Σπουδαία ανακάλυψη σε αρχαίο πατητήρι – Βρέθηκαν δύο μαρμάρινες προτομές 1.700 ετών με την επιγραφή «Λυκούργος»
Μια εντυπωσιακή αρχαιολογική ανακάλυψη στο βόρειο Ισραήλ έφερε στο φως δύο μαρμάρινες προτομές ηλικίας περίπου 1.700 ετών, οι οποίες βρέθηκαν αναποδογυρισμένες μέσα σε δεξαμενή συλλογής κρασιού ενός εγκαταλελειμμένου ρωμαϊκού-βυζαντινού πατητηριού κοντά στην Μπινιαμίνα. Το εύρημα θεωρείται ιδιαίτερα σπάνιο, καθώς οι προτομές διατηρήθηκαν σχεδόν άθικτες και δεν βρέθηκαν στον αρχικό χώρο έκθεσής τους. Η μία φέρει την ελληνική επιγραφή «Λυκούργος», όνομα που παραπέμπει είτε στον θρυλικό νομοθέτη της Σπάρτης είτε στον Αθηναίο πολιτικό και ρήτορα του 4ου αιώνα π.Χ.
EN ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Μαρίνα Σίσκου ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ 23:00, Δευτέρα 15 Ιουνίου 2026 Επιστήμη & Τεχνολογία
ΣΥΝΟΨΗ ΑΡΘΡΟΥ Τα βασικά σημεία του άρθρου Δύο εξαιρετικά διατηρημένες μαρμάρινες προτομές, που χρονολογούνται πριν από περίπου 1.700 χρόνια, ανακαλύφθηκαν κοντά στην Μπινιαμίνα στο βόρειο Ισραήλ, θαμμένες ανάποδα μέσα στον λάκκο συλλογής κρασιού ενός ρωμαϊκού-βυζαντινού πατητηριού. Το μυστήριο της ελληνικής επιγραφής «Λυκούργος» σε μία από τις προτομές και η απροσδόκητη τοποθέτησή τους σε παροπλισμένο πατητήρι προκαλούν ήδη το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας. Η ανακάλυψη προσφέρει μια ακόμη ματιά στον τρόπο με τον οποίο η ρωμαϊκή ελίτ χρησιμοποιούσε την τέχνη για να εκφράσει την ένταξή της στον ελληνορωμαϊκό πολιτισμικό κόσμο. Το κείμενο κάθε σύνοψης ελέγχεται από δημοσιογράφους του enikos.gr Google Προσθέστε το enikos.gr στην Google Μια εντυπωσιακή αρχαιολογική ανακάλυψη στο βόρειο Ισραήλ φέρνει στο φως πολύτιμα στοιχεία για το πλούσιο παρελθόν της περιοχής και τους δεσμούς της με τον ελληνικό πολιτισμό.
Κατά τη διάρκεια ανασκαφών, οι ερευνητές βρέθηκαν μπροστά σε ένα ασυνήθιστο εύρημα που συνδέει την τέχνη με την καθημερινή ζωή της αρχαιότητας. Τοποθετημένα σε ένα απρόσμενο σημείο, τα νέα ευρήματα προκαλούν ήδη το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας.
Δύο εξαιρετικά διατηρημένες μαρμάρινες προτομές, που χρονολογούνται πριν από περίπου 1.700 χρόνια, ανακαλύφθηκαν κοντά στην Μπινιαμίνα στο βόρειο Ισραήλ, όπου οι αρχαιολόγοι τις βρήκαν θαμμένες ανάποδα μέσα στον λάκκο συλλογής κρασιού ενός ρωμαϊκού-βυζαντινού πατητηριού.
Το μυστήριο της ελληνικής επιγραφής «Λυκούργος»
Η ανακάλυψη ανακοινώθηκε από την Αρχή Αρχαιοτήτων του Ισραήλ, η οποία ανέφερε ότι οι προτομές απεικονίζουν ιστορικές προσωπικότητες του ελληνορωμαϊκού κόσμου.
Η μία από αυτές φέρει ακόμη μια ελληνική επιγραφή που διασώζει το όνομα «Λυκούργος», ένα όνομα που συνδέεται με δύο εξέχουσες προσωπικότητες της κλασικής αρχαιότητας: τον Λυκούργο της Σπάρτης και τον Λυκούργο της Αθήνας.
Μαρμάρινα πορτρέτα σε ένα απροσδόκητο μέρος
Οι προτομές ήρθαν στο φως κατά τη διάρκεια ανασκαφής που διηύθυνε η Αρχή Αρχαιοτήτων του Ισραήλ, στο πλαίσιο του έργου «Συνδέοντας το Ισραήλ» (Connecting Israel), με επικεφαλής το Υπουργείο Μεταφορών και τους Σιδηροδρόμους του Ισραήλ.
Οι μαρμάρινες προτομές βρέθηκαν ανάποδα μέσα σε ένα παροπλισμένο ρωμαϊκό-βυζαντινό πατητήρι κοντά στην Μπινιαμίνα. Φωτογραφία: Emil Aladjem, Αρχή Αρχαιοτήτων του Ισραήλ
Αυτό που κάνει το εύρημα ιδιαίτερα ασυνήθιστο δεν είναι μόνο η ποιότητα των μαρμάρινων γλυπτών, αλλά και το μέρος όπου βρέθηκαν. Σύμφωνα με τους διευθυντές της ανασκαφής, Ελιράν Όρεν και Αβισάγκ Ράις, τα αγάλματα δεν ανακαλύφθηκαν στην αρχική θέση έκθεσής τους. ΣΥΝΕΧΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ Μπράιτον: Ανακοίνωσε κι επίσημα τον Κοστίνια με 10+1 εκατ. ευρώ από τον Ολυμπιακό Τέσσερις νεκροί από σύγκρουση καταμαράν με ιστιοφόρο στην Αδριατική ΗΠΑ: Βομβαρδιστικό B-52 συνετρίβη λίγο μετά την απογείωσή του – ΒΙΝΤΕΟ Ολυμπιακός: Έστειλαν υπογεγραμμένα τα συμβόλαιά τους Μίλερ-ΜακΙντάιρ και Μοντέρο Αντίθετα, είχαν τοποθετηθεί προσεκτικά ανάποδα μέσα στον λάκκο συλλογής κρασιού ενός ρωμαϊκού-βυζαντινού πατητηριού, αφότου η εγκατάσταση είχε πάψει να λειτουργεί.
Φωτογραφία: Emil Aladjem, Αρχή Αρχαιοτήτων του Ισραήλ
Οι αρχαιολόγοι περιέγραψαν την ανακάλυψη ως απροσδόκητη και σπάνια, σημειώνοντας ότι οι προτομές βρέθηκαν άθικτες και όχι σπασμένες ή διάσπαρτες ως επαναχρησιμοποιημένο αρχιτεκτονικό υλικό.
Ένα ελληνικό όνομα διασώζεται στη μία προτομή
Το ένα από τα αγάλματα φέρει το ελληνικό όνομα «Λυκούργος». Η επιγραφή εγείρει αμέσως ερωτήματα σχετικά με την ταυτότητα που αντιπροσωπεύει το γλυπτό. Ο Δρ. Πίτερ Γκέντελμαν (Dr. Peter Gendelman), ειδικός της Αρχής Αρχαιοτήτων του Ισραήλ για την περιοχή της Καισάρειας, δήλωσε ότι δύο διάσημες ιστορικές προσωπικότητες έφεραν αυτό το όνομα.
Ο ένας ήταν ο Λυκούργος της Σπάρτης, ο οποίος παραδοσιακά μνημονεύεται ως ο θρυλικός νομοθέτης του σπαρτιατικού κράτους. Ο άλλος ήταν ο Λυκούργος της Αθήνας, πολιτικός και ρήτορας του 4ου αιώνα π.Χ.
Σε αυτό το στάδιο, οι ερευνητές δεν έχουν ακόμη προσδιορίσει ποια προσωπικότητα είχε σκοπό να αναπαραστήσει η προτομή. Παρόλα αυτά, η επιγραφή εντάσσει το αντικείμενο σε έναν πολιτισμικό κόσμο στον οποίο οι μορφωμένες ελίτ συνέχιζαν να επιδεικνύουν θαυμασμό για την πολιτική, λογοτεχνική και φιλοσοφική κληρονομιά της Ελλάδας.
Γιατί βρίσκονταν μέσα σε ένα πατητήρι;
Το πιο συναρπαστικό μέρος της ανακάλυψης είναι η τελική θέση στην οποία βρέθηκαν οι προτομές. Ένας λάκκος συλλογής κρασιού δεν ήταν το κατάλληλος μέρος να βρεθούν τα πορτρέτα. Αυτές οι μαρμάρινες μορφές πιθανότατα εκτίθεντο κάποτε σε ένα δημόσιο κτίριο, σε μια κατοικία της ελίτ ή σε ένα διακοσμημένο αρχιτεκτονικό περιβάλλον πριν μετακινηθούν.
Το γεγονός ότι τοποθετήθηκαν ανάποδα και διατηρήθηκαν σχεδόν ανέπαφες υποδηλώνει μια εσκεμμένη πράξη και όχι απλή εγκατάλειψη. Οι αρχαιολόγοι δεν έχουν ακόμη εξηγήσει γιατί τα αγάλματα τοποθετήθηκαν εκεί, αλλά το περιβάλλον δείχνει μια μεταγενέστερη φάση στη ζωή της τοποθεσίας, όταν το πατητήρι δεν λειτουργούσε πλέον.
Κοντά στην περιοχή της ανασκαφής, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν επίσης κατάλοιπα ενός λουτρού. Αυτό αυξάνει την πιθανότητα οι προτομές να κοσμούσαν κάποτε μια πολυτελή έπαυλη που ανήκε σε κάποιον κάτοικο της περιοχής της Καισάρειας.
Η Μπινιαμίνα και ο κόσμος της Ρωμαϊκής Καισάρειας
Η Μπινιαμίνα βρίσκεται κοντά στην Καισάρεια, μια από τις σημαντικότερες παραθαλάσσιες πόλεις της ρωμαϊκής και βυζαντινής περιόδου στην ανατολική Μεσόγειο. Η Καισάρεια, η οποία ιδρύθηκε ως μεγάλο λιμάνι υπό τον Ηρώδη τον Μέγα, εξελίχθηκε σε βασικό διοικητικό και πολιτιστικό κέντρο υπό ρωμαϊκή κυριαρχία.
Η περιοχή δεν αποτελούσε μόνο πολιτικό και ναυτιλιακό κόμβο. Ήταν επίσης ένα τοπίο γεμάτο κτήματα, λουτρά, αγροτικές εγκαταστάσεις και παραγωγή κρασιού. Σε αυτό το πλαίσιο, ένα ρωμαϊκό-βυζαντινό πατητήρι δεν ήταν μια απομονωμένη δομή.
Ανήκε σε έναν ευρύτερο οικονομικό κόσμο, όπου η αμπελουργία, η επίδειξη πλούτου από την ελίτ και το μεσογειακό εμπόριο διασταυρώνονταν. Η ανακάλυψη μαρμάρινων πορτρέτων σε ένα τέτοιο περιβάλλον προσθέτει ένα ανθρώπινο και πολιτισμικό επίπεδο σε αυτό το τοπίο. Αυτά δεν ήταν συνηθισμένα αγροτικά κατάλοιπα.
Υποδεικνύουν ανθρώπους που ήθελαν να συνδέσουν τον εαυτό τους με το κύρος του κλασικού παρελθόντος.
Δύο μαρμάρινες προτομές 1.700 ετών ανακαλύφθηκαν μέσα σε λάκκο συλλογής κρασιού της ρωμαϊκής-βυζαντινής περιόδου κοντά στην Μπινιαμίνα. Φωτογραφία: Emil Aladjem, Αρχή Αρχαιοτήτων του Ισραήλ
Ελίτ αισθητική και κλασική μνήμη
Κατά τη ρωμαϊκή περίοδο, οι προτομές-πορτρέτα και τα προσωπεία Ελλήνων διανοουμένων, πολιτικών και θρυλικών μορφών εκτίθεντο συνήθως σε δημόσια κτίρια και πλούσιες ιδιωτικές κατοικίες. Δεν αποτελούσαν απλώς διακοσμητικά αντικείμενα.
Για τους εύπορους προστάτες των τεχνών (μαικήνες), οι εικόνες αυτές αντανακλούσαν μόρφωση, κοινωνική θέση και πολιτισμική ταυτότητα. Οι προτομές της Μπινιαμίνα προστίθενται τώρα σε μια ευρύτερη ομάδα πορτρέτων ιστορικών προσώπων που έχουν βρεθεί παλαιότερα στην περιοχή της Καισάρειας.
Η διατήρησή τους προσφέρει άλλη μια ματιά στον τρόπο με τον οποίο η ρωμαϊκή ελίτ σε αυτό το τμήμα της ανατολικής Μεσογείου χρησιμοποιούσε την τέχνη για να εκφράσει την ένταξή της στον ελληνορωμαϊκό πολιτισμικό κόσμο.
Το μέλλον των ευρημάτων και τα αναπάντητα ερωτήματα
Μετά την πρώτη δημόσια παρουσίασή τους, οι προτομές αναμένεται να υποβληθούν σε καθαρισμό, συντήρηση και περαιτέρω μελέτη. Οι ερευνητές θα εξετάσουν το μάρμαρο, τις επιγραφές και την τεχνοτροπία των γλυπτών σε μεγαλύτερη λεπτομέρεια, μια εργασία που μπορεί να βοηθήσει να αποσαφηνιστεί πού κατασκευάστηκαν, ποιον αναπαριστούσαν και γιατί τελικά θάφτηκαν μέσα σε ένα παροπλισμένο πατητήρι.
Προς το παρόν, η ανακάλυψη ξεχωρίζει λόγω του παράδοξου συνδυασμού της ομορφιάς και του πλαισίου της: Δύο ανέπαφα μαρμάρινα πορτρέτα, βγαλμένα από την πνευματική μνήμη της αρχαιότητας, κρυμμένα ανάποδα στα παραγωγικά κατάλοιπα ενός τοπίου οινοπαραγωγής. Google Προσθέστε το enikos.gr στην Google ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ ΜΟΙΡΑΣΟΥ ΤΟ Κοινοποίηση άρθρου ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ