Οι Ελβετοί ψηφοφόροι καλούνται αυτό το Σαββατοκύριακο να αποφασίσουν για μία από τις πιο πρωτοφανείς προτάσεις που έχουν τεθεί ποτέ σε δημοψήφισμα στη χώρα – τον περιορισμό του πληθυσμού στα 10 εκατομμύρια κατοίκους έως το 2050. Ads Η πρωτοβουλία προέρχεται από το ακροδεξιό Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα (SVP) και, εάν εγκριθεί, θα υποχρεώσει την ομοσπονδιακή κυβέρνηση να λάβει αυστηρά μέτρα για τον έλεγχο της πληθυσμιακής αύξησης. Ads Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται περιορισμοί στην οικογενειακή επανένωση, στις άδειες διαμονής και στο άσυλο, εφόσον ο πληθυσμός της χώρας φτάσει τα 9,5 εκατομμύρια πριν από το 2050. Ads Ακόμη πιο δραστική είναι η πρόβλεψη ότι, εάν το όριο των 10 εκατομμυρίων ξεπεραστεί πριν από το συγκεκριμένο έτος, η κυβέρνηση θα είναι υποχρεωμένη να αποχωρήσει από τη συμφωνία ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που θα έθετε ουσιαστικά τέλος στην πρόσβαση της Ελβετίας στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά. Ads Η μετανάστευση στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης
Η πρωτοβουλία αποτελεί ακόμη μία προσπάθεια του SVP να περιορίσει τη μετανάστευση, ένα ζήτημα που βρίσκεται εδώ και χρόνια στον πυρήνα της πολιτικής του ατζέντας.
Το κόμμα αξιοποιεί συστηματικά το ελβετικό σύστημα άμεσης δημοκρατίας, το οποίο επιτρέπει τη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων όταν μια πρόταση συγκεντρώσει 100.000 υπογραφές μέσα σε 18 μήνες.
Οι υποστηρικτές του σχεδίου υποστηρίζουν ότι η συνεχής αύξηση του πληθυσμού ασκεί αφόρητες πιέσεις στις υποδομές, στην αγορά κατοικίας, στα σχολεία, στις μεταφορές και στο κοινωνικό κράτος.
«Η ανεξέλεγκτη μετανάστευση οδηγεί την Ελβετία σε υπερβολικά γρήγορη ανάπτυξη. Οι αρνητικές συνέπειες είναι πλέον αισθητές σε κάθε πτυχή της καθημερινότητας», υποστηρίζει το SVP, το οποίο παραμένει η ισχυρότερη πολιτική δύναμη της χώρας από το 1999.
Σήμερα περίπου το 27% των κατοίκων της Ελβετίας δεν διαθέτει ελβετική υπηκοότητα, ποσοστό από τα υψηλότερα στην Ευρώπη.
Οι αντίπαλοι προειδοποιούν για οικονομικό σοκ
Η πρόταση συναντά, ωστόσο, ισχυρές αντιδράσεις από το πολιτικό και οικονομικό κατεστημένο της χώρας.
Η επταμελής ομοσπονδιακή κυβέρνηση, στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι των τεσσάρων μεγαλύτερων κομμάτων —συμπεριλαμβανομένου του SVP— έχει ταχθεί συλλογικά κατά της πρωτοβουλίας, προειδοποιώντας ότι η εφαρμογή της θα υπονόμευε τη σταθερότητα, θα έπληττε την οικονομία και θα έθετε σε κίνδυνο την ευημερία της χώρας.
Αρνητική είναι επίσης η στάση και των δύο κοινοβουλευτικών σωμάτων, των συνδικάτων, της Ένωσης Εργοδοτών της Ελβετίας, αλλά και της Economiesuisse, της ισχυρότερης επιχειρηματικής οργάνωσης της χώρας.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Economiesuisse, Ρούντολφ Μινς, χαρακτήρισε την πρόταση «απλουστευτική απάντηση σε σύνθετα προβλήματα», τονίζοντας ότι δεν πρόκειται να επιλύσει ούτε το στεγαστικό πρόβλημα ούτε τις κυκλοφοριακές πιέσεις.
Από την άλλη πλευρά, ο βουλευτής του SVP Τόμας Μάτερ απορρίπτει τις προειδοποιήσεις ως κινδυνολογία.
«Δεν είμαστε αντίθετοι στη μετανάστευση. Θέλουμε όμως να είναι ελεγχόμενη και με μέτρο. Στο παρελθόν είχαμε ποιοτική μετανάστευση, σήμερα έχουμε καθαρά ποσοτική», υποστηρίζει.
Η Ελβετία αναπτύχθηκε χάρη στη μετανάστευση
Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι από το 2002, όταν τέθηκε σε ισχύ η συμφωνία ελεύθερης κυκλοφορίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο πληθυσμός της Ελβετίας αυξήθηκε κατά 23%, με πολύ ταχύτερο ρυθμό σε σχέση με τις περισσότερες γειτονικές ευρωπαϊκές χώρες.
Την ίδια περίοδο, όμως, η οικονομική παραγωγή της χώρας αυξήθηκε επίσης κατά περίπου 24%, γεγονός που οι αντίπαλοι της πρωτοβουλίας θεωρούν απόδειξη ότι η μετανάστευση συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη και την ευημερία.
Παράλληλα, όπως συμβαίνει σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, η Ελβετία αντιμετωπίζει δημογραφική γήρανση και χαμηλή γεννητικότητα. Οι προβλέψεις δείχνουν ότι μέχρι το 2055 οι πολίτες άνω των 65 ετών θα αντιστοιχούν σε περισσότερο από το 27% του πληθυσμού, έναντι περίπου 21% σήμερα.
Ο δημογράφος του Πανεπιστημίου της Γενεύης Φιλίπ Βανέρ επισημαίνει ότι, παρότι πολλές χώρες επιβάλλουν περιορισμούς στη μετανάστευση, καμία δεν έχει θέσει μέχρι σήμερα μέσω ψηφοφορίας ένα ρητό ανώτατο όριο στον συνολικό πληθυσμό της.
Οριακή μάχη μέχρι την τελευταία στιγμή
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η εκστρατεία κατά της πρότασης έχει ενισχυθεί τους τελευταίους μήνες, χωρίς ωστόσο να έχει εξασφαλίσει άνετη επικράτηση.
Τα περισσότερα γκάλοπ προβλέπουν νίκη του στρατοπέδου του «Όχι» με περίπου 52%, γεγονός που προμηνύει μία ιδιαίτερα αμφίρροπη αναμέτρηση.
Οι κάλπες θα ανοίξουν για λίγες ώρες την Κυριακή, αν και η συντριπτική πλειονότητα των Ελβετών ψηφίζει ήδη ταχυδρομικά. Για να εγκριθεί η πρόταση απαιτείται όχι μόνο η πλειοψηφία των ψήφων σε εθνικό επίπεδο, αλλά και η υποστήριξη της πλειοψηφίας των καντονιών της χώρας.
Τα πρώτα ασφαλή αποτελέσματα αναμένονται το απόγευμα της Κυριακής, οπότε θα φανεί αν η Ελβετία θα απορρίψει ή θα υιοθετήσει μια από τις πιο ριζοσπαστικές δημογραφικές προτάσεις που έχουν τεθεί ποτέ σε ψηφοφορία στην Ευρώπη.