Οι πλούσιοι του πλανήτη Γη, μαζί με τα υπάρχοντά τους, μετακινούνται. Αφήνουν τις χώρες στις οποίες εργάστηκαν και έφτιαξαν τις τεράστιες περιουσίες τους και πηγαίνουν σε άλλες χώρες, όπου πιστεύουν ότι θα είναι πιο ασφαλείς. Ή πιο ευπρόσδεκτοι. Άλλωστε, αυτοί οι μετανάστες δεν κινδυνεύουν να πνιγούν σε μια ασφυκτικά γεμάτη βάρκα, ούτε να πεθάνουν από την υπερβολική ζέστη στην έρημο.
Οι λόγοι για τους οποίους οι πλούσιοι μεταναστεύουν είναι πολλοί. Μπορεί να είναι φορολογικά ζητήματα –αυτό είναι το πιο σύνηθες- και να αναζητούν ευνοϊκότερο περιβάλλον για τις δουλειές τους. Μπορεί να φοβούνται για την προσωπική τους ασφάλεια και να επιθυμούν να διασφαλίσουν την ησυχία τους. Μπορεί επίσης να μην τους αρέσει το πολιτικό περιβάλλον… Οι ΗΠΑ φαίνεται ότι χάνουν πολλούς.
Τα μέρη που επιλέγουν, φυσικά, τους υποδέχονται με κόκκινα χαλιά. Και για να μπορέσουν να εγκατασταθούν εύκολα και με ταχύτητα, υπάρχουν αυτοί που ξέρουν πώς να τους βοηθήσουν. Είτε θέλουν να πάνε στο Χονγκ Κονγκ ή στο Ντουμπάι, είτε στις ΗΠΑ και τη Βρετανία, είτε όπου αλλού. Περισσότερο ή λιγότερο εξωτικά.
Όπως επισημαίνει ο Economist, μια αυξανόμενη βιομηχανία έμπιστων συμβούλων είναι έτοιμη να βοηθήσει. Οι δουλειές τους έχουν κυριολεκτικά ανοίξει και είναι πολύ προσοδοφόρες.
Το 2025, περισσότεροι από 140.000 εκατομμυριούχοι μετανάστευσαν. Πρόκειται, σύμφωνα με την ερευνητική εταιρεία New World Wealth, ο μεγαλύτερος αριθμός που έχει καταγραφεί κατ’ έτος. Το 2026, οι πλούσιοι που θα μεταναστεύσουν εκτιμάται ότι θα αυξηθεί στις 165.000. Επίσης, η ερευνητική εταιρεία IMI εκτιμά ότι ο κλάδος της επενδυτικής μετανάστευσης -η οποία συμβουλεύει τόσο πλούσιους υποψήφιους ομογενείς όσο και κυβερνήσεις που αναζητούν επενδύσεις και ταλέντα- είχε κύκλο εργασιών άνω των 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2025. Ποσό διπλάσιο από το 2019.
Η IMI αριθμεί περισσότερες από 1.200 εταιρείες που παρέχουν υπηρεσίες επενδυτικής μετανάστευσης. Σε αυτές περιλαμβάνονται δικηγορικά γραφεία, πάροχοι ακινήτων ή επενδυτικών κεφαλαίων που συνδέονται με την εξασφάλιση υπηκοότητας ή κατοικίας, λογιστές και ούτω καθεξής.
Πριν επιτεθούν ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν, και η Τεχεράνη ανταποδώσει τα πλήγματα σε θέσεις του Κόλπου, οι πλούσιοι είχαν έναν κύριο αγαπημένο προορισμό. Το Ντουμπάι, όπου κατοικούσε ένας ταχέως αυξανόμενος αριθμός εκατομμυριούχων. Δικηγόρος μετανάστευσης περιέγραψε το Ντουμπάι ως Walmart (σούπερ μάρκετ) της βιομηχανίας. Οι πάροχοι υπηρεσιών είναι αμέτρητοι και οι τιμές πολύ ανταγωνιστικές. Το εμιράτο επιλέγουν πλούσιοι άνθρωποι κυρίως από τον παγκόσμιο νότο. Όπως από τη νότια Ασία. Αλλά και από τη Νιγηρία και τη Συρία και τον Λίβανο που έχουν πληγεί από τον πόλεμο.
Η πανδημία ήταν επίσης μια αφορμή για μετανάστευση, κυρίως για εύπορους Δυτικούς. Τότε ήταν που ξεκίνησαν να αναζητούν νέες πατρίδες πολλοί πλούσιοι Βρετανοί. Πέρυσι, υπέβαλαν αίτηση σε 23 προγράμματα επενδυτικής μετανάστευσης που διαχειρίζονται ξένες κυβερνήσεις. Μεταξύ αυτών και το αμερικανικό πρόγραμμα EB-5, αλλά και αντίστοιχα στη Γρενάδα (χώρα στην Καραϊβική) και στην Ταϊλάνδη.
Σε «μπαμπούλα» για τους εκατομμυριούχους αυτού του πλανήτη –κυρίως στην Ευρώπη- έχει αναδειχθεί η συζήτηση για τους φόρους επί του πλούτου. Η συμβουλευτική Henley & Partners δημοσιεύει μια ετήσια λίστα με τις κορυφαίες χώρες από τις οποίες φεύγουν ή στις οποίες κατευθύνονται οι πλούσιοι. Για παράδειγμα, το 2025, η Γαλλία, η Γερμανία και η Ισπανία εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στη λίστα των χωρών από τις οποίες περισσότεροι πλούσιοι φεύγουν, από αυτούς που προσελκύουν.
Η μεγαλύτερη, ωστόσο, κινητικότητα πλούσιων μεταναστών καταγράφεται στις ΗΠΑ. Στη χώρα όπου ζουν περισσότεροι από το ένα τρίτο του παγκόσμιου πληθυσμού με αξία περιουσίας 30 εκατομμύρια δολάρια ή περισσότερο.
Ο δικηγόρος Ρόναλντ Κλάσκο, από τη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ, εξηγεί: «Οι ΗΠΑ έχουν περάσει από μια στιγμιαία πτώση στην πρωτογενή αγορά». Ο Κλάσκο, διαπιστώνοντας ότι περισσότεροι πλούσιοι Αμερικανοί ζητούσαν συμβουλές σχετικά με ξένη υπηκοότητα και την παραμονή, ίδρυσε το 2024 την Exodus Migration. Είναι εταιρεία συμβούλων επενδύσεων μετανάστευσης. Λέει ότι οι περισσότεροι πελάτες ενδιαφέρονται να μετακομίσουν στην Ευρώπη. Κυρίως, επειδή ανησυχούν για την πολιτική κατεύθυνση της Αμερικής. Έτσι, θέλουν μια εναλλακτική παραμονή ή θέλουν να μπορούν να ταξιδεύουν χωρίς αμερικανικό διαβατήριο.
Αλλά συμβαίνει και το αντίστροφο. Παρά τις πολιτικές ανησυχίες (λέγε με Ντόναλντ Τραμπ) και το γεγονός ότι η Αμερική απαγορεύει την είσοδο σε πολίτες ορισμένων χωρών, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να προσελκύουν πολλούς πλούσιους ξένους.
Υπάρχει υψηλή ζήτηση για το πρόγραμμα EB-5. Αυτό σημαίνει για να μπορέσει κάποιος να εγκατασταθεί στις ΗΠΑ, και να λάβει διαβατήριο, πρέπει να κάνει επένδυση τουλάχιστον 800.000 δολαρίων στη χώρα. Το ποσό αυτό αναμένεται να αυξηθεί σε περίπου 900.000 δολάρια στις αρχές του επόμενου έτους.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Economist, που επικαλείται δικηγόρους, υπάρχει «πολύ μικρή ζήτηση» για τη βίζα «Gold Card» του Ντόναλντ Τραμπ. Για να την αποκτήσει κανείς, απαιτείται 1 εκατομμύριο δολάρια ανά μέλος οικογένειας. Και η νομική της βάση δεν είναι πολύ στέρεη επίσης.
Δεν είναι λίγες οι χώρες που δίνουν υπηκοότητα μέσω επενδύσεων. Στην Καραϊβική, για παράδειγμα, ο Άγιος Βικέντιος και οι Γρεναδίνες ανακοίνωσαν τον Δεκέμβριο ότι ανοίγουν ένα πρόγραμμα υπηκοότητας μέσω επένδυσης. Και το οποίο ονόμασαν «κρίσιμο οικονομικό πυλώνα». Το Ουζμπεκιστάν, οι Μαλδίβες και το Ναούρου έχουν ζητήσει από την Henley να σχεδιάσει και να αναπτύξει προγράμματα, ώστε οι πλούσιοι ξένοι που ενδιαφέρονται να μπορούν να μεταναστεύσουν εκεί.
Πάντως, κάποιες χώρες που είχαν ανοίξει τα σύνορά τους στους εκατομμυριούχους του κόσμου, τώρα τα κλείνουν. Οι συνέπειες πολιτικών όπως η «Χρυσή Βίζα» που εφαρμόζεται σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες είναι συχνά και αρνητικές. Και συχνά, όπως στην περίπτωση της Ελλάδας, έχουν να κάνουν με το κόστος στέγασης των ντόπιων.
Έτσι, οι πλούσιοι διαπιστώνουν ότι μπορεί να μην είναι και τόσο ευπρόσδεκτοι. Η Ισπανία, για παράδειγμα, τον Ιανουάριο του 2025, ακύρωσε το πρόγραμμα παραμονής ύψους 500.000 ευρώ. Οι λόγοι έχουν να κάνουν με τη στεγαστική κρίση. Οι ξένοι αγοραστές ακινήτων εκτόξευσαν τις τιμές και μαζί ενίσχυσαν την κερδοσκοπία στον τομέα των ακινήτων.
Τον Απρίλιο, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάνθηκε ότι το σχέδιο της Μάλτας παραβίαζε την ενωσιακή νομοθεσία επειδή «εμπορευματοποιούσε» την υπηκοότητα. Τον Απρίλιο επίσης, η Αργεντινή ακύρωσε έναν διαγωνισμό για τη δημιουργία ενός προγράμματος επενδυτικής μετανάστευσης, που εκδόθηκε μόλις τον Δεκέμβριο, το οποίο είχε προσελκύσει το ενδιαφέρον 11 εταιρειών. Τον περασμένο μήνα, η Πορτογαλία παρέτεινε τον χρόνο αναμονής των περισσότερων μεταναστών για διαβατήρια από πέντε χρόνια σε δέκα.
Και ταυτόχρονα, αυξάνεται η πίεση στις κυβερνήσεις να κάνουν αυστηρές τις προϋποθέσεις για συμμετοχή στα προγράμματα υπηκοότητας και διαμονής. Οι κοινωνίες δέχονται ότι έχουν όφελος να έρχονται πλούσιοι και να κάνουν επενδύσεις, αλλά ζητούν ελέγχους.
Ο Ρόναλντ Κλάσκο το εξηγεί: «Γνωρίζετε εσείς ως χώρα το υπόβαθρο των ανθρώπων στους οποίους δίνετε διαβατήρια;»