Με την έναρξη του Παγκοσμίου Κυπέλλου, τα βλέμματα στρέφονται στα γήπεδα, στους αστέρες του ποδοσφαίρου και στις εθνικές ομάδες που διεκδικούν τη δόξα.
Ωστόσο, πίσω από τις κραυγές των φιλάθλων, τα συνθήματα των κερκίδων και τη φρενίτιδα των αγώνων, υπάρχει μια λιγότερο προφανής αλλά βαθιά ριζωμένη σχέση: αυτή ανάμεσα στο ποδόσφαιρο και την κλασική μουσική.
Για πολλούς, οι δύο κόσμοι μοιάζουν ασύμβατοι. Από τη μία πλευρά το λαϊκότερο άθλημα του πλανήτη και από την άλλη η υψηλή μουσική παράδοση των συμφωνικών αιθουσών και των λυρικών θεάτρων.
Η ιστορία, όμως, αποδεικνύει ότι οι δρόμοι τους διασταυρώνονται πολύ πιο συχνά απ’ όσο φανταζόμαστε, αναφέρει o Guardian.
Ένας από τους πρώτους μεγάλους συνθέτες που συνέδεσαν το όνομά τους με το ποδόσφαιρο ήταν ο Άγγλος συνθέτης Edward Elgar. Φανατικός υποστηρικτής της ομάδας Wolverhampton Wanderers, συνέθεσε το 1898 ένα τραγούδι με τίτλο «He Banged the Leather for Goal!», εμπνευσμένο από δημοσίευμα αθλητικής εφημερίδας. Θεωρείται από πολλούς η πρώτη αυθεντική ποδοσφαιρική «ιαχή» που γράφτηκε από σημαντικό συνθέτη.
Εξίσου παθιασμένος με το ποδόσφαιρο ήταν και ο Ρώσος συνθέτης Dmitri Shostakovich. Υποστήριζε με φανατισμό την ομάδα που σήμερα είναι γνωστή ως Zenit Saint Petersburg, παρακολουθώντας αγώνες και σχολιάζοντας συχνά τις εξελίξεις του αθλήματος. Η αγάπη του αποτυπώθηκε ακόμη και στη μουσική του.
Στο μπαλέτο «Η Χρυσή Εποχή» του 1930 περιλαμβάνεται ένα εμβληματικό «Ποδοσφαιρικό Εμβατήριο», όπου ο ήχος της ορχήστρας αναπαριστά τη φασαρία, την ένταση και το χάος ενός αγώνα.
Αν υπάρχει όμως μία στιγμή που ένωσε οριστικά το ποδόσφαιρο με την κλασική μουσική, αυτή ήταν το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1990 στην Ιταλία.
Η βρετανική τηλεόραση επέλεξε ως μουσικό θέμα της διοργάνωσης το περίφημο «Nessun Dorma» από την όπερα Turandot του Giacomo Puccini, ερμηνευμένο από τον θρυλικό τενόρο Luciano Pavarotti.
Το αποτέλεσμα ήταν συγκλονιστικό. Εκατομμύρια τηλεθεατές ταύτισαν τη δραματική κορύφωση της άριας με την ένταση των ποδοσφαιρικών αναμετρήσεων. Η κραυγή «Vincerò!» («Θα νικήσω!») έγινε σχεδόν συνώνυμη με την επιθυμία κάθε ομάδας να φτάσει στην κορυφή.
Η ειρωνεία είναι ότι στο πρωτότυπο έργο η περίφημη τελευταία ψηλή νότα είναι πολύ πιο σύντομη απ’ ό,τι τη γνωρίζουμε σήμερα. Ο Παβαρότι και οι υπόλοιποι διάσημοι τενόροι τη μετέτρεψαν σε μια παρατεταμένη θριαμβευτική κορύφωση, η οποία έμελλε να γίνει το απόλυτο μουσικό σύμβολο του ποδοσφαίρου.
Η σχέση αυτή συνεχίστηκε και στα επόμενα Μουντιάλ. Το 1998, η βρετανική τηλεόραση επέλεξε την «Pavane» του Γάλλου συνθέτη Gabriel Fauré ως μουσικό θέμα της διοργάνωσης. Η επιλογή προκάλεσε έκπληξη, καθώς η μελαγχολική ατμόσφαιρα του έργου ερχόταν σε αντίθεση με τον ενθουσιασμό του αθλητικού γεγονότος.
Ήταν επίσης η διοργάνωση που σημάδεψε τον David Beckham, μετά την αποβολή του στον αγώνα της Αγγλίας με την Αργεντινή, αποδεικνύοντας ότι το δράμα του ποδοσφαίρου συχνά θυμίζει όπερα.
Σήμερα, το πιο γνωστό ποδοσφαιρικό σύνθημα στον κόσμο είναι πιθανότατα το «Seven Nation Army» των The White Stripes. Ακούγεται σε γήπεδα από την Ευρώπη μέχρι τη Λατινική Αμερική και έχει μετατραπεί σε παγκόσμιο ύμνο των φιλάθλων.
Για χρόνια κυκλοφορούσε ο μύθος ότι το διάσημο ριφ του τραγουδιού ήταν δανεισμένο από την Πέμπτη Συμφωνία του Αυστριακού συνθέτη Anton Bruckner. Η ιστορία δεν είναι ακριβής, καθώς ο δημιουργός του τραγουδιού, Jack White, έχει εξηγήσει ότι συνέλαβε τη μελωδία σε μια πρόβα στην Αυστραλία. Ωστόσο, οι μουσικολόγοι αναγνωρίζουν ομοιότητες που εξηγούν γιατί η φήμη αυτή επιβιώνει.
Η σύνδεση του ποδοσφαίρου με την κλασική μουσική δεν είναι τελικά τόσο παράξενη. Και οι δύο κόσμοι βασίζονται στην ένταση, στην προσμονή, στη δραματική κορύφωση και στην έκρηξη συναισθημάτων. Ένα γκολ στις καθυστερήσεις και μια ορχηστρική κορύφωση μπορούν να προκαλέσουν παρόμοια συγκίνηση.
Γι’ αυτό, ακόμη κι αν οι σύγχρονες τηλεοπτικές μεταδόσεις προτιμούν πιο εμπορικά μουσικά ακούσματα, οι δεσμοί ανάμεσα στο ποδόσφαιρο και την κλασική μουσική παραμένουν ζωντανοί. Από τον Έλγκαρ και τον Σοστακόβιτς μέχρι τον Παβαρότι, η ιστορία δείχνει ότι η μπάλα και η συμφωνική ορχήστρα δεν βρίσκονται τόσο μακριά η μία από την άλλη όσο νομίζουμε.