Οι φίλαθλοι της Ιαπωνίας άφησαν τις κερκίδες πεντακάθαρες μετά την πρεμιέρα της ομάδας τους στο Μουντιάλ απέναντι στην Ολλανδία στο Τέξας την Κυριακή, δηλώνοντας ότι το να καθαρίζουν μετά από κάθε χρήση ενός χώρου αποτελεί «ιαπωνική κουλτούρα». Ads Οι θεατές παρέμειναν στο στάδιο μετά την ισοπαλία 2-2, φροντίζοντας να το αφήσουν όπως το βρήκαν, μαζεύοντας σχολαστικά τα σκουπίδια και γεμίζοντας μπλε πλαστικές σακούλες. Ads Πρόκειται για μια συνήθεια που διδάσκονται ήδη από το δημοτικό σχολείο. Ο 20χρονος φίλαθλος της Ιαπωνίας, Εΐτα Τανάκα, δήλωσε στο AFP ότι «πρέπει να σκεφτόμαστε τους άλλους». Ads «Οι Ιάπωνες πιστεύουν ότι όταν χρησιμοποιούμε έναν χώρο, πρέπει να τον αφήνουμε πιο τακτοποιημένο όταν φεύγουμε απ’ ό,τι ήταν όταν φτάσαμε», είπε ο Τανάκα, κρατώντας μια μπίρα και μερικά ποτήρια, φορώντας τη μπλε φανέλα της εθνικής Ιαπωνίας. Ads «Για παράδειγμα, στο σχολείο καθαρίζουμε τις τάξεις μας μόνοι μας, χωρίς να χρειάζεται να μας το πει ο δάσκαλος.»
Μια συνήθεια που έχει γίνει σήμα κατατεθέν
Η Ιαπωνία συμμετέχει στο όγδοο συνεχόμενο Παγκόσμιο Κύπελλο και η καθαριότητα των φιλάθλων της έχει εξελιχθεί σε διεθνές σήμα κατατεθέν.
Ακόμη και ο quarterback του NFL, Τζέιμις Γουίνστον, εθεάθη να συμμετέχει στον καθαρισμό μετά τον αγώνα της Κυριακής, φορώντας μια μπλε φανέλα της Ιαπωνίας με το όνομά του στην πλάτη.
Ο φίλαθλος Φούτο Χαγκιουάρα δήλωσε περήφανος που η συμπεριφορά των συμπατριωτών του έχει αναγνωριστεί θετικά.
«Αυτή είναι η κουλτούρα μας. Όπου κι αν πάμε, πρέπει να καθαρίζουμε μετά από εμάς. Είναι ο πνευματικός μας τρόπος, η στάση ζωής μας», είπε.
Ο κοινωνιολόγος και φιλόσοφος Μασάτσι Οσάουα θεωρεί ότι η συμπεριφορά αυτή πηγάζει από έναν συνδυασμό κοινωνικής ευθύνης και κοινωνικής πίεσης.
«Παρότι οι Ιάπωνες συνήθως δεν δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για ζητήματα δικαιοσύνης σε μεγάλη κλίμακα — όπως η παγκόσμια ανισότητα, οι συγκρούσεις ή η κλιματική αλλαγή — είναι εξαιρετικά ευαίσθητοι σε ηθικά ζητήματα μικρότερης κλίμακας», είπε.
«Όταν πρόκειται για ανθρώπους με τους οποίους μοιράζονται τον ίδιο χώρο ή έχουν άμεση προσωπική επαφή, αισθάνονται έντονα την ανάγκη να μην τους δημιουργήσουν προβλήματα ή δυσφορία.»
Το σχολείο ως μάθημα ζωής
Οι εργασίες καθαριότητας αποτελούν μέρος της εκπαίδευσης στην Ιαπωνία από πολύ μικρή ηλικία και τα παιδιά μπορούν να δουν κανείς καθημερινά να καθαρίζουν πατώματα και θρανία στα σχολεία.
Οι δημόσιοι κάδοι απορριμμάτων είναι σπάνιοι στη χώρα και οι πολίτες αναμένεται να παίρνουν τα σκουπίδια τους μαζί τους στο σπίτι.
Η απόρριψη των οικιακών απορριμμάτων μπορεί να αποδειχθεί μια πολύπλοκη διαδικασία, που απαιτεί διαχωρισμό των σκουπιδιών σε διαφορετικές κατηγορίες.
Ο Σκοτ Νορθ, ομότιμος καθηγητής κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οσάκα, δήλωσε ότι ο ίδιος και οι γείτονές του συγκεντρώνονται δύο φορές τον χρόνο για να ξεριζώσουν αγριόχορτα και να καθαρίσουν κοινόχρηστους χώρους.
Σύμφωνα με τον ίδιο, τέτοιες ομάδες οργανώνονται με επικεφαλής και μέλη και λειτουργούν με τρόπο παρόμοιο με τους Ιάπωνες φιλάθλους.
«Αφού όλοι συγκεντρώνονται μαζί, υπάρχει η προσδοκία ότι θα λειτουργήσουν ως ομάδα», είπε ο Νορθ, Αμερικανός που ζει στην Ιαπωνία εδώ και περίπου 40 χρόνια.
«Και όταν οι επικεφαλής μοιράζουν σακούλες και λένε “ορίστε”, κανείς δεν πρόκειται να αρνηθεί.»
Η δύναμη της κοινωνικής πίεσης
Ο κοινωνιολόγος Οσάουα εξήγησε ότι αυτή η συμπεριφορά μπορεί να ερμηνευθεί μέσω αυτού που οι Ιάπωνες αποκαλούν «διάβασμα της ατμόσφαιρας».
«Στην Ιαπωνία, ακόμη κι αν ένα μόνο άτομο αρχίσει να μαζεύει σκουπίδια, όσοι βρίσκονται γύρω του αισθάνονται ότι δεν μπορούν παρά να συμμετάσχουν», είπε.
«Αυτό συμβαίνει επειδή, αν δεν το κάνουν, οι άνθρωποι με τους οποίους βρίσκονται θα θεωρήσουν ότι είναι κακοί άνθρωποι.»
Όπως τόνισε, η κοινωνική πίεση αποτελεί μια ιδιαίτερα ισχυρή δύναμη.
«Σε αυτή την περίπτωση, το βασικό κίνητρο δεν είναι τόσο η επιθυμία να παραμείνει καθαρό το στάδιο ή να μην επιβαρυνθούν οι εργαζόμενοι που θα το καθαρίσουν αργότερα», είπε.
«Πρόκειται περισσότερο για την επιθυμία να μη θεωρηθεί κάποιος ενοχλητικός μέσα στη δική του ομάδα.»
«Δείχνουμε το παράδειγμα»
Όποιοι κι αν είναι οι λόγοι, οι φίλαθλοι της Ιαπωνίας θα συνεχίσουν να καθαρίζουν όσο η ομάδα τους παραμένει στη διοργάνωση.
Ο επόμενος αγώνας τους είναι απέναντι στην Τυνησία στο Μεξικό το Σάββατο, και ο Χαγκιουάρα δηλώνει πρόθυμος να συνεχίσει να δίνει το παράδειγμα.
«Συνήθως δεν λέμε στα παιδιά ότι πρέπει να το κάνουν», είπε.
«Απλώς δείχνουμε μέσα από τις πράξεις και τη συμπεριφορά μας, και οι υπόλοιποι ακολουθούν.»