Πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη η καθοριστική ψηφοφορία στο Ευρωκοινοβούλιο σχετικά με τον Κανονισμό για τις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές, εγκρίνοντας νέο ρυθμιστικό πλαίσιο, νομιμοποιώντας ουσιαστικά για πρώτη φορά την ελεύθερη κυκλοφορία γενετικά τροποποιημένων σπόρων και φυτικών οργανισμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, με τους νέους κανόνες, η ΕΕ αλλάζει προσέγγιση: θα ρυθμίζει πλέον τα φυτά με βάση τα τελικά γενετικά χαρακτηριστικά τους, και όχι με βάση το πώς δημιουργήθηκαν.
Τα φυτά που έχουν τροποποιηθεί με ΝΓΤ χωρίζονται σε δύο κατηγορίες, για καθεμία από τις οποίες ισχύουν διαφορετικές νομικές υποχρεώσεις, όπως υποστηρίζει η ΕΕ στη σχετική ενημέρωση.
Σύμφωνα με το ευρωκοινοβούλιο, θα ισχύουν τα εξής:
ΝΓΤ-1 Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται φυτά που έχουν υποστεί λίγες και μικρής έκτασης τροποποιήσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να έχουν προκύψει και με συμβατικές μεθόδους αναπαραγωγής. Όταν ένα φυτό πληροί τα κριτήρια για την κατηγορία ΝΓΤ1, θα αντιμετωπίζεται σαν συμβατικό φυτό. Μετά από απαίτηση του Κοινοβουλίου, τα φυτά που έχουν τροποποιηθεί ώστε να είναι ανθεκτικά σε ζιζανιοκτόνα ή να παράγουν εντομοκτόνες ουσίες δεν θα μπορούν να ανήκουν στην κατηγορία ΝΓΤ1.
ΝΓΤ2 — Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν φυτά που έχουν υποστεί πιο εκτεταμένες ή σύνθετες γενετικές τροποποιήσεις. Τα φυτά αυτά θα υπόκεινται στους ισχύοντες αυστηρούς κανόνες για τους ΓΤΟ και θα υποβάλλονται σε αξιολόγηση κινδύνου. Προτού διατεθούν στην αγορά της ΕΕ, θα πρέπει να έχουν λάβει ειδική άδεια.
Διαβάστε: Κώστας Αρβανίτης / Όχι στην Ελλάδα των μεταλλαγμένων που προωθεί η Δεξιά
Ιχνηλασιμότητα, επισήμανση και δυνατότητα εξαίρεσης για τα κράτη μέλη
Για τα φυτά ΝΓΤ-2 θα είναι υποχρεωτική η πλήρης ιχνηλασιμότητα και η επισήμανση, ενώ οι χώρες της ΕΕ θα μπορούν να περιορίζουν ή να απαγορεύουν την καλλιέργειά τους, ακόμη και αν αυτή έχει εγκριθεί σε επίπεδο ΕΕ. Οι φυτικές ποικιλίες που περιέχουν ή προέρχονται από φυτά ΝΓΤ-1 θα καταχωρίζονται σε δημόσια βάση δεδομένων της ΕΕ, ενώ όλες οι συσκευασίες σπόρων και αναπαραγωγικού υλικού θα πρέπει να φέρουν τη σήμανση «NGT-1», ώστε οι αγρότες να έχουν στη διάθεσή τους όλες τις πληροφορίες που χρειάζονται, όταν επιλέγουν τα προϊόντα που θα χρησιμοποιήσουν, σύμφωνα με το ευρωκοινοβούλιο, με τους καταναλωτές ωστόσο να μένουν απροστάτευτοι.
Για να προσανατολιστεί η χρήση των ΝΓΤ προς την ανάπτυξη φυτών με βιώσιμα χαρακτηριστικά (π.χ. μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στις κλιματικές συνθήκες και τους επιβλαβείς οργανισμούς), ο κανονισμός προβλέπει υποχρεωτική παρακολούθηση των επιπτώσεων που έχουν τα φυτά ΝΓΤ στη βιωσιμότητα.
Οι νέες γονιδιωματικές τεχνικές θα μπορούν να κατοχυρώνονται με διπλώματα ευρεσιτεχνίας, με εξαίρεση τα χαρακτηριστικά ή τις αλληλουχίες που προκύπτουν στη φύση ή παράγονται με βιολογικά μέσα, αναφέρεται επίσης στην σχετική ενημέρωση.
Διαβάστε: Greenpeace / Η Ελλάδα να πει «όχι» στη νομοθεσία της ΕΕ για τα νέα μεταλλαγμένα – Οι κίνδυνοι και η λύση
Όπως προαναφέρθηκε, το νέο πλαίσιο έχει προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις.
Ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, Κώστας Αρβανίτης, δήλωσε μετά την απόφαση πως «η Δεξιά ψήφισε με τις πολυεθνικές, όχι με τους αγρότες και τους καταναλωτές. Ντροπή! Καταψήφισε την πρόταση της Αριστεράς για ισχυρότερες εγγυήσεις στις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές, στις πατέντες σπόρων, τη σήμανση και ιχνηλασιμότητά τους, ανοίγοντας τον δρόμο για μεγαλύτερο εταιρικό έλεγχο της αγροδιατροφής».
«Τα σοβαρά ερωτήματα για τις πατέντες σε σπόρους και γενετικά χαρακτηριστικά παραμένουν. Οι αγρότες κινδυνεύουν να εξαρτώνται όλο και περισσότερο από λίγους κατόχους δικαιωμάτων, ενώ οι πολίτες στερούνται το δικαίωμα πλήρους ενημέρωσης για το τι φτάνει στο πιάτο τους. Εμείς θα συνεχίσουμε να υπερασπιζόμαστε τη διαφάνεια, την ασφάλεια, την ελευθερία επιλογής των παραγωγών και το δικαίωμα των καταναλωτών να γνωρίζουν τι επιλέγουν να καταναλώσουν», συμπλήρωσε.
Σύμφωνα με τον ευρωβουλευτή Νικόλα Φαραντούρη, η νέα νομοθεσία προβλέπει ότι για μια κατηγορία προϊόντων που έχουν υποστεί έως και 20 γονιδιωματικές μεταβολές δεν θα είναι υποχρεωτική η αναγραφή της ένδειξης «μεταλλαγμένο» στην ετικέτα.
«Πρόκειται για ένα ισχυρό πλήγμα στη διατροφική αλυσίδα, στο περιβάλλον και στο δικαίωμα του πολίτη να ξέρει τι τρώει. Ο κανονισμός προβλέπει ότι δεν θα αναγράφεται στην ετικέτα των μεταλλαγμένων τροφίμων στο ράφι του σούπερ μάρκετ ότι είναι μεταλλαγμένα. Γι’ αυτό και οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ καταψηφίσαμε», δήλωσε μετά την ψηφοφορία.
Ο ίδιος χαρακτήρισε την απόφαση «απαράδεκτη» και υποστήριξε ότι στερεί από τους πολίτες τη δυνατότητα να επιλέγουν συνειδητά τα προϊόντα που καταναλώνουν.
«Δημιουργούνται ολιγοπωλιακές και μονοπωλιακές συνθήκες με τη συγκέντρωση πατεντών μεταλλαγμένων τροφίμων στα χέρια μιας χούφτας διεθνών εταιρειών που ελέγχουν την παγκόσμια αγροτική παραγωγή και τη διατροφή μας», υποστήριξε επίσης.
Greenpeace: Οι εκπρόσωποί μας δεν διασφάλισαν το δικαίωμά μας να γνωρίζουμε τι τρώμε
Σύμφωνα με την Greanpeace, η έκβαση της ψηφοφορίας φάνηκε προδιαγεγραμμένη από την ψηφοφορία στην επιτροπή περιβάλλοντος του ευρωκοινοβουλίου (ENVI) τη Δευτέρα, όπου οι Ευρωβουλευτές μέλη της επιτροπής περιβάλλοντος επέλεξαν να απέχουν από το να αναλάβουν την ευθύνη της ψήφου τους και άφησαν αναπληρωματικά μέλη, μη ενημερωμένα για το θέμα, να ψηφίσουν στη θέση τους, σύμφωνα με τις γραμμές των ευρωπαϊκών (και εθνικών) κομμάτων τους. Αυτό το παράδειγμα ακολούθησαν και οι Έλληνες Ευρωβουλευτές, αφού όλοι εκτός από έναν απείχαν.
«Οι εκπρόσωποί μας αγνόησαν επιστημονικές προειδοποιήσεις, δεν υπερασπίστηκαν την προστασία της υγείας και της γεωργίας μας και δεν διασφάλισαν το δικαίωμά μας να γνωρίζουμε τι τρώμε. Αντίθετα, άφησαν έκθετους τόσο τους αγρότες απέναντι στην επιβολή πατεντών από μεγάλες πολυεθνικές όσο και το ίδιο το περιβάλλον απέναντι σε πιθανές επιμολύνσεις από γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες», τονίζει η περιβαλλοντική οργάνωση.
«Στην πλειοψηφία τους οι ευρωβουλευτές του κυβερνώντος κόμματος αποφάσισαν σήμερα, με την ψήφο τους, να υπερασπιστούν τα συμφέροντα των εταιρειών και όχι των πολιτών. Είναι θλιβερό ότι η χώρα μας τάσσεται για πρώτη φορά επίσημα υπέρ των μεταλλαγμένων και μας προκαλεί απορία το γεγονός αυτό, καθώς τίθεται σε άμεσο κίνδυνο το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των ελληνικών προϊόντων, που είναι η ποιότητά τους», δήλωσαν οι οργανώσεις Σιτώ, Αιγίλοπας και ελληνικό γραφείο της Greenpeace.
«Ο αγώνας δεν σταματά εδώ, αντίθετα, δυναμώνει. Μπορούμε να σταματήσουμε την έλευση των μεταλλαγμένων στην Ελλάδα, όπως είχαμε καταφέρει και πριν από 20 χρόνια. Είναι στο χέρι όλων μας — πολιτών, οργανώσεων, αγροτών και της βιομηχανίας τροφίμων — να ενωθούμε και να μην δεχτούμε την εφαρμογή του Κανονισμού στην Ελλάδα», προσθέτουν.
Οι οργανώσεις συμπληρώνουν: «Μετά από δεκαετίες υποσχέσεων για εξαιρετική καινοτομία, πλούσιες σοδειές και αντοχή σε πλημμύρες και ξηρασία, η πραγματικότητα είναι ότι καμία από τις λίγες γενετικά τροποποιημένες καλλιέργειες που καλλιεργούνται παγκοσμίως δεν έχει ανταποκριθεί στις προσδοκίες – ακόμη και σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, όπου είναι σχεδόν εντελώς ανεξέλεγκτες. Αυτό είναι το πιο πρόσφατο παράδειγμα της προσπάθειας απορρύθμισης της ΕΕ, όπου οι πρώτοι κανόνες που καταργούνται είναι εκείνοι που προστατεύουν τη φύση και τους καταναλωτές. Οι μόνοι νικητές σήμερα είναι οι πολυεθνικές εταιρείες βιοτεχνολογίας, οι οποίες ενισχύουν περαιτέρω τον έλεγχό τους στην τροφική αλυσίδα».
Στο σύνολο, οι ευρωβουλευτές ψήφισαν υπέρ των νέων μεταλλαγμένων (και της αφαίρεσης των δικαιωμάτων από καταναλωτές και αγρότες) με 431 ψήφους. Κατά των νέων μεταλλαγμένων ψήφισαν 201, ενώ απείχαν 29. Οι Έλληνες ευρωβουλευτές και ευρωβουλεύτριες της Νέας Δημοκρατίας ψήφισαν υπέρ αυτού του επικίνδυνου Κανονισμού που ανοίγει την πόρτα στα μεταλλαγμένα, εκτός του Μανώλη Κεφαλογιάννη που ψήφισε κατά.
Η πλειοψηφία των Ευρωβουλευτών απέρριψε τις τροπολογίες που είχαν κατατεθεί, με τις οποίες διασφαλιζόταν η σαφής εφαρμογή της ευρωπαϊκής οδηγίας για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας (98/44/ΕΚ), καθώς και οι τροπολογίες που προέβλεπαν την ιχνηλασιμότητα, τις μεθόδους ανίχνευσης, τη συνύπαρξη και την επισήμανση των προϊόντων και υιοθέτησε τον Κανονισμό.
Πιο αναλυτικά, υπέρ των νέων μεταλλαγμένων (και της αφαίρεσης των δικαιωμάτων από καταναλωτές και αγρότες) ψήφισαν οι Ευρωβουλευτές και Ευρωβουλεύτριες:
Γιώργος Αυτιάς, Βαγγέλης Μεϊμαράκης, Ελίζα Βόζεμπεργκ, Δημήτρης Τσιόδρας, Ελεονώρα Μελέτη, Φρέντης Μπελέρης, Αφροδίτη Λατινοπούλου.
Κατά των νέων μεταλλαγμένων (και υπέρ των δικαιωμάτων καταναλωτών και αγροτών) ψήφισαν οι: Μανώλης Κεφαλογιάννης, Σάκης Αρναούτογλου, Γιάννης Μανιάτης, Νίκος Φαραντούρης, Νίκος Παπανδρέου, Κώστας Αρβανίτης, Έλενα Κουντουρά, Δημήτρης Παπαδάκης, Λευτέρης Νικολάου-Αλαβάνος, Μαρία Ζαχαρία, Μανώλης Φράγκος, Νίκος Παππάς. Απείχαν από την κεντρική ψηφοφορία οι: Γαλάτω Αλεξανδράκη και Νίκος Αναδιώτης.