Εκατομμύρια φίλαθλοι από κάθε γωνιά του πλανήτη αναμένεται να ταξιδέψουν στη Βόρεια Αμερική για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026, μεταφέροντας μαζί τους όχι μόνο σημαίες, φανέλες και εθνικά σύμβολα, αλλά και κάτι λιγότερο ορατό – τους μικροοργανισμούς που συνοδεύουν κάθε ανθρώπινη μετακίνηση, γράφει η εφημερίδα The Washington Post. Ads Οι υγειονομικές αρχές των ΗΠΑ, του Καναδά και του Μεξικού προετοιμάζονται εδώ και χρόνια για τη μεγαλύτερη ποδοσφαιρική διοργάνωση στην ιστορία, η οποία θα προσελκύσει επισκέπτες από περισσότερες από 100 χώρες. Ads Παρότι ασθένειες όπως ο Έμπολα ή ο χανταϊός απασχολούν συχνά τη διεθνή επικαιρότητα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία κατά τη διάρκεια του τουρνουά είναι πολύ πιο συνηθισμένες. Ads Στο επίκεντρο της ανησυχίας βρίσκονται η ιλαρά, ο δάγκειος πυρετός, οι αναπνευστικές λοιμώξεις – συμπεριλαμβανομένης της Covid19 – αλλά και τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, τα οποία ήδη κυκλοφορούν σε πολλές περιοχές του κόσμου και ενδέχεται να εξαπλωθούν ευκολότερα μέσα σε αεροδρόμια, ξενοδοχεία, στάδια και χώρους μαζικών εκδηλώσεων. Ads «Η ιλαρά είναι αυτό που με ανησυχεί περισσότερο», δηλώνει η λοιμωξιολόγος και αναπληρώτρια καθηγήτρια του Πανεπιστημίου UT Southwestern στο Ντάλας, Κρουτίκα Κουπάλι.
Η ανησυχία δεν είναι τυχαία. Μόνο το Τέξας θα φιλοξενήσει 16 αγώνες του Μουντιάλ – περισσότερους από οποιαδήποτε άλλη πολιτεία.
Εννέα παιχνίδια θα διεξαχθούν στην περιοχή Ντάλας – Άρλινγκτον και επτά στο Χιούστον, ενώ το Ντάλας θα φιλοξενήσει και έναν από τους ημιτελικούς της διοργάνωσης.
Ιλαρά: Η μεγαλύτερη ανησυχία των ειδικών
Η ιλαρά θεωρείται η πιο μεταδοτική ιογενής νόσος που μπορεί να προληφθεί μέσω εμβολιασμού. Ο ιός μπορεί να παραμείνει στον αέρα έως και δύο ώρες αφότου ένας μολυσμένος άνθρωπος αποχωρήσει από έναν χώρο, ενώ η μετάδοσή του είναι εξαιρετικά εύκολη σε άτομα χωρίς ανοσία.
Ένας ταξιδιώτης που έχει μολυνθεί χωρίς να το γνωρίζει μπορεί να εκθέσει εκατοντάδες ανθρώπους σε αεροδρόμια, μέσα μεταφοράς, εστιατόρια, ξενοδοχεία ή γήπεδα πριν ακόμη εμφανίσει συμπτώματα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ανησυχία εντείνεται εξαιτίας της αναζωπύρωσης της ιλαράς σε πολλές περιοχές της αμερικανικής ηπείρου αλλά και παγκοσμίως.
Οι περισσότερες πρόσφατες εξάρσεις αποδίδονται στη μείωση των εμβολιασμών και στις διαταραχές που προκάλεσε η πανδημία του κορωνοϊού στα προγράμματα τακτικής ανοσοποίησης.
«Η ιλαρά υπάρχει σε πολλές χώρες του κόσμου, όχι μόνο στις ΗΠΑ, και αρκεί μια μικρή εστία για να εξαπλωθεί σαν πυρκαγιά», τονίζει η επιδημιολόγος Κέιτλιν Τζετελίνα.
Μόνο μέσα στο 2026 οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν καταγράψει σχεδόν 2.000 κρούσματα ιλαράς. Ιδιαίτερα σοβαρή θεωρείται η επιδημία στη Νότια Καρολίνα, όπου έχουν καταγραφεί 997 περιστατικά, κυρίως σε ανεμβολίαστα παιδιά, αριθμός που αποτελεί το μεγαλύτερο ξέσπασμα από τότε που η νόσος είχε θεωρηθεί ουσιαστικά εξαλειμμένη από τη χώρα πριν από περισσότερα από 25 χρόνια.
Δάγκειος πυρετός: Η τροπική νόσος που επεκτείνεται
Ιδιαίτερη προσοχή συγκεντρώνει και ο δάγκειος πυρετός, μια ασθένεια που μεταδίδεται μέσω κουνουπιών και τα τελευταία χρόνια επεκτείνεται σημαντικά σε ολόκληρη την αμερικανική ήπειρο.
Το Πουέρτο Ρίκο έχει βιώσει πρόσφατα έντονη έξαρση της νόσου, ενώ κατά διαστήματα έχουν καταγραφεί τοπικά κρούσματα και σε διάφορες πολιτείες των ΗΠΑ.
Τα κουνούπια Aedes aegypti και Aedes albopictus, που μεταφέρουν τον ιό, έχουν πλέον εγκατασταθεί σε πολλές περιοχές της χώρας. Οι ειδικοί φοβούνται ότι επισκέπτες που φέρουν τον ιό θα μπορούσαν να φτάσουν σε περιοχές όπου τα συγκεκριμένα έντομα υπάρχουν ήδη, δημιουργώντας νέες αλυσίδες μετάδοσης.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο καθώς οι αγώνες θα διεξαχθούν στην κορύφωση της περιόδου δραστηριότητας των κουνουπιών σε πόλεις όπως το Μαϊάμι, το Χιούστον, το Ντάλας και το Λος Άντζελες.
Η Κουπάλι σημειώνει ότι στο Τέξας οι γιατροί θα πρέπει να είναι σε επιφυλακή όχι μόνο για τον δάγκειο πυρετό, αλλά και για άλλες ασθένειες που μεταδίδονται μέσω εντόμων, όπως η τσικουνγκούνια, η οροπούτσε – γνωστή και ως «πυρετός των βραδύποδων» – ακόμη και η ελονοσία σε ταξιδιώτες από ενδημικές περιοχές.
Covid-19 και άλλοι αναπνευστικοί ιοί παραμένουν στο μικροσκόπιο
Παρότι η Covid-19 δεν κυριαρχεί πλέον στην καθημερινότητα όπως τα προηγούμενα χρόνια, οι επιστήμονες παρακολουθούν στενά την εξέλιξή της.
Τα σημερινά επίπεδα κρουσμάτων στις ΗΠΑ παραμένουν χαμηλά, ωστόσο οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι από το 2019 και μετά έχει καταγραφεί θερινό κύμα μετάδοσης κάθε χρόνο.
Παράλληλα, οι υγειονομικές αρχές παρακολουθούν στενά τη γρίπη, τον αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV) και άλλους παθογόνους μικροοργανισμούς που μπορούν να εξαπλωθούν γρήγορα σε περιβάλλοντα μαζικών συναθροίσεων.
Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα
Τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα αποτελούν επίσης σταθερό σημείο αναφοράς στον σχεδιασμό μεγάλων διεθνών διοργανώσεων.
Η συγκέντρωση εκατομμυρίων επισκεπτών, η έντονη νυχτερινή ζωή και οι προσωρινές κοινωνικές σχέσεις αυξάνουν τις πιθανότητες μετάδοσης τέτοιων λοιμώξεων.
Οι ειδικοί δεν θεωρούν ότι πρόκειται για απειλή άμεσης επιδημικής έκρηξης, όπως συμβαίνει με την ιλαρά ή τον δάγκειο πυρετό, ωστόσο παραμένουν σημαντικό κομμάτι του υγειονομικού σχεδιασμού.
Τι ισχύει για τον Έμπολα και άλλες ασθένειες υψηλού προφίλ
Παρά τις ανησυχίες που συχνά προκαλεί ο Έμπολα, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ο κίνδυνος για το κοινό παραμένει χαμηλός.
Ο ιός μεταδίδεται μόνο μέσω άμεσης επαφής με σωματικά υγρά και όχι αερογενώς. Υπενθυμίζουν μάλιστα ότι το Μουντιάλ του 2014 στη Βραζιλία πραγματοποιήθηκε την περίοδο της μεγαλύτερης επιδημίας Έμπολα που έχει καταγραφεί ποτέ στη Δυτική Αφρική, χωρίς να σημειωθεί κανένα σχετικό περιστατικό κατά τη διάρκεια της διοργάνωσης.
Η Κουπάλι προειδοποιεί μάλιστα ότι η υπερβολική εστίαση στον Έμπολα μπορεί να οδηγήσει γιατρούς σε λανθασμένα συμπεράσματα, βασισμένα αποκλειστικά στη χώρα προέλευσης ενός ασθενούς αντί στην πραγματική αξιολόγηση των συμπτωμάτων και του ιστορικού ταξιδιού του.
Πώς προετοιμάζονται οι αρχές
Τα αμερικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) έχουν ενισχύσει τα προγράμματα επιτήρησης στις πολιτείες που θα φιλοξενήσουν αγώνες και συνεργάζονται στενά με νοσοκομεία, υγειονομικές υπηρεσίες και τοπικές αρχές.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ασθένειες που μπορούν να εισαχθούν μέσω των διεθνών μετακινήσεων, με πρώτη την ιλαρά και τον δάγκειο πυρετό.
Το Τέξας έχει αναπτύξει ένα από τα πιο ολοκληρωμένα σχέδια ετοιμότητας. Σε συνεργασία με το υπουργείο Υγείας της πολιτείας δημιουργήθηκε τηλεφωνική γραμμή υποστήριξης που θα λειτουργεί όλο το 24ωρο και θα συνδέει γιατρούς με ειδικούς σε ταξιδιωτικές και αναδυόμενες λοιμώξεις.
Η υπηρεσία θα εξυπηρετεί τόσο τα νοσοκομεία της πολιτείας όσο και τα ιατρικά επιτελεία των εθνικών ομάδων που θα συμμετάσχουν στη διοργάνωση.
Σύμφωνα με την Κουπάλι, περίπου 15 έως 20 ειδικοί λοιμωξιολόγοι ενηλίκων και παιδιών θα παρέχουν σε πραγματικό χρόνο συμβουλές σε γιατρούς που ενδέχεται να έρθουν αντιμέτωποι με σπάνιες ή ασυνήθιστες λοιμώξεις.
Ένα ανεξάρτητο «κέντρο υγειονομικής ασφάλειας» θα παρακολουθεί το Μουντιάλ
Παράλληλα, το Πανεπιστήμιο Georgetown και ο υγειονομικός οργανισμός MedStar Health δημιούργησαν ένα ανεξάρτητο Κέντρο Επιχειρήσεων Υγειονομικής Ασφάλειας, το οποίο λειτουργεί από την 1η Ιουνίου.
Το κέντρο συλλέγει δεδομένα από λύματα, νοσηλείες, διεθνείς προειδοποιήσεις για επιδημίες και αναφορές από τις πόλεις που φιλοξενούν αγώνες, με στόχο να εντοπίζει πιθανούς κινδύνους πριν αυτοί γίνουν ορατοί στα νοσοκομεία.
Οι ειδικοί σημειώνουν ότι η ανάλυση λυμάτων μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να αποκαλύψει την παρουσία ενός παθογόνου αρκετές ημέρες πριν εμφανιστεί αύξηση κρουσμάτων στις υγειονομικές δομές.
Το κέντρο θα εκδίδει καθημερινές αναφορές καθ’ όλη τη διάρκεια του Μουντιάλ και θα ενημερώνει άμεσα για οποιαδήποτε σοβαρή υγειονομική απειλή.
Ήδη στην πρώτη έκθεση που δημοσιοποιήθηκε στις 9 Ιουνίου καταγράφεται ανησυχητική αύξηση κρουσμάτων ιλαράς στις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά και το Μεξικό.
Μάλιστα, οι περιοχές όπου εντοπίζονται οι μεγαλύτερες εξάρσεις συμπίπτουν με προπονητικές βάσεις και αγωνιστικές έδρες αρκετών εθνικών ομάδων.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Πενσιλβάνια, όπου εξελίσσεται σημαντική επιδημία στην κομητεία Λάνκαστερ, περίπου 120 χιλιόμετρα δυτικά της Φιλαδέλφειας, μίας από τις πόλεις που φιλοξενούν αγώνες της διοργάνωσης. Στην ευρύτερη περιοχή έχει εγκατασταθεί και η εθνική ομάδα της Ακτής Ελεφαντοστού για την προετοιμασία της.
Καθώς το μεγαλύτερο Μουντιάλ όλων των εποχών ετοιμάζεται να ανοίξει τις πύλες του, οι υγειονομικές αρχές γνωρίζουν ότι η πραγματική πρόκληση δεν θα βρίσκεται μόνο μέσα στα γήπεδα, αλλά και στη διαχείριση των αόρατων «αντιπάλων» που ταξιδεύουν μαζί με τα εκατομμύρια των φιλάθλων.