Ένα φέρετρο που ράγισε σε έναν κακοτράχαλο δρόμο, μια κηδεία που συγκέντρωσε δεκάδες ανθρώπους και μια αλυσίδα θανάτων που ακολούθησε λίγες ημέρες αργότερα βρίσκονται σήμερα στο επίκεντρο της έρευνας για την προέλευση της φονικής επιδημίας Έμπολα που σαρώνει την ανατολική Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Ads Οι υγειονομικές αρχές προσπαθούν να εντοπίσουν τον λεγόμενο «ασθενή μηδέν» της επιδημίας, εξετάζοντας κάθε πιθανό στοιχείο που θα μπορούσε να φωτίσει τα πρώτα βήματα εξάπλωσης του ιού. Ads Μεταξύ αυτών βρίσκεται και η κηδεία του πάστορα Παλουκού Μακούντι Ντενί, ενός 44χρονου θρησκευτικού λειτουργού, η οποία θεωρείται πλέον πιθανό «υπερμεταδοτικό» γεγονός, όπως ανέφερε το Reuters. Ads Το ταξίδι που κατέληξε σε ένα σπασμένο φέρετρο
Το πρωί της 4ης Φεβρουαρίου, η σορός του πάστορα αναχώρησε από το νεκροτομείο της πόλης Μπουνία με προορισμό το Μονγκμπουάλου, μια απομακρυσμένη μεταλλευτική πόλη χρυσού στην επαρχία Ιτούρι. Ads Το ξύλινο φέρετρο είχε τοποθετηθεί στο πίσω μέρος ενός παλιού Nissan SUV, ενώ αρκετοί νεαροί συγγενείς κάθονταν πάνω του κατά τη διάρκεια της τρίωρης διαδρομής.
Οι δρόμοι ήταν γεμάτοι λακκούβες, βράχια και βαθιές χαραδρώσεις, με αποτέλεσμα το όχημα να αναπηδά συνεχώς.
Όταν τελικά έφτασε στον προορισμό του, το φέρετρο είχε υποστεί σοβαρές ζημιές και είχε ραγίσει κάτω από το βάρος των επιβατών.
Για τους ερευνητές που αναζητούν την αρχή της επιδημίας, το περιστατικό αυτό θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς προηγήθηκε μιας κηδείας που ενδέχεται να συνέβαλε καθοριστικά στη διασπορά του ιού.
Μια επιδημία που ίσως κυκλοφορούσε μήνες χωρίς να γίνει αντιληπτή
Η επιδημία αφορά το σπάνιο στέλεχος Bundibugyo του Έμπολα, το οποίο προκαλεί θάνατο στο 30% έως 50% των ασθενών και για το οποίο δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο ή θεραπεία.
Μέχρι σήμερα έχουν επιβεβαιωθεί περίπου 635 κρούσματα και τουλάχιστον 127 θάνατοι στην ανατολική περιοχή του Κονγκό, αν και οι ειδικοί προειδοποιούν ότι ο πραγματικός αριθμός ενδέχεται να είναι πολύ μεγαλύτερος.
Επιδημιολόγος που συμμετέχει στην έρευνα εκτιμά ότι ο ιός κυκλοφορούσε αθόρυβα στην περιοχή για τέσσερις έως έξι μήνες πριν οι αρχές επιβεβαιώσουν επίσημα το ξέσπασμα στις 15 Μαΐου.
Παρότι ο πάστορας Μακούντι δεν εξετάστηκε ποτέ για Έμπολα, οι ερευνητές θεωρούν ότι η υπόθεσή του αξίζει ιδιαίτερης προσοχής, καθώς μπορεί να συνδέεται με τα πρώτα στάδια της επιδημίας.
Η μεταφορά της σορού και η επικίνδυνη αλλαγή φερέτρου
Όταν το κατεστραμμένο φέρετρο έφτασε στο Μονγκμπουάλου, δεκάδες συγγενείς και φίλοι είχαν ήδη συγκεντρωθεί στην οικογενειακή κατοικία.
Ο πατέρας του εκλιπόντος, Πασκάλ Κιμπάλι, γνωστός στην περιοχή ως «Πάκα», θυμάται ότι ένιωσε σοκ βλέποντας το φέρετρο σε αυτή την κατάσταση.
«Ο πρωτότοκος γιος μου δεν μπορούσε να ταφεί σε ένα τέτοιο φέρετρο», είπε.
Αμέσως αγοράστηκε νέο φέρετρο από τοπικό κατασκευαστή και η σορός μεταφέρθηκε από κατοίκους και συγγενείς πριν από τη δύση του ηλίου.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι αν ο πάστορας είχε πράγματι προσβληθεί από Έμπολα, η επαφή με τη σορό θα μπορούσε να αποδειχθεί εξαιρετικά επικίνδυνη, καθώς τα σώματα των θυμάτων παραμένουν ιδιαίτερα μεταδοτικά.
Η κηδεία που ερευνάται ως πιθανό γεγονός μαζικής μετάδοσης
Το ίδιο βράδυ πραγματοποιήθηκε αγρυπνία και στη συνέχεια η ταφή στο τοπικό κοιμητήριο.
Σύμφωνα με μαρτυρίες, περισσότεροι από 80 συγγενείς, φίλοι και κάτοικοι συμμετείχαν στην τελετή.
Κατά τη διάρκεια της κηδείας, ιερέας μίλησε για την ευθραυστότητα της ανθρώπινης ζωής και κάλεσε τους παρευρισκόμενους να αναλογιστούν τη δική τους θνητότητα.
Λίγες ημέρες αργότερα άρχισαν να εμφανίζονται τα πρώτα ανησυχητικά περιστατικά.
Κάτοικοι της περιοχής εμφάνιζαν πυρετό, εμετούς και αιμορραγικά συμπτώματα, ενώ οι θάνατοι πολλασιάζονταν με ανησυχητικό ρυθμό.
Ο δήμαρχος του Μονγκμπουάλου ανέφερε ότι σχεδόν 50 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους μέσα σε δύο εβδομάδες από την ταφή.
Οι θάνατοι στην οικογένεια του πάστορα
Ανάμεσα στα πρώτα θύματα ήταν και ο αδελφός του πάστορα, ο 36χρονος μεταλλωρύχος Ίντι Μακούντι, ο οποίος πέθανε στις 16 Φεβρουαρίου.
Λίγο αργότερα ακολούθησαν ακόμη ένας αδελφός και συγγενικό πρόσωπο της οικογένειας.
Επισήμως οι θάνατοι αποδόθηκαν σε σκωληκοειδίτιδα, αιμορροΐδες και φυματίωση, όμως οι υγειονομικές αρχές τους συμπεριέλαβαν στις περιπτώσεις που απαιτούσαν περαιτέρω διερεύνηση.
Από τον Απρίλιο έως τον Μάιο καταγράφηκαν τουλάχιστον 108 θάνατοι στην περιοχή, με πολλούς ασθενείς να παρουσιάζουν τα χαρακτηριστικά συμπτώματα του Έμπολα.
Το φλεγόμενο φέρετρο και οι φήμες περί κατάρας
Η υπόθεση πήρε ακόμη πιο σκοτεινή τροπή όταν άρχισε να κυκλοφορεί η πληροφορία ότι το πρώτο, σπασμένο φέρετρο είχε καεί αμέσως μετά την κηδεία.
Κανείς από τους συγγενείς και τους κατοίκους που μίλησαν στους δημοσιογράφους δεν δήλωσε ότι είδε τη φωτιά, ωστόσο όλοι ανέφεραν ότι είδαν αργότερα τα καμένα υπολείμματα του φερέτρου.
Ο πατέρας και ο θείος του πάστορα απέδωσαν το περιστατικό σε μια ομάδα νεαρών που βρισκόταν υπό την επήρεια αλκοόλ, χωρίς όμως να μπορούν να δώσουν περισσότερες λεπτομέρειες.
Στην τοπική κοινωνία η καύση του φερέτρου θεωρήθηκε προσβολή προς τους προγόνους και τους νεκρούς.
Παράλληλα, μια δεύτερη οικογενειακή διαμάχη σε άλλη κηδεία συγγενούς ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τις δεισιδαιμονίες.
Καθώς οι θάνατοι αυξάνονταν, αρκετοί κάτοικοι άρχισαν να πιστεύουν ότι δεν επρόκειτο για ασθένεια αλλά για υπερφυσική τιμωρία.
Από τις θεωρίες κατάρας στο TikTok
Οι φήμες εξαπλώθηκαν γρήγορα σε όλη την περιοχή και σύντομα πέρασαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Μάλιστα, τοπικό μουσικό συγκρότημα ηχογράφησε τραγούδι εμπνευσμένο από την ιστορία του φερέτρου. Ένας από τους στίχους ανέφερε χαρακτηριστικά:
«Ακούμε ότι ένα φέρετρο περιπλανιέται στο Μονγκμπουάλου, αφήνοντας πίσω του καταστροφή».
Το τραγούδι έγινε viral και προκάλεσε κύμα βίντεο στο TikTok, στα οποία εμφανίζονταν φέρετρα να κινούνται μόνα τους σε χωματόδρομους ή να αιωρούνται πάνω από τρομοκρατημένους κατοίκους.
Οι φήμες εμπόδισαν ακόμη και το έργο των υγειονομικών αρχών
Όταν οι ερευνητές έφτασαν στο Μονγκμπουάλου στις αρχές Μαΐου, βρέθηκαν αντιμέτωποι με ένα κλίμα καχυποψίας και φόβου.
Κάτοικοι θεωρούσαν ότι οι υγειονομικοί απέκρυπταν την αλήθεια, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις σημειώθηκαν και επιθέσεις εναντίον συνεργείων που συμμετείχαν στην αντιμετώπιση της επιδημίας.
Στις 22 Μαΐου ομάδα νεαρών επιτέθηκε σε κλιμάκιο που συνέλεγε στοιχεία για επιβεβαιωμένο κρούσμα Έμπολα, ενώ μία ημέρα αργότερα πυρπολήθηκε σκηνή απομόνωσης ασθενών στο γενικό νοσοκομείο της πόλης.
«Βεβήλωσαν το φέρετρο του γιου μου και μετά μας κατηγόρησαν»
Σήμερα, ο πατέρας του πάστορα δηλώνει συντετριμμένος όχι μόνο από την απώλεια του γιου του αλλά και από τις κατηγορίες που δέχεται η οικογένειά του.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι ορισμένοι κάτοικοι θεωρούν υπεύθυνη την οικογένεια για την έναρξη της επιδημίας εξαιτίας των γεγονότων που συνδέθηκαν με τις δύο κηδείες.
«Βανδάλισαν το φέρετρο του γιου μου και στη συνέχεια μας κατηγόρησαν για όλους αυτούς τους θανάτους», λέει με δάκρυα στα μάτια.
«Εγώ είμαι το θύμα. Το φέρετρο του παιδιού μου ήταν αυτό που βεβηλώθηκε».
