληπτή ως συνεργασία ενός κόμματος με έναν “αστερισμό προσωπικοτήτων”» υπονοώντας πως ο Βαρουφάκης ακολουθεί τις πρακτικές Τσίπρα.
Η κριτική του Αλέξανδρου Μπίστη εκφράζει μια ευρύτερη ανησυχία: ότι το ΜέΡΑ25 κινδυνεύει να επαναλάβει τα λάθη που οδήγησαν τον ΣΥΡΙΖΑ από την αντιμνημονιακή ριζοσπαστικότητα στη μνημονιακή διαχείριση.
Ακολουθεί το άρθρο του Μπίστη που δημοσιεύθηκε στο The Press Project
Σανίδα σωτηρίας;
Με απορία διάβασα τα δύο πρόσφατα άρθρα του Γιάνη Βαρουφάκη (ΓΒ), σχετικά με την ενότητα της Αριστεράς και τη «ριζοσπαστική ανοικτότητα» των ψηφοδελτίων του ΜέΡΑ25 – Ενωτική Αριστερά προς συγκεκριμένα πρόσωπα, για τα οποία ο γραμματέας του ΜέΡΑ25 αναρωτιέται δημόσια «ποιος αριστερός άνθρωπος δεν θα ανακουφιζόταν αν τα έβλεπε στα ψηφοδέλτιά του», χωρίς «κανένα προαπαιτούμενο ή κόκκινη γραμμή», δηλώνοντας, μάλιστα, ότι χαιρετίζει εκ των προτέρων το ενδεχόμενο «ανεξαρτητοποίησής τους την επόμενη των εκλογών».
Δεν γνωρίζω αν πρόκειται για προσωπική άποψη του ΓΒ ή αν αποτελεί κοινό τόπο και συλλογική επεξεργασία των κομματικών και συμμαχικών οργάνων του ΜέΡΑ25 και της Ενωτικής Αριστεράς. Εκτιμώ, ωστόσο, ότι η προσέγγιση αυτή κλονίζει τον βασικό λόγο ύπαρξης του ΜέΡΑ5, δηλαδή το συνειδητό ΟΧΙ στον κυβερνητισμό και την ΤΙΝΑ και το συνειδητό ΝΑΙ στην επεξεργασία σοβαρού σχεδίου αντιμετώπισης του εκβιασμού για την επόμενη φορά που θα προκύψει ανάγκη/ευκαιρία. Μετά την εκλογική αποτυχία του 2023, το ΜέΡΑ25 αντί να αξιοποιήσει τα μαθήματα από τη διαλυτική εμπειρία του ΣΥΡΙΖΑ και να αντιμετωπίσει ως πρωταρχική ανάγκη το ζήτημα της οργανωτικής αδυναμίας του (αν όχι ανυπαρξίας του σε επίπεδο οργανωμένης κομματικής βάσης), τείνει και αυτό να παγιωθεί ως ένα κόμμα – φαν κλαμπ, αντιμετωπίζοντας τα μέλη του ως ακόλουθους διαφόρων ινφλουένσερ του πολιτικού σταρ σύστεμ, αποξενώνοντας ένα σημαντικό τμήμα της αγωνιστικής κοινωνικής αντιπολίτευσης, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα τον λόγο και τον τρόπο με τον οποίο τερμάτισε την πολιτική συμμαχία με τη ΛΑΕ.
Διαβάζοντας, μάλιστα, στα προαναφερθέντα άρθρα ότι κατά τον ΓΒ «ένα μεγάλο κομμάτι της Νέας Αριστεράς (ΝΕΑΡ) διαθέτει εξαιρετικούς αγωνιστές και εξαιρετικές αγωνίστριες», που «παραμένουν στην ίδια μεριά της Ιστορίας με εμάς», με ονομαστική αναφορά, μάλιστα, στον Γαβριήλ Σακελλαρίδη (βλ. Παράρτημα), μεταξύ άλλων που μέχρι σήμερα, παρά τις μεταξύ τους διαφορές, βρέθηκαν όντως στην ίδια μεριά της Ιστορίας, δημιουργούνται μια σειρά από ερωτήματα:
Από πότε ακριβώς και ποια είναι τα «εξαιρετικά» στελέχη της ΝΕΑΡ που βρίσκονται στην ίδια πλευρά της Ιστορίας με το ΜέΡΑ25; Γιατί στην πραγματικότητα πρόκειται για πρόσωπα που ως κομματικά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ στήριξαν, ως βουλευτές ψήφισαν και ως πρωτοκλασάτοι υπουργοί εφάρμοσαν το «αριστερό» Μνημόνιο (Ε. Τσακαλώτος, Π. Σκουρλέτης, Ν. Φίλης, Ν. Βούτσης, Δ. Βίτσας, Γ. Σταθάκης, Θ. Φωτίου, Π. Πέρκα, Γ. Σακελλαρίδης κλπ – πέραν φυσικά όσων αποχώρησαν ήδη από τη ΝΕΑΡ, σπεύδοντας να δηλώσουν υποταγή στον Αλ. Τσίπρα), ενώ ουδόλως ενοχλήθηκαν από τη «στρατηγική συμμαχία» με το μόρφωμα που αποκαλείται «Κράτος του Ισραήλ» που προώθησε ο Αλ. Τσίπρας και Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ. Μάλιστα, μέχρι σήμερα, εξακολουθούν να υποστηρίζουν ότι καλώς έπραξαν τότε, καθώς … δεν υπήρχε εναλλακτική (στον διαχρονικό ρόλο τους έχω αναφερθεί εκτενώς σε παλιότερο άρθρο: Νέμεση διά της ατίμωσης).
Όσοι και όσες δημιούργησαν τη ΝΕΑΡ μετά τις εκλογές του 2023, δεν θα είχαν φύγει από τον ΣΥΡΙΖΑ (τα ψηφοδέλτια του οποίου στήριξαν και στελέχωσαν, άλλωστε, στις εκλογές), αν δεν τους είχε πάρει το κόμμα μέσα από τα χέρια χωρίς να πάρουν μυρωδιά ο ουρανοκατέβατος Στέφανος Κασσελάκης, γεγονός που, πέραν της πολιτικής, αποδεικνύει και την οργανωτική ανεπάρκειά τους ως στελεχών. Η εμπειρία και η συγκρότησή τους είναι αντιπαραθετική και, ως εκ τούτου, άχρηστη για ένα συγκρουσιακό χειραφετητικό σχέδιο κοινωνικής αναδιανομής και δικαιοσύνης (βλ. σχετικό άρθρο μου: Γράμμα από τα βράχια). Τώρα που έρχονται αντιμέτωποι με το μέγεθος της συντριβής και το φάσμα της εξαΰλωσης, ως συνέπεια των επιλογών τους από το 2015 μέχρι σήμερα, τι ακριβώς έχει να κερδίσει το ΜέΡΑ25, νομιμοποιώντας και δικαιώνοντας τη λογική του μικρότερου κακού, προσφέροντάς τους σανίδα σωτηρίας, ώστε αντί να αποσυρθούν ήσυχα από το πολιτικό προσκήνιο, να αναπαραχθούν ως παράγοντες και επαγγελματίες της πολιτικής;
Χωρίς κουβέντες για «συγχωροχάρτια» ή «δηλώσεις μετάνοιας» και ανεξάρτητα από το ποια πλευρά είχε δίκιο και ποια άδικο το ‘15, τα στελέχη που σήμερα βρίσκονται στη ΝΕΑΡ χαρακτήρισαν το 3οκαι διαρκές Μνημόνιο «σωτηρία», ενώ όσα βρίσκονται στο ΜέΡΑ25 Ενωτική Αριστερά το χαρακτήρισαν «καταστροφή», εμφανίζοντας απόλυτη απόκλιση στις αναλύσεις τους. Τίποτα μέχρι σήμερα δεν σηματοδοτεί άμβλυνση αυτής της απόκλισης, διακηρυκτικά τουλάχιστον, καθώς οι μεν εξακολουθούν να υποστηρίζουν πως τότε δεν γινόταν αλλιώς και πως «έσωσαν τη χώρα από τα βράχια και την έβγαλαν από τα Μνημόνια», ενώ οι δε εξακολουθούν να θεωρούν πως ασφαλώς γινόταν αλλιώς και πως η επιλογή να μη γίνει εγκλώβισε τη χώρα και τον λαό της σε μόνιμο Μνημόνιο και χαντάκωσε την Αριστερά συνολικά για δεκαετίες. Ποιο είναι το σημείο απολογισμού του κομβικού συμβάντος του 2015 στο οποίο θα συγκεραστούν οι αντιδιαμετρικά αποκλίνουσες προσεγγίσεις, ώστε να βγουν τα απαραίτητα συμπεράσματα που θα οδηγήσουν στη διαμόρφωση κοινής ή, έστω, συγκλίνουσας αντίληψης για το πώς θα βγει η χώρα, ο λαός της (και η Αριστερά) από το τέλμα σήμερα; Ποια πλευρά θα μετατοπιστεί προς την ανάλυση της άλλης και πόσο αξιόπιστη θα είναι μια τέτοια σύγκλιση χωρίς ουσιαστική μετατόπιση μίας από τις δύο πλευρές;
Ασκήσεις διεύρυνσης και συγκόλλησης δυνάμεων με ομάδες και ομαδάρχες, με κοινοβουλευτικοκεντρική σκοπιμότητα είναι η λάθος συνταγή για κάθε επίδοξο συγκρουσιακό χειραφετητικό εγχείρημα. Είναι ακριβώς ο δρόμος που ακολούθησαν τα τελευταία 30 χρόνια ο Συνασπισμός και, στη συνέχεια, ο ΣΥΡΙΖΑ, δηλαδή συνάθροιση δυνάμεων «με κοινά σημεία» και «ενότητα στη διαφορετικότητα», κοινώς αλληλοστήριξη διά ανταλλαγμάτων (ως συνήθως, κάποιες θέσεις στα ψηφοδέλτια), χωρίς σοβαρή και δεσμευτική κεντρική συνεννόηση ως προς το πολιτικό σχέδιο, με αποκλειστικό κίνητρο την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση, με τα γνωστά (αυτό)καταστροφικά αποτελέσματα. Στην προκειμένη περίπτωση, μάλιστα, η λογική αυτή προχωρά ένα βήμα παραπέρα, καθώς απευθύνεται πια πρόσκληση σε μεμονωμένα άτομα – προσωπικότητες, με την προκαταβολική αναγνώριση της μη δέσμευσής τους σε ένα κοινό πολιτικό σχέδιο. Ως γνωστόν, ευφυία είναι να εφευρίσκεις νέα λάθη κάθε φορά.
Δεν είναι τυχαίο ότι καμία οργανωμένη δύναμη της Αριστεράς, τόσο εκείνης που αποδέχθηκε τη μνημονιακή ταπείνωση, όσο και εκείνης που την απέρριψε, δεν τόλμησε μέχρι σήμερα να ανοίξει συλλογικά, οργανωμένα και με όρους μαζικότητας μια ειλικρινή αναστοχαστική συζήτηση για τη στρατηγική αποτυχία του 2015 (βλ. σχετικό άρθρο μου: Μια υπέροχη ευκαιρία). Ενδεχόμενη «άνευ προαπαιτούμενων και κόκκινων γραμμών» συνεργασία με στελέχη προερχόμενα από τη ΝΕΑΡ, και πολύ περισσότερο συμπερίληψή τους στα ψηφοδέλτια (που θα οδηγήσει και σε υπερπροβολή τους από τα ΜΜ”Ε” της διαπλοκής, σε βάρος των υποψήφιων που θα προέρχονται από το ΜέΡΑ25), αργά ή γρήγορα θα μετατρέψει και το ΜέΡΑ25 σε μηχανισμό διασφάλισης κοινοβουλευτικής αποζημίωσης για «ημέτερους» επαγγελματίες της πολιτικής και τους «κύκλους» τους. Πόσο πιθανό είναι ένα τέτοιο εγχείρημα να πείσει να επιστρέψουν στην πολιτική όσοι βγήκαν από το εκλογικό σώμα μετά το ’15, αν τελικά συμβάλλει στο να παραμείνουν στο προσκήνιο εκείνοι που τους έδιωξαν;
Η συνύπαρξη με κάποιους από αυτούς τους ανθρώπους στα αντιπολιτευτικά κοινωνικά κινήματα, ασφαλώς, δεν είναι προβληματική, ούτε πρέπει να συγχέεται με την πολιτική συνύπαρξη και συνεργασία. Τα κινήματα έχουν την αυτονομία και τον ρόλο τους και τα κόμματα (ακόμα και οι εκλογικές συμπράξεις) τον δικό τους. Πόσο χρήσιμο μπορεί να θεωρηθεί ένα κόμμα αν, αντί να επεξεργαστεί μια νέα προσέγγιση και να καλλιεργήσει μια νέα αντίληψη για την πολιτική συμμετοχή και την πολιτική γενικότερα, απεγκλωβισμένη από το αυτοπεριοριστικό τελετουργικό μιας κενής περιεχομένου κοινοβουλευτικής δημοκρατίας (ή έστω να ανοίξει με συγκροτημένο τρόπο αυτή τη συζήτηση), απλώς αναπαράγει τις αυταπάτες που αυτή συντηρεί; Ειδικά μετά την οριστική συντριβή του μνημονιακού ΣΥΡΙΖΑ, πόσο χρήσιμο μπορεί να είναι το ΜέΡΑ25 Ενωτική Αριστερά ως χειραφετητικό πολιτικό υποκείμενο στην πολεμική ιστορική καμπή που ζούμε, αν προβάλλει ως βασικό του πλεονέκτημα το γεγονός ότι έχει ένα άρτιο τεχνοκρατικό κυβερνητικό πρόγραμμα την ίδια στιγμή που όλοι γνωρίζουν (και τα ίδια τα μέλη του) ότι δεν πρόκειται να κυβερνήσει; Πόσες είναι οι πιθανότητες να έχεις διαφορετικό αποτέλεσμα αν κάνεις το ίδιο πράγμα ξανά και ξανά;
Τέλος, η προσέγγιση της «ριζοσπαστικής ανοιχτότητας» καλλιεργεί έναν παράδοξο και αδικαιολόγητο εφησυχασμό, ότι δηλαδή το ΜέΡΑ25 Ενωτική Αριστερά θα είναι σίγουρα εντός της νέας Βουλής, όποτε και αν γίνουν οι εκλογές, εκτίμηση που δεν φαίνεται ιδιαίτερα ασφαλής, ούτε από τη σημερινή κοινωνική πραγματικότητα, ούτε από το γενικό πολιτικό κλίμα των ερευνών κοινής γνώμης της περιόδου, και που δείχνει να μη λαμβάνει υπόψη τη σκληρή εμπειρία του 2023. Η λογική των τεχνητών αθροίσεων οδηγεί συχνά σε αρνητικά αποτελέσματα. Πόσο βέβαιο θεωρείται το ότι οι, ελάχιστοι έτσι κι αλλιώς, δυνητικοί ψηφοφόροι της εναπομείνασας ΝΕΑΡ, που ίσως προστεθούν στην κάλπη του ΜέΡΑ25 Ενωτική Αριστερά, εφ΄ όσον συμμετάσχουν στα ψηφοδέλτιά του κάποια από τα «προβεβλημένα» στελέχη της, θα είναι περισσότεροι από τους μέχρι πρότινος ψηφοφόρους του ΜέΡΑ25, που δεν θα το ψηφίσουν λόγω μιας τέτοιας πολιτικής συμπόρευσης;
Αλέξανδρος Μπίστης
Πολιτικός επιστήμονας
Σύρος, 20/6/2026