Εκεί όπου πολλοί περίμεναν ένα ακόμη διπλωματικό ναυάγιο ανάμεσα στον Εμανουέλ Μακρόν και τον Ντόναλντ Τραμπ, η Σύνοδος Κορυφής της G7 στη Γαλλία εξελίχθηκε σε μια απρόσμενη πολιτική ανατροπή.
ΣΥΝΟΨΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΑΙ Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο, παρουσιάζοντας στον Ντόναλντ Τραμπ φωτογραφίες από τον βομβαρδισμό του Καθεδρικού Ναού του Κιέβου. Οι εικόνες της καταστροφής φέρονται να επηρέασαν έντονα τον Αμερικανό πρόεδρο, οδηγώντας τον σε συναίνεση. Η γαλλική προεδρία προσάρμοσε τη στρατηγική της, παρουσιάζοντας την Ουκρανία ως την πλευρά που κερδίζει έδαφος και τη Ρωσία ως δύναμη που αποτυγχάνει στους στόχους της. Το μήνυμα αυτό στόχευε στον τρόπο που ο Τραμπ αντιλαμβάνεται τη διεθνή πολιτική. Η επιτυχία της γαλλικής διπλωματίας βασίστηκε και σε παραχωρήσεις, όπως η προσαρμογή του προγράμματος της συνόδου στις ανάγκες του Τραμπ και η πολυτελής φιλοξενία, με δείπνο στις Βερσαλλίες, για τη δημιουργία ενός ευνοϊκού κλίματος. Το αποτέλεσμα ήταν μια κοινή διακήρυξη της G7 για αταλάντευτη υποστήριξη στην Ουκρανία. Ωστόσο, η διπλωματική επιτυχία του Μακρόν αντιμετωπίζεται με προσοχή, καθώς η στάση του Τραμπ θεωρείται εύθραυστη και μπορεί να μεταβληθεί ξανά.
Μακρόν, Μπριζίτ και Τραμπ στις Βερσαλλίες / AA/ABACA / Abaca Press / Profimedia
Ο Γάλλος πρόεδρος όχι μόνο διατήρησε τον Αμερικανό ομόλογό του στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων μέχρι το τέλος, αλλά πέτυχε και κάτι που έμοιαζε εξαιρετικά δύσκολο: να εξασφαλίσει την υποστήριξη του Τραμπ στην κοινή διακήρυξη της G7 υπέρ της Ουκρανίας.
Η εξέλιξη αυτή αποτέλεσε έκπληξη για πολλούς διπλωμάτες που είχαν προεξοφλήσει ότι η παρουσία του Τραμπ στη Σύνοδο θα συνοδευόταν από εντάσεις, απρόβλεπτες παρεμβάσεις και, ενδεχομένως, αποχώρησή του πριν από την ολοκλήρωση των εργασιών, όπως αναφέρει το Politico.
Καθοριστικό ρόλο φαίνεται πως διαδραμάτισε η παρέμβαση του Ουκρανού προέδρου, Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Σύμφωνα με πληροφορίες από αξιωματούχους της G7, ο Ζελένσκι παρουσίασε στον Τραμπ φωτογραφίες από τον ρωσικό βομβαρδισμό του ιστορικού Καθεδρικού Ναού της Κοίμησης του Κιέβου, ενός μνημείου με ιστορία σχεδόν χιλίων ετών.
Οι εικόνες των φλεγόμενων χρυσών τρούλων και της καταστροφής που προκάλεσε ρωσική αεροπορική επιδρομή φέρονται να επηρέασαν έντονα τον Αμερικανό πρόεδρο. Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι εκείνη η στιγμή λειτούργησε ως ο τελευταίος κρίκος σε μια αλυσίδα πιέσεων και επιχειρημάτων που οδήγησαν τον Τραμπ να συναινέσει σε πιο σαφή στήριξη προς το Κίεβο.
Ωστόσο, πίσω από αυτή τη σκηνή βρισκόταν η προσεκτική προετοιμασία του οικοδεσπότη της Συνόδου.
Ο Γάλλος πρόεδρος είχε επενδύσει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο στην επιτυχία της συνόδου. Επί μήνες ο Μακρόν εργαζόταν ώστε να εξασφαλίσει τη συμμετοχή του Τραμπ και να δημιουργήσει τις συνθήκες που θα απέτρεπαν μια νέα σύγκρουση ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και τους Ευρωπαίους συμμάχους.
Κατά τη διάρκεια δείπνου των ηγετών με θέα τη λίμνη της Γενεύης, ο Μακρόν και οι υπόλοιποι ηγέτες της G7 προσάρμοσαν τα επιχειρήματά τους στον τρόπο με τον οποίο ο Τραμπ αντιλαμβάνεται τη διεθνή πολιτική: ως μια αντιπαράθεση νικητών και ηττημένων.
Το μήνυμα ήταν σαφές. Η Ουκρανία παρουσιάστηκε ως πλευρά που κερδίζει έδαφος και διατηρεί την πρωτοβουλία, ενώ η Ρωσία ως δύναμη που δυσκολεύεται να πετύχει τους στόχους της και στρέφεται όλο και περισσότερο σε επιθέσεις κατά αμάχων και πολιτιστικών μνημείων.
Παράλληλα, οι
ηγέτες φρόντισαν να επαινέσουν τη συμφωνία που είχε πετύχει ο Τραμπ με το Ιράν,
δημιουργώντας ένα πιο ευνοϊκό κλίμα για συνεννόηση.
Η επιτυχία της γαλλικής διπλωματίας δεν ήρθε χωρίς παραχωρήσεις. Ο Μακρόν κατηγορείται από επικριτές του ότι επένδυσε υπερβολικά στην προσωπική προσέγγιση του Αμερικανού προέδρου.
Η ημερομηνία της Συνόδου προσαρμόστηκε ώστε να διευκολύνει το πρόγραμμα του Τραμπ, ενώ η γαλλική προεδρία φρόντισε να δημιουργήσει ένα περιβάλλον που θα τον έκανε να αισθάνεται άνετα. Ενδεικτικό ήταν και το πολυτελές δείπνο που είχε προηγηθεί στις Βερσαλλίες, με μενού υψηλής γαστρονομίας και ιδιαίτερα προσεγμένη φιλοξενία.
Ακόμη και όταν ο Τραμπ προχώρησε σε προκλητικές δηλώσεις ή αυτοχαρακτηρίστηκε «αφεντικό» κατά τη διάρκεια συνεδρίασης για την οικονομία, οι διοργανωτές απέφυγαν να δώσουν συνέχεια.
Ο ίδιος ο Μακρόν
πάντως απορρίπτει την άποψη ότι απλώς «χαϊδεύει τα αυτιά» του Αμερικανού
προέδρου. Υποστηρίζει ότι διατήρησε σταθερές θέσεις σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η
εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας και οι διαφωνίες για τη Γροιλανδία,
επιλέγοντας ταυτόχρονα έναν ρεαλιστικό τρόπο διαχείρισης των διαφορών.
Το τελικό
αποτέλεσμα δικαίωσε, έστω προσωρινά, τη γαλλική στρατηγική. Η κοινή διακήρυξη
της G7 περιλάμβανε δέσμευση
για αταλάντευτη υποστήριξη προς την Ουκρανία, νέες αμυντικές δυνατότητες για το
Κίεβο και υποστήριξη πρόσθετων κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Παράλληλα, οι ηγέτες συμφώνησαν σε συγκεκριμένο σχέδιο για τη μείωση της εξάρτησης των χωρών της G7 από τις κινεζικές σπάνιες γαίες έως το 2030, ένα ακόμη ζήτημα που αποτελούσε προτεραιότητα για το Παρίσι.
Αξιωματούχοι της
Ευρωπαϊκής Ένωσης έκαναν λόγο για μεταβολή της στάσης της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι
στον πόλεμο στην Ουκρανία, χαρακτηρίζοντάς την πιο κοντά στις πραγματικότητες των
πεδίων των μαχών.
Παρά την
αισιοδοξία που επικρατεί στους ευρωπαϊκούς κύκλους, κανείς δεν θεωρεί δεδομένη
τη μονιμότητα αυτής της αλλαγής. Η πολιτική συμπεριφορά του Τραμπ έχει
αποδείξει πολλές φορές ότι μπορεί να μεταβληθεί απότομα, ακόμη και μετά από
επιτυχημένες διαπραγματεύσεις.
Γι’ αυτό και η
διπλωματική επιτυχία του Μακρόν αντιμετωπίζεται με προσοχή. Η Γαλλία κέρδισε
μια σημαντική μάχη, όχι όμως και τον πόλεμο της επιρροής πάνω στον Αμερικανό
πρόεδρο.
Ίσως η πιο
χαρακτηριστική εικόνα της συνόδου να ήταν η τελευταία δήλωση του Τραμπ πριν
αναχωρήσει από τη Γαλλία. Αφού εξήρε δημοσίως τον Μακρόν για την οργάνωση της
συνάντησης, παραδέχθηκε χαμογελώντας ότι ξέχασε να συζητήσει ένα θέμα που τον
απασχολεί εδώ και καιρό:
«Δεν μιλήσαμε για τη Γροιλανδία. Έπρεπε να είχα μιλήσει για τη Γροιλανδία».