Σε τροχιά άμεσης επίτευξης συμφωνίας -αλλά με αρκετούς και σημαντικούς αστερίσκους ακόμη– για τον τερματισμό του πολέμου φέρεται να βρίσκονται τις τελευταίες ώρες ΗΠΑ και Ιράν, βάζοντας τέλος με τον τρόπο αυτό -εφόσον επιτευχθεί τελικά το deal- στις συνεχείς ανατροπές που έχουμε δει τις τελευταίες ημέρες.
ΗΠΑ και Ιράν φαίνεται πως βρίσκονται ένα βήμα πριν την επίτευξη συμφωνίας, όπως τουλάχιστον διαρρέται απ’ όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές. Μαραθώνιες διαπραγματεύσεις για τα «ψιλά γράμματα» του μνημονίου κατανόησης.
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, δήλωσε το απόγευμα της Παρασκευής (12/6) ότι έχει επιτευχθεί συμφωνία επί του τελικού κειμένου μιας ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.
Οπως πρόσθεσε σε ανάρτησή του στο X, το Ισλαμαμπάντ συνεργάζεται με τις δύο πλευρές προκειμένου να οριστικοποιηθούν τα επόμενα βήματα. «Η ειρήνη δεν ήταν ποτέ τόσο κοντά όσο είναι τώρα».
Από την πλευρά του, ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε πως οι δύο πλευρές απέχουν πλέον «μια ανάσα» από την τελική συμφωνία, με την Ουάσιγκτον να εκτιμά ότι οι υπογραφές θα πέσουν μέσα στις επόμενες ημέρες.
«Η διαπραγματευτική ομάδα μάς έχει φέρει σε πολύ καλό σημείο, αλλά ας περιμένουμε να δούμε· δεν έχουμε φτάσει ακόμα ακριβώς στη γραμμή του τερματισμού, αλλά είμαστε πολύ κοντά» δήλωσε στους δημοσιογράφους ο ίδιος.
Εάν υπογραφεί το μνημόνιο κατανόησης, θα τεθεί σε ισχύ μια περίοδος 60 ημερών για τη διεξαγωγή «τεχνικών» διαπραγματεύσεων.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι το «Μνημόνιο Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ» για τον τερματισμό του πολέμου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν «δεν ήταν ποτέ πιο κοντά», ωστόσο σε βραδινές δηλώσεις του κατέστησε σαφές πως δεν έχει υπογραφεί ακόμη.
The Islamabad Memorandum of Understanding has never been closer. Pending its finalization, the media should refrain from entering speculation about its content.
In line with our responsible and transparent approach, all details will be shared with the public in due course.— Seyed Abbas Araghchi (@araghchi) June 12, 2026
Όσα γνωρίζουμε μέχρι στιγμής για το υπό διαμόρφωση μνημόνιο κατανόησης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν προέρχονται από τρεις πηγές:
έναν διπλωμάτη που έχει ενημερωθεί για τις διαπραγματεύσεις
έναν ανώτερο αξιωματούχο της κυβέρνησης Τραμπ και
ιρανικά μέσα ενημέρωσης και τον Ιρανό ΥΠΕΞ
Και οι τρεις εκδοχές παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις, αφήνοντας πολλά ερωτήματα αναπάντητα σχετικά με την ενδεχόμενη συμφωνία:
Σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ: Ο Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι το στενό θα ανοίξει ξανά και θα αρθεί ο αμερικανικός αποκλεισμός στα λιμάνια του Ιράν. Ο διπλωμάτης διευκρίνισε ότι δεν θα επιτραπεί στο Ιράν να εισπράττει τέλη διέλευσης, αλλά δεν ανέφερε ποιος θα επιβλέπει τη ναυτιλιακή κίνηση.
Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης δεν κάνουν καμία αναφορά σε τέλη – γεγονός που υποδηλώνει ότι η Τεχεράνη ενδέχεται να έχει αποσύρει το αίτημα αυτό – αλλά επιμένουν ότι το Ορμούζ θα ανοίξει ξανά υπό ιρανική διαχείριση, έναν όρο που η Ουάσιγκτον έχει απορρίψει επανειλημμένα.
Σύμφωνα με τον Ιρανό ΥΠΕΞ, η διοίκηση του Ορμούζ δεν θα επιστρέψει στην κατάσταση που ήταν πριν από τον πόλεμο, λέγοντας ότι η πλωτή οδός βρισκόταν «αναμφίβολα υπό την κυριαρχία του Ιράν και του Ομάν». Όσον αφορά τις πληρωμές, ο Αραγτσί εξήγησε ότι, ενώ το Στενό ήταν ελεύθερο για πολλά χρόνια, δεν θα είναι πλέον έτσι και οι υπηρεσίες θα χρεώνονται. Είπε ότι, εάν δεν εφαρμοστούν όσα αναφέρονται στο Μνημόνιο Συνεργασίας, οι διαπραγματεύσεις για μια τελική συμφωνία δεν θα πραγματοποιηθούν.
Όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα: Ο αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ δήλωσε ότι «το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα καταργηθεί» και ότι το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν θα καταστραφεί επίσης επί τόπου και στη συνέχεια θα απομακρυνθεί από τη χώρα. Οι όροι του μνημονίου περιλαμβάνουν επίσης ένα καθεστώς επιθεωρήσεων, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η συμφωνία θα είναι εφαρμόσιμη σε μακροπρόθεσμη βάση.
Αντίθετα, τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι το Ιράν δεν θα αναλάβει αμέσως νέες δεσμεύσεις και θα συμμετάσχει σε συνομιλίες μόνο κατά τη διάρκεια της 60ήμερης περιόδου διαπραγματεύσεων που θα ακολουθήσει την υπογραφή του μνημονίου, «στο πλαίσιο των θεμελιωδών αρχών του», συμπεριλαμβανομένου αυτού που αποκαλεί δικαίωμά του στον εμπλουτισμό ουρανίου. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Αραγτσί διευκρίνισε ότι αυτά πρόκειται να συζητηθούν σε μεταγενέστερα στάδια των διαβουλεύσεων.
Εν τω μεταξύ, ο διπλωμάτης δήλωσε ότι η συμφωνία «ικανοποιεί όλες τις απαιτήσεις των ΗΠΑ σχετικά με το πυρηνικό ζήτημα», συμπεριλαμβανομένου του αποθέματος του Ιράν σε εμπλουτισμένο ουράνιο.
Σχετικά με τα δεσμευμένα κεφάλαια: Από την περιγραφή του διπλωμάτη απουσιάζει εμφανώς το αίτημα του Ιράν για την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα δικά του κεφάλαια, τα οποία υπόκεινται επί του παρόντος σε αμερικανικές κυρώσεις. Σύμφωνα με πληροφορίες, το ζήτημα αυτό αποτέλεσε σημαντικό εμπόδιο στις διαπραγματεύσεις των τελευταίων εβδομάδων.
Ο ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι, εφόσον συμμορφωθεί, «το Ιράν θα ανακουφιστεί από τις οικονομικές πιέσεις», με μέτρα που περιλαμβάνουν την αποδέσμευση των περιουσιακών του στοιχείων και την άρση των κυρώσεων. «Οι Ιρανοί δεν λαμβάνουν τίποτα με την υπογραφή του μνημονίου ή κατά τη διάρκεια των ίδιων των διαπραγματεύσεων» ξεκαθάρισε ο αξιωματούχος.
«Ανταμείβονται οικονομικά μόνο εφόσον συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις τους βάσει της συμφωνίας. Επομένως, εάν παραδώσουν το πυρηνικό υλικό όπως έχουν υποσχεθεί, θα λάβουν κάτι. Εάν τερματίσουν το πυρηνικό τους πρόγραμμα, θα λάβουν κάτι άλλο» δήλωσε ο αξιωματούχος.
Ωστόσο, τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι η συμφωνία περιλαμβάνει την αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων, τα μισά από τα οποία θα διατεθούν αμέσως μετά την υπογραφή. Σύμφωνα με τον Αραγτσί, δε, εξετάζεται μηχανισμός για παγωμένα κεφάλαια στο Μνημόνιο Συνεργασίας
Όσον αφορά τις πολεμικές αποζημιώσεις: Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης έχουν επίσης αναδείξει ένα ταμείο ανασυγκρότησης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, παρουσιάζοντάς το ως αποζημίωση για τις ζημίες που υπέστη η χώρα κατά τη διάρκεια του πολέμου. Στις δηλώσεις του Αμερικανού αξιωματούχου και του διπλωμάτη δεν γίνεται κάποια αναφορά σε τέτοια διάταξη.
Σχετικά με το Ισραήλ και τον Λίβανο: Παρότι ούτε το Ισραήλ ούτε η Χεζμπολάχ συμμετέχουν άμεσα στις διαπραγματεύσεις, πηγές αναφέρουν ότι το σχέδιο περιλαμβάνει δεσμεύσεις που αφορούν και τα δύο μέρη, όπως μια εκεχειρία που περιλαμβάνει και τον Λίβανο. Η συμφωνία φαίνεται να βασίζεται στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη για να εξασφαλίσουν την τήρησή της από τους αντίστοιχους εταίρους τους. Το Ισραήλ, ωστόσο, έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι θα συνεχίσει να επιτίθεται στη Χεζμπολάχ.
«Η συμφωνία που συζητείται με το Ιράν περιλαμβάνει τον Λίβανο» τόνισε ο Αμερικανός αξιωματούχος, δηλώνοντας αισιόδοξος ότι το τελικό αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων θα είναι αποδεκτό επίσης στο Ισραήλ και στις χώρες του Κόλπου.
Οσον αφορά πιθανές επιφυλάξεις από την ιρανική πλευρά, ο αξιωματούχος εκτίμησε ότι αυτές είναι «μάλλον ελάχιστες», κρίνοντας ότι υπάρχει «ευρεία συναίνεση» υπέρ της συμφωνίας στην Τεχεράνη, και στις τάξεις των Φρουρών της Επανάστασης, μεταξύ των «σκληροπυρηνικών» και μεταξύ των «πολιτικών αρχών».
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Αραγκτσί λέει ότι το μνημόνιο κατανόησης θα περιλαμβάνει το τέλος του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. «Δεν θα αφήσουμε ποτέ τον Λίβανο μόνο του».