Η Γενεύη αποτελεί τον πιθανότερο τόπο υπογραφής της πολυαναμενόμενης συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα των τελευταίων ωρών.
Εντός της επόμενης εβδομάδας πιθανολογείται να “πέσουν” οι υπογραφές μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για το μνημόνιο κατανόησης στο πλαίσιο του τερματισμού του πολέμου.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν πλησιάζουν στην υπογραφή συμφωνίας για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, τις ίδιες ημέρες που οι ηγέτες των χωρών της Ομάδας των Επτά (G7) πρόκειται να συναντηθούν την επόμενη εβδομάδα, σύμφωνα με ανώτερους αξιωματούχους που επικαλείται το Bloomberg.
Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος άφησε να εννοηθεί κατά τη διάρκεια της νύχτας ότι μια συμφωνία είναι πιθανή, δήλωσε αξιωματούχος της G7, ο οποίος ζήτησε να μην κατονομαστεί λόγω της ευαισθησίας του ζητήματος. Ένας δεύτερος αξιωματούχος της G7 ανέφερε ότι η συμφωνία πιθανότατα θα λάβει τη μορφή μνημονίου κατανόησης και όχι οριστικής συμφωνίας.
Την ίδια ώρα, τρεις πηγές δήλωσαν επίσης την Παρασκευή (12/6) στο CNN ότι η τελετή υπογραφής ενός μνημονίου κατανόησης με το Ιράν είναι πιθανότατο να πραγματοποιηθεί στη Γενεύη της Ελβετίας.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ την Πέμπτη, ο οποίος έκανε λόγο για μια «μεγάλη διευθέτηση» που θα μπορούσε να βάλει τέλος στη σύγκρουση με το Ιράν, αφήνοντας να εννοηθεί ότι θα οριστικοποιηθεί μέσα στις επόμενες ημέρες.
Ο Τραμπ ανέφερε ότι αναμένει σύντομα την υπογραφή του σχετικού εγγράφου, πιθανώς στην Ευρώπη, παρουσία του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς. Ωστόσο, Ιρανοί αξιωματούχοι δεν έχουν ακόμη επιβεβαιώσει ότι έχει επιτευχθεί συμφωνία.
Δύο πηγές με γνώση των διπλωματικών διαβουλεύσεων ανέφεραν στο CNN ότι η τελετή υπογραφής θα πραγματοποιηθεί στη Γενεύη, σε μικρή απόσταση από το σημείο όπου ο Τραμπ και η αμερικανική αντιπροσωπεία θα συμμετάσχουν στη Σύνοδο Κορυφής της G7 την επόμενη εβδομάδα στη Γαλλία. Μία από τις πηγές δήλωσε ότι η τελετή υπογραφής θα σηματοδοτήσει την έναρξη της «δεύτερης φάσης» των διπλωματικών συνομιλιών, καθώς οι αξιωματούχοι θα εργαστούν πάνω στην εφαρμογή του μνημονίου κατανόησης.
Πολλαπλές πηγές ανέφεραν ότι το μνημόνιο φέρει την ονομασία «Διακήρυξη του Ισλαμαμπάντ» (Islamabad Declaration), ως αναγνώριση του καθοριστικού διαμεσολαβητικού ρόλου που διαδραμάτισε το Πακιστάν.
Ωστόσο, τίποτα δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί επίσημα, ενώ ιρανική πηγή υποστήριξε ότι εξετάζεται επίσης το ενδεχόμενο η τελετή να πραγματοποιηθεί στη Βιέννη, την πρωτεύουσα της Αυστρίας.
Λίγες ώρες μετά τις δηλώσεις Ντόναλντ Τραμπ ότι έφτασαν σε συμφωνία με την Τεχεράνη και μάλιστα οι υπογραφές είναι πιθανόν να “πέσουν” το Σαββατοκύριακο και ίσως στην Ευρώπη, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν έσπευσαν να δώσουν στη δημοσιότητα τις δικές τους λεπτομέρειες για το προσχέδιο.
Λίγες ώρες μετά τις δηλώσεις Ντόναλντ Τραμπ ότι έφτασαν σε συμφωνία με την Τεχεράνη και μάλιστα οι υπογραφές είναι πιθανόν να “πέσουν” το Σαββατοκύριακο, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν έσπευσαν να δώσουν στη δημοσιότητα τις δικές τους λεπτομέρειες για το προσχέδιο.
Αυτό αφορά ένα μνημόνιο συνεργασίας 14 σημείων, τα οποία, προβλέπουν τα εξής:
Δέσμευση των ΗΠΑ για άρση των κυρώσεων κατά του Ιράν, απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων από την ευρύτερη περιοχή και τερματισμό του ναυτικού αποκλεισμού.
Άρση των κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο από την Ουάσιγκτον και αποδέσμευση των «παγωμένων» ιρανικών κεφαλαίων.
Ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Παρουσίαση σχεδίου από τις ΗΠΑ για την «ανοικοδόμηση της ιρανικής οικονομίας».
Μεταφορά των «τελικών διαπραγματεύσεων» για το πυρηνικό πρόγραμμα και τα οικονομικά ζητήματα σε μεταγενέστερο χρόνο – με ρητή όμως εξαίρεση το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν, το οποίο τίθεται εκτός συζήτησης.
Πρόκειται για πάγια αιτήματα της Τεχεράνης και θεωρείται απίθανο να τα αποδεχτούν οι ΗΠΑ στο σύνολό τους, χωρίς να λάβουν σοβαρά ανταλλάγματα – όπως, για παράδειγμα, την πλήρη εγκατάλειψη του πυρηνικού και πυραυλικού προγράμματος του Ιράν.
Βάσει του μνημονίου, το Ιράν θα αναλάβει συγκεκριμένες δεσμεύσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα — κυρίως ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο και ότι θα επιλύσει το αδιέξοδο σχετικά με τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου.
Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε, σύμφωνα με το Axios, ότι ο Τραμπ συμφώνησε πως μία από τις πιθανές λύσεις θα μπορούσε να είναι η αραίωση (down-blending) του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν εντός της χώρας, υπό την επίβλεψη επιθεωρητών του ΟΗΕ.
Οποιαδήποτε βήματα σε σχέση με το πυρηνικό πρόγραμμα θα πραγματοποιηθούν μόνο εφόσον επιτευχθεί δεύτερη συμφωνία — μια προοπτική που παραμένει αβέβαιη, δεδομένων των δυσκολιών που αντιμετώπισαν ακόμη και οι λιγότερο τεχνικές διαπραγματεύσεις για το μνημόνιο.
Ο διπλωμάτης υποστήριξε ότι το μνημόνιο “εισέρχεται σε λεπτομέρειες για όλα τα πυρηνικά ζητήματα” και ότι “ικανοποιεί όλες τις αμερικανικές απαιτήσεις”.
Το μνημόνιο προβλέπει το άμεσο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ χωρίς την επιβολή τελών διέλευσης και την επιστροφή των θαλάσσιων μεταφορών στα προπολεμικά επίπεδα μέσα σε 30 ημέρες. Σε αντάλλαγμα, θα αρθεί και ο αμερικανικός αποκλεισμός.
Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν δηλώσει προηγουμένως στο Axios ότι, μετά το άνοιγμα των Στενών, θα χορηγηθούν στο Ιράν προσωρινές εξαιρέσεις από τις κυρώσεις, ώστε να μπορεί να εξάγει πετρέλαιο για διάστημα 60 ημερών, εξασφαλίζοντας πολύτιμα έσοδα για την Τεχεράνη.
Η ελάφρυνση των κυρώσεων θα διευρυνθεί εφόσον το Ιράν τηρήσει την αρχική συμφωνία και επιδείξει “καλή πίστη” στις επόμενες διαπραγματεύσεις.
“Δεν υπάρχει προκαθορισμένη ημερομηνία για την άρση των κυρώσεων και αυτή θα συνδέεται με την εφαρμογή της συμφωνίας”, δήλωσε ο διπλωμάτης.
Υπενθυμίζεται ότι η συμφωνία, η οποία διαμεσολαβήθηκε από κοινού από το Κατάρ και το Πακιστάν, θα ονομαστεί «Συμφωνία της Ισλαμαμπάντ», εφόσον τελικά οι δύο πλευρές συμφωνήσουν να την υπογράψουν.