Η παραίτηση του Κιρ Στάρμερ από την ηγεσία των Εργατικών και την πρωθυπουργία ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο για τη βρετανική πολιτική σκηνή, πυροδοτώντας τη διαδικασία διαδοχής στην κορυφή του κυβερνώντος κόμματος και, κατ’ επέκταση, στην κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου. Ads Ο Στάρμερ ανακοίνωσε ότι θα παραμείνει προσωρινά στην Ντάουνινγκ Στριτ έως ότου αναδειχθεί ο διάδοχός του, υπογραμμίζοντας πως στόχος του είναι να διασφαλίσει μια ομαλή μεταβίβαση της εξουσίας. Ads Παράλληλα, ζήτησε από την Εθνική Εκτελεστική Επιτροπή των Εργατικών (NEC) να δρομολογήσει άμεσα τις διαδικασίες, ώστε ο νέος ηγέτης να έχει εκλεγεί πριν από την επιστροφή του Κοινοβουλίου τον Σεπτέμβριο. Ads Πώς φτάσαμε στην παραίτηση
Η πίεση προς τον Στάρμερ είχε ενταθεί εδώ και μήνες, καθώς τόσο η προσωπική του δημοτικότητα όσο και τα ποσοστά των Εργατικών κατέγραφαν συνεχή πτώση. Ads Η κατάσταση επιδεινώθηκε μετά την αναζωπύρωση της πολιτικής αντιπαράθεσης γύρω από τον διορισμό του Πίτερ Μάντελσον ως πρεσβευτή στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η ήττα των Εργατικών στις κρίσιμες αναπληρωματικές εκλογές τον Φεβρουάριο αποτέλεσε σοβαρό πλήγμα για την ηγεσία του.
Στο επίκεντρο βρέθηκε τότε ο δήμαρχος του Μάντσεστερ, Αντι Μπέρναμ, ο οποίος επιχειρούσε να επιστρέψει στο βρετανικό κοινοβούλιο.
Η εκλογή του θεωρήθηκε από πολλούς το πρώτο βήμα για την μελλοντική διεκδίκηση της ηγεσίας των Εργατικών, καθώς η κυβέρνηση Στάρμερ αντιμετώπιζε τη σοβαρότερη εσωκομματική κρίση από την ανάληψη της εξουσίας.
Οι αναπληρωματικές εκλογές (σ.σ. τα λεγόμενα by-elections) διεξάγονται όταν μια κοινοβουλευτική έδρα, μεταξύ δύο γενικών εκλογών, μείνει κενή. Συνήθως αυτό συμβαίνει λόγω παραίτησης, θανάτου ή έκπτωσης βουλευτή. Στην περίπτωση του Μέικερφιλντ, η διαδικασία προκλήθηκε μετά την παραίτηση του βουλευτή των Εργατικών Τζος Σίμονς.
Η αναμέτρηση απέκτησε εθνική σημασία, καθώς θεωρήθηκε ως ένα άτυπο δημοψήφισμα τόσο για την κυβέρνηση όσο και για την ηγεσία των Εργατικών.
Ακολούθησαν οι απογοητευτικές επιδόσεις του κόμματος στις τοπικές και εθνικές εκλογές του Μαΐου, γεγονός που προκάλεσε εσωκομματικές αναταράξεις και οδήγησε ακόμη και σε παραιτήσεις κορυφαίων στελεχών – υπουργών της κυβέρνησης.
Η πολιτική φθορά συνεχίστηκε και τις τελευταίες εβδομάδες, με τις διαφωνίες για τις αμυντικές δαπάνες και τις εσωτερικές συγκρούσεις να αποδυναμώνουν περαιτέρω τη θέση του πρωθυπουργού.
Τελικά, μετά την επιστροφή του Άντι Μπέρναμ στο βρετανικό Κοινοβούλιο, ο Στάρμερ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κοινοβουλευτική ομάδα επιθυμούσε διαφορετική ηγεσία ενόψει των επόμενων εθνικών εκλογών.
Η διαδικασία διαδοχής
Η επίσημη προεκλογική περίοδος αναμένεται να ξεκινήσει στις 9 Ιουλίου, με τις υποψηφιότητες να κλείνουν στις 16 Ιουλίου, λίγο πριν από τη θερινή διακοπή των εργασιών του Κοινοβουλίου.
Για να διεκδικήσει κάποιος την ηγεσία των Εργατικών, θα πρέπει πρώτα να εξασφαλίσει τη στήριξη τουλάχιστον 81 βουλευτών του κόμματος, αριθμός που αντιστοιχεί στο 20% της κοινοβουλευτικής του δύναμης.
Στη συνέχεια απαιτείται επιπλέον στήριξη είτε από το 5% των τοπικών κομματικών οργανώσεων είτε από τρεις συνδεδεμένους φορείς του κόμματος, εκ των οποίων οι δύο πρέπει να είναι συνδικαλιστικές οργανώσεις.
Μόνο όσοι περάσουν αυτά τα δύο στάδια θα μπορέσουν να συμμετάσχουν στην τελική ψηφοφορία των μελών του κόμματος.
Ποιοι εμφανίζονται ως υποψήφιοι
Το μεγάλο φαβορί θεωρείται ο Άντι Μπέρναμ. Η επιστροφή του στο Ουέστμινστερ μέσω των αναπληρωματικών εκλογών στο Μέικερφιλντ ερμηνεύεται ως ξεκάθαρη ένδειξη ότι προετοιμάζεται για τη διεκδίκηση της ηγεσίας.
Οι υποστηρικτές του εκτιμούν ότι διαθέτει ήδη ισχυρή στήριξη εντός της κοινοβουλευτικής ομάδας και δεν αποκλείουν ακόμη και το ενδεχόμενο να μείνει χωρίς αντίπαλο.
Ο πρώην υπουργός Υγείας Γουές Στρίτινγκ, ο οποίος μέχρι πρόσφατα εμφανιζόταν ως πιθανός διεκδικητής, ανακοίνωσε ότι δεν θα είναι υποψήφιος και δήλωσε ανοιχτά τη στήριξή του στον Μπέρναμ.
Στο προσκήνιο έχει βρεθεί επίσης ο πρώην υπουργός Ενόπλων Δυνάμεων Αλ Καρνς, αν και παραμένει αβέβαιο αν διαθέτει την απαιτούμενη υποστήριξη για να περάσει το πρώτο στάδιο της διαδικασίας.
Άλλα προβεβλημένα στελέχη, όπως η πρώην αναπληρώτρια ηγέτιδα Άντζελα Ρέινερ, δεν έχουν ακόμη ξεκαθαρίσει τις προθέσεις τους.
Θα υπάρξει τελικά ψηφοφορία;
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν η εκλογή θα οδηγηθεί σε κανονική εσωκομματική αναμέτρηση ή αν θα υπάρξει ουσιαστικά «στέψη» του νέου ηγέτη.
Εφόσον κατατεθεί μόνο μία υποψηφιότητα που πληροί τα απαιτούμενα κριτήρια, δεν θα χρειαστεί ψηφοφορία μεταξύ των μελών και η διαδικασία θα ολοκληρωθεί μέσα σε λίγες ημέρες ή εβδομάδες.
Αντίθετα, σε περίπτωση που υπάρξουν περισσότεροι υποψήφιοι, τα μέλη των Εργατικών και οι συνδεδεμένοι υποστηρικτές θα κληθούν να ψηφίσουν, κατατάσσοντας τους υποψηφίους κατά σειρά προτίμησης.
Ο νικητής θα πρέπει να συγκεντρώσει ποσοστό άνω του 50%, μέσα από διαδοχικούς γύρους καταμέτρησης.
Πότε θα αναλάβει ο νέος πρωθυπουργός
Ο στόχος της ηγεσίας των Εργατικών είναι η διαδικασία να έχει ολοκληρωθεί πριν από την επανέναρξη των κοινοβουλευτικών εργασιών την 1η Σεπτεμβρίου.
Ωστόσο, συνεργάτες του Άντι Μπέρναμ έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας μεταβατικής περιόδου που θα διαρκέσει έως τον Σεπτέμβριο, προκειμένου να προετοιμαστεί για τη διακυβέρνηση της χώρας.
Ένα τέτοιο σενάριο θα κρατούσε τον Στάρμερ σε ρόλο μεταβατικού πρωθυπουργού για αρκετές ακόμη εβδομάδες, σε μια περίοδο ιδιαίτερα κρίσιμη για τη βρετανική εξωτερική πολιτική, καθώς προγραμματίζονται σημαντικές διεθνείς συναντήσεις, μεταξύ των οποίων η σύνοδος του ΝΑΤΟ και οι επαφές με την Ευρωπαϊκή Ένωση στις Βρυξέλλες.
Με τα δεδομένα που υπάρχουν σήμερα, όλα δείχνουν ότι ο Άντι Μπέρναμ βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση για να διαδεχθεί τον Κιρ Στάρμερ.
Το εάν θα χρειαστεί μια σκληρή εσωκομματική μάχη ή αν η μετάβαση θα εξελιχθεί σε διαδικασία-εξπρές, αναμένεται να ξεκαθαρίσει μέσα στις επόμενες εβδομάδες.