Στο στόχαστρο έντονης πολιτικής, νομικής και ηθικής αντιπαράθεσης βρίσκεται το Λουξεμβούργο, μετά την απόφασή του να εγκρίνει τη διάθεση των λεγόμενων «Israel Bonds» στην ευρωπαϊκή αγορά, ομολόγων που συμβάλλουν άμεσα στη χρηματοδότηση των στρατιωτικών επιχειρήσεων του Ισραήλ στη Γάζα, αναφέρει σε εκτενές ρεπορτάζ του το Middle East Eye. Ads Η υπόθεση ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2025, όταν η χρηματοπιστωτική εποπτική αρχή του Λουξεμβούργου (CSSF) ενέκρινε το ενημερωτικό δελτίο του προγράμματος ομολόγων της ισραηλινής διασποράς, επιτρέποντας την πώλησή τους σε ιδιώτες επενδυτές σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ads Τα ομόλογα προωθούνταν μάλιστα με το σύνθημα «Σταθείτε στο πλευρό του Ισραήλ. Το Ισραήλ βρίσκεται σε πόλεμο», σε μια περίοδο που οι διεθνείς επικρίσεις για τις επιχειρήσεις στη Γάζα εντείνονταν. Ads Η μεταφορά από την Ιρλανδία στο Λουξεμβούργο
Για χρόνια, το συγκεκριμένο πρόγραμμα είχε ως βάση την Ιρλανδία, με την Κεντρική Τράπεζα της χώρας να έχει την εποπτική αρμοδιότητα. Ads Ωστόσο, οι συνεχείς πολιτικές αντιδράσεις, οι παρεμβάσεις βουλευτών και η πίεση οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, που συνέδεαν τις πωλήσεις των ομολόγων με τη χρηματοδότηση των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Γάζα, οδήγησαν τον εκδότη τους, την αμερικανική Development Corporation for Israel (DCI), στην αναζήτηση νέας έδρας εποπτείας.
Βάσει της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, ένας εκδότης μπορεί να ζητήσει τη μεταφορά της αρμοδιότητας έγκρισης ενός ενημερωτικού δελτίου σε άλλη χώρα-μέλος της ΕΕ.
Έτσι, το Λουξεμβούργο αποδέχθηκε τον ρόλο αυτό, με τη CSSF να αναλαμβάνει την έγκριση.
Η απόφαση, ωστόσο, προκάλεσε αντιδράσεις, καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Middle East Eye, η εποπτική αρχή δεν ζήτησε τη γνώμη του υπουργείου Εξωτερικών του Λουξεμβούργου πριν δώσει το «πράσινο φως».
The grand duchy stepped in to approve bond sales after public pressure forced Ireland to give up the role. Now it faces accusations of complicity in genocide.
These bonds were explicitly marketed with the slogan “Stand with Israel. Israel is at War” – and the opportunity for…
— The Palestine Project (@PalestineProjct) June 12, 2026
«Παράνομα και ανήθικα»
Από τις πιο ηχηρές φωνές κατά της διαδικασίας είναι η ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ για τα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη, Φραντσέσκα Αλμπανέζε.
Μιλώντας σε συνέδριο της Διεθνούς Αμνηστίας στο Λουξεμβούργο, υποστήριξε ότι η διάθεση των ομολόγων παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, καθώς, όπως ανέφερε, τα κεφάλαια καταλήγουν στη χρηματοδότηση ενεργειών που η ίδια χαρακτηρίζει γενοκτονικές.
«Το διεθνές δίκαιο απαιτεί από κάθε χρηματοπιστωτικό φορέα να απέχει από δραστηριότητες που συνδέονται άμεσα με παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Όσοι ενέκριναν αυτά τα ομόλογα φέρουν ευθύνη. Πρόκειται για μια ηθικά και νομικά λανθασμένη επιλογή», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Δισεκατομμύρια δολάρια για την ισραηλινή οικονομία
Τα Israel Bonds αποτελούν μια ιδιαίτερη κατηγορία κρατικών ομολόγων.
Σε αντίθεση με τα συμβατικά ισραηλινά ομόλογα που απευθύνονται σε θεσμικούς επενδυτές, αυτά διατίθενται κυρίως σε ιδιώτες, θρησκευτικές οργανώσεις, δήμους και κοινότητες της εβραϊκής διασποράς, αξιοποιώντας συχνά το αίσθημα αλληλεγγύης προς το Ισραήλ.
Σύμφωνα με στοιχεία της ίδιας της DCI, από την έναρξη του πολέμου στις 7 Οκτωβρίου 2023 έως σήμερα έχουν αντληθεί περίπου 7,7 δισεκατομμύρια δολάρια μέσω αυτών των ομολόγων.
Τα κεφάλαια εισρέουν απευθείας στο ισραηλινό δημόσιο ταμείο, σε μια περίοδο κατά την οποία οι στρατιωτικές δαπάνες της χώρας έχουν αυξηθεί σημαντικά, ξεπερνώντας το 30% του συνολικού κρατικού προϋπολογισμού .
Οι οικονομικοί κίνδυνοι που επισημαίνουν οι ειδικοί
Νομικοί, οικονομολόγοι και ειδικοί στη χρηματοπιστωτική εποπτεία που συμμετείχαν σε πρόσφατη έκθεση για το θέμα υποστηρίζουν ότι η προώθηση των ομολόγων βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε συναισθηματικά και πολιτικά κίνητρα και όχι σε καθαρά επενδυτικά κριτήρια.
Όπως αναφέρουν, ενώ το ίδιο το Ισραήλ προειδοποιεί στις οικονομικές του αναφορές για σοβαρές πιέσεις στην οικονομία λόγω του πολέμου, οι καμπάνιες προώθησης των ομολόγων παρουσιάζουν μια εικόνα ανθεκτικότητας και σταθερότητας.
Οι συντάκτες της έκθεσης μιλούν για ένα «πατριωτικό premium», υποστηρίζοντας ότι πολλοί επενδυτές αποδέχονται αποδόσεις χαμηλότερες από εκείνες που θα απαιτούσαν υπό κανονικές συνθήκες για μια χώρα που βρίσκεται σε πολεμική σύγκρουση.
Ενδεικτικά, σημειώνουν ότι χώρες που βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση συνήθως προσφέρουν ιδιαίτερα υψηλές αποδόσεις για να προσελκύσουν επενδυτές.
Παρ’ όλα αυτά, τα Israel Bonds αποφέρουν περίπου 4%, παρά το γεγονός ότι το Ισραήλ βρίσκεται σε πόλεμο και καταγράφει δημοσιονομικό έλλειμμα κοντά στο 7% του ΑΕΠ.
Κατηγορίες για παραβίαση του διεθνούς δικαίου
Η νομική επιχειρηματολογία στηρίζεται κυρίως στις προσωρινές αποφάσεις του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης το 2024, σύμφωνα με τις οποίες κρίθηκε ότι υπάρχουν εύλογες ενδείξεις για την εξέταση κατηγοριών περί γενοκτονίας σε βάρος του Ισραήλ, καθώς και στη γνωμοδότηση του ίδιου δικαστηρίου για την ισραηλινή κατοχή παλαιστινιακών εδαφών.
Η νομικός Σαχντ Χαμούρι από την οργάνωση Law for Palestine υποστήριξε ότι το Λουξεμβούργο διέθετε τη διακριτική ευχέρεια να απορρίψει το ενημερωτικό δελτίο, εφόσον διαπίστωνε κινδύνους για το δημόσιο συμφέρον και πιθανή εμπλοκή σε παραβιάσεις διεθνούς δικαίου.
Μάλιστα, προχώρησε ακόμη περισσότερο, εκτιμώντας ότι θα μπορούσαν να προκύψουν ζητήματα προσωπικής ευθύνης για όσους ενέκριναν την πώληση των ομολόγων.
Η αντίφαση με την αναγνώριση της Παλαιστίνης
Υπάρχει μάλιστα και μια πολιτική αντίφαση, καθώς μόλις τρεις εβδομάδες μετά την έγκριση των Israel Bonds από τη CSSF, το Λουξεμβούργο αναγνώρισε επίσημα το κράτος της Παλαιστίνης, τον Σεπτέμβριο του 2025.
Το γεγονός αυτό, όπως υποστηρίζουν, καθιστά ακόμη πιο δύσκολο να εξηγηθεί η ταυτόχρονη διευκόλυνση μιας διαδικασίας που, σύμφωνα με τους ίδιους, συμβάλλει στη χρηματοδότηση του πολέμου.
Πίεση για να μην ανανεωθεί το πρόγραμμα
Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον ο Σεπτέμβριος του 2026, όταν λήγει η τρέχουσα έγκριση και θα πρέπει να ανανεωθεί το ενημερωτικό δελτίο των ομολόγων.
Η Ιρλανδή γερουσιαστής Άλις-Μέρι Χίγκινς, που πρωτοστάτησε στην εκστρατεία απομάκρυνσης του προγράμματος από το Δουβλίνο, κάλεσε τόσο την Ιρλανδία όσο και το Λουξεμβούργο να μην επιτρέψουν νέα έγκριση.
Όπως τόνισε, εάν καμία χώρα της ΕΕ δεν αναλάβει τον ρόλο της εποπτικής αρχής, τα συγκεκριμένα ομόλογα δεν θα μπορούν πλέον να διατίθενται στην ευρωπαϊκή αγορά.
Η στάση της κυβέρνησης και οι επικρίσεις
Η κυβέρνηση του Λουξεμβούργου απορρίπτει τις κατηγορίες, επιμένοντας ότι η CSSF λειτουργεί ανεξάρτητα και ότι το πολιτικό προσωπικό δεν μπορεί να παρεμβαίνει στις αποφάσεις της.
Ανάλογη είναι και η θέση της ίδιας της εποπτικής αρχής, η οποία υποστηρίζει ότι ο ρόλος της περιορίζεται αποκλειστικά στον έλεγχο της πληρότητας και της σαφήνειας των πληροφοριών που περιλαμβάνονται στα ενημερωτικά δελτία και όχι στην αξιολόγηση της πολιτικής ή οικονομικής σκοπιμότητας μιας έκδοσης.
Οι επικριτές, ωστόσο, απορρίπτουν αυτό το επιχείρημα, υποστηρίζοντας ότι η επίκληση τεχνικών διαδικασιών δεν απαλλάσσει κανέναν από την ευθύνη για τις συνέπειες των αποφάσεών του.
Το πλήγμα στην εικόνα του Λουξεμβούργου
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω της διεθνούς εικόνας που έχει οικοδομήσει το Λουξεμβούργο ως κορυφαίο ευρωπαϊκό κέντρο βιώσιμων επενδύσεων και ESG χρηματοδότησης.
Αρκετοί διεθνείς επενδυτικοί οργανισμοί, ανάμεσά τους και το κρατικό επενδυτικό ταμείο της Νορβηγίας, έχουν ήδη αποεπενδύσει από εταιρείες που συνδέονται με ισραηλινούς οικισμούς στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη.
Η συνέχιση της διάθεσης των Israel Bonds μέσω του Λουξεμβούργου, σύμφωνα με την έκθεση, απειλεί να πλήξει τη φήμη της χώρας ως πρωτοπόρου στον χώρο της υπεύθυνης χρηματοδότησης.
Την ίδια στιγμή, οργανώσεις πολιτών προετοιμάζουν δικαστικές κινήσεις κατά της CSSF, ενώ η εκστρατεία «Stop Israel Bonds» επιχειρεί να συντονίσει δράσεις σε Λουξεμβούργο, Ιρλανδία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με στόχο να αποτραπεί η μεταφορά του προγράμματος σε άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ σε περίπτωση που το Λουξεμβούργο αρνηθεί να ανανεώσει την έγκρισή του.