Γροθιά στο στομάχι μίας ολόκληρης κοινωνίας, είναι τα αυξανόμενα περιστατικά βίας μεταξύ ανηλίκων, που πλέον ξεπροβάλλουν σχεδόν καθημερινά, σαν τη Λερναία Ύδρα. Η παιδικότητα για αρκετούς ανήλικους, μοιάζει να έχει φύγει πρόωρα ενώ οι αθώες ματιές, φαίνονται να έχουν ξεθωριάσει σαν έναν παλιό φθαρμένο πίνακα ζωγραφικής, μιας άλλης εποχής. Η σκληρότατα, η άσκηση βίας πολλές φορές χωρίς λόγο, το bullying, ο χλευασμός και η δημοσιοποίηση των «κατορθωμάτων» κάποιων, είναι πλέον καθημερινά φαινόμενα.
«Η εφηβεία είναι ένα τέρας που έχει μπει μέσα μου»: Η σιωπηλή κραυγή πίσω από την έξαρση της βίας των ανηλίκων και η προειδοποίηση των ειδικών για τις «κενές γενιές» EN ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Άννα Δόλλαρη ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ 21:37, Κυριακή 07 Ιουνίου 2026 Κοινωνία Οι ειδικοί κροούουν τον κώδωνα του κινδύνου και τονίζουν πως οι έφηβοι πρέπει να «ακούγονται» -Πηγή:Gining Compass – Violence among Teens
ΣΥΝΟΨΗ ΑΡΘΡΟΥ Τα βασικά σημεία του άρθρου Τα αυξανόμενα περιστατικά βίας μεταξύ ανηλίκων ξεπροβάλλουν σχεδόν καθημερινά, σαν τη Λερναία Ύδρα, προκαλώντας γροθιά στην κοινωνία. Η ΕΛΑΣ κατέγραψε έντονη αύξηση της παραβατικότητας ανηλίκων το 2025, με τις συλλήψεις να αυξάνονται κατά περίπου 46%–50%. Πρόκειται για ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο, με αιτίες που προέρχονται από την οικογένεια, την κοινωνία και την πίεση για διαρκή επιβεβαίωση μέσω των κοινωνικών δικτύων, όπου «η βία μετατρέπεται συχνά σε θέαμα». Ενώ τα θύματα υποφέρουν σιωπηλά, το νομικό πλαίσιο αυστηροποιείται, όμως οι ειδικοί τονίζουν πως «η πρόληψη πρέπει να ξεκινά πολύ νωρίτερα» με την παρουσία ειδικών στα σχολεία και τη δημιουργία βιωματικών ομάδων. Το κείμενο κάθε σύνοψης ελέγχεται από δημοσιογράφους του enikos.gr
Της Άννας Δόλλαρη
Το πρόσφατο περιστατικό βίας που ήρθε στο φως της δημοσιότητας, την περασμένη Τρίτη (26/6/2026), σοκάρει και προβληματίζει. Ανήλικοι για ασήμαντη αφορμή πιάστηκαν στα χέρια στην Τούμπα, και πολύ γρήγορα η κατάσταση ξέφυγε εκτός ελέγχου. Κατά τη διάρκεια της συμπλοκής ένας 14χρονος δέχθηκε άγριο ξυλοδαρμό με γροθιές στο πρόσωπο και την πλάτη, με αποτέλεσμα να μεταφερθεί στο νοσοκομείο. Η Αστυνομία προχώρησε στη σύλληψη του 15χρονου που του επιτέθηκε, ενώ συνεχίζονται οι έρευνες για τον εντοπισμό ακόμη ενός ατόμου, που συμμετείχε στην επίθεση.
ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ
Μόλις 2 μήνες πριν, 16χρονος μαθητής στα Ιωάννινα, δέχτηκε βάναυση επίθεση με σιδηρογροθιά, από τρεις συνομήλικους του, ενώ περίμενε την κοπέλα του σε κεντρικό σημείο της πόλης. Μάλιστα, αίσθηση προκάλεσε το γεγονός που αποκαλύφθηκε από τον πατέρα του θύματος, πως την επόμενη κιόλας ημέρα, ο δράστης πήγε κανονικά σχολείο και κομπάζοντας χωρίς ίχνος μεταμέλειας, αλλά αντιθέτως με κυνισμό και χαρακτηριστική ωμότητα, είπε στους συμμαθητές του: «Έβλεπα τα αίματα και τρελαινόμουν, ήθελα να τον χτυπήσω κι άλλο». Τελικά, αν και οι γιατροί κατάφεραν να σώσουν την όραση του 16χρονου, υπέστη μη αναστρέψιμη βλάβη στο μάτι.
Με βάση στατιστικά δεδομένα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO, 2020), το 42% των ανθρωποκτονιών που καταγράφονται παγκοσμίως σε ετήσιο επίπεδο, αποδίδεται σε νεαρούς δράστες ηλικίας 10 έως 29 ετών.
Σύμφωνα με το πρόγραμμα «Its up to you», ένα πιλοτικό πρόγραμμα, διάρκειας 24 μηνών, το οποίο παρέχει δωρεάν υπηρεσίες για την αντιμετώπιση φαινομένων εφηβικής και νεανικής βίας και παραβατικότητας σε δήμους, (Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται και εποπτεύεται από το Υπουργείο Υγείας, ενώ, υπεύθυνη για την υλοποίησή του είναι η Εταιρεία Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας (Ε.Π.Α.Ψ.Υ.) σε συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, την Κοινωνία των Πολιτών και Πανεπιστημιακούς Φορείς (ΠΑ.Δ.Α. και το Πάντειο Πανεπιστήμιο), τα καταγεγραμμένα περιστατικά μεταξύ ανηλίκων που αφορούν πρόκληση σοβαρής σωματικής βλάβης σε συνομηλίκους τους αποτυπώνονται στον παρακάτω πίνακα, μέσω του οποίου αναδεικνύεται η ραγδαία αύξηση των περιστατικών τα τελευταία χρόνια.
2021: 174
2022: 266
2023: 437
2024: 474
Αλματώδης η αύξηση των βίαιων περιστατικών σύμφωνα με την ΕΛΑΣ
Σύμφωνα με την ΕΛΑΣ, το 2025 καταγράφηκε έντονη αύξηση της παραβατικότητας ανηλίκων, με τις συλλήψεις να αυξάνονται κατά περίπου 46%–50% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Τα στοιχεία δείχνουν ότι πραγματοποιούνται κατά μέσο όρο περίπου 37 συλλήψεις μαθητών την ημέρα, ενώ ήδη από το 2023 είχαν καταγραφεί περίπου 10.700 περιστατικά παραβατικής συμπεριφοράς ανηλίκων.
Παράλληλα, η σοβαρότητα του φαινομένου αποτυπώνεται και στα νοσοκομειακά δεδομένα, καθώς πάνω από 2.000 παιδιά κάθε χρόνο καταλήγουν στα νοσοκομεία έπειτα από περιστατικά ξυλοδαρμού.
«Νιώθω πως η εφηβεία είναι ένα τέρας που έχει μπει μέσα μου και ελέγχει τις σκέψεις και τα συναισθήματά μου», μας διηγείται η Κ., μαθήτρια της Β΄ Γυμνασίου, σε μια ηλικία όπου τα περισσότερα παιδιά προσπαθούν απλώς να βρουν τη θέση τους μέσα στην τάξη και στον κοινωνικό τους περίγυρο. Για την ίδια, όμως, η καθημερινότητα μοιάζει περισσότερο με πεδίο μάχης, με τον εαυτό της, με το σπίτι της, με τον κόσμο γύρω της.
«Νιώθω ότι κανείς δεν με καταλαβαίνει. Και κάποιες φορές δεν καταλαβαίνω ούτε εγώ τον εαυτό μου», λέει. «Πολλές φορές αισθάνομαι σαν να κοιμάται ο αληθινός μου εαυτός. Και κάποιες άλλες, να κάνει πράγματα ακραία. Στο τέλος της ημέρας σκέφτομαι ότι θα ξυπνήσω και όλα θα είναι όπως πριν».
Η φυγή από το σπίτι είναι συνηθισμένη. Οι γνωριμίες μέσω των κοινωνικών δικτύων πολλές φορές επικίνδυνες. Οι καβγάδες με άλλα κορίτσια είναι συχνοί.
Το πιο πρόσφατο περιστατικό σημειώθηκε σε κεντρική πλατεία. Μια ομάδα κοριτσιών επιτέθηκε σε μια συνομήλική τους με γροθιές και κλωτσιές. Κάποιος κρατούσε κινητό και κατέγραφε τα πάντα. Το βίντεο ανέβηκε στο διαδίκτυο λίγες ώρες αργότερα. Η Κ. ήταν εκεί.
Σε πολλές περιπτώσεις οι ανήλικοι που δέχονται επίθεση αισθάνονται απελπισμένοι και αβοήθητοι Πηγή: Clarity Child Guidance Center
Όταν τη ρωτούν πώς νιώθει μέσα στο σπίτι της, η απάντηση έρχεται χωρίς δισταγμό. «Η μόνη στιγμή που νιώθω ελεύθερη είναι όταν είμαι έξω με τις παρέες μου. Ποτέ μέσα στο σπίτι».
Σύμφωνα με ανθρώπους που γνωρίζουν την οικογένεια, στο σπίτι επικρατεί ένα κλίμα έντασης. Λεκτική επιθετικότητα, υποτίμηση, απώλεια ελέγχου και θολά όρια. Μια καθημερινότητα όπου οι συγκρούσεις είναι πιο συχνές από τη συζήτηση, ενώ τα «κοφτερά και αιχμηρά» λόγια έχουν αντικαταστήσει την αγκαλιά, την τρυφερότητα, το αίσθημα θαλπωρής και ασφάλειας.
Η ιστορία της Κ. δεν είναι μεμονωμένη. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τα περιστατικά βίας μεταξύ ανηλίκων εμφανίζονται όλο και συχνότερα και συχνά παίρνουν ακραίες μορφές. Πίσω όμως από τις εικόνες των βίντεο που κυκλοφορούν στα κοινωνικά δίκτυα, κρύβονται βαθύτερες αιτίες.
Πολύ συχνά οι θύτες «δαιμονοποιούνται». Είναι οι κακές μάγισσες ενός παραμυθιού που δεν έχει αίσιο τέλος. Είναι όμως πάντοτε μόνο έτσι; έτσι; Συχνά και αυτά τα παιδιά είναι θύματα ενδοοικογενειακής βίας, ή ζουν στη «σιωπή», αισθανόμενα αόρατα, είτε με ακατάλληλους γονείς, (αλκοολικούς, χρήστες ναρκωτικών, κ.λ.π.), βιώνοντας πολύ σκληρές συνθήκες διαβίωσης, που συχνά δεν μπορούν να «επεξεργαστούν».
Όπως εξηγεί ο γνωστός ψυχίατρος Χάρης Καραμπέτσος, διδάκτωρ του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου στην ψυχιατρική, με ειδίκευση στην παιδική κακοποίηση, και παραβατικότητα, πρόκειται για ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο:
«Οι αιτίες είναι πολλαπλές. Προέρχονται από τις κενές γενιές που δημιουργήσαμε. Μέσα σε αυτό το κενό μπορούν να εισχωρήσουν τα πάντα: η αδιαφορία για τον άλλον, η απουσία διαλόγου, η αδυναμία να επεξεργαστούμε τις διαφορές μας μέσα από τη συζήτηση. Έτσι πολλές συγκρούσεις, λύνονται τελικά με τη βία».
Διδάκτωρ ψυχιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου και ψυχίατρος εξειδικευμένος στην εφηβική βία και τη νεανική παραβατικότητα
Σύμφωνα με τον ίδιο, η οικογένεια παίζει καθοριστικό ρόλο. «Υπάρχουν σπίτια που κρύβουν θυμό, μοναξιά και απελπισία. Παιδιά που μεγαλώνουν μέσα σε εντάσεις και βία συχνά αναπαράγουν αυτό το μοτίβο. Ακόμη όμως και παιδιά που προέρχονται από φαινομενικά «κανονικές» οικογένειες μπορεί να παρανομούν από πλήξη ή από ένα βαθύ αίσθημα κενού».
Το πρόβλημα, όπως λέει, συνδέεται και με μια βαθύτερη κοινωνική σύγχυση γύρω από τον ρόλο των γονέων. «Τα τελευταία χρόνια έχει κυριαρχήσει η ιδέα ότι τα παιδιά δικαιούνται τα πάντα, άμεσα και χωρίς όρια. Έτσι όμως ακυρώνεται η απαραίτητη γονεϊκή εξουσία. Και όταν αυτή η ισορροπία χαθεί, συχνά εμφανίζονται εκρήξεις θυμού μέσα στο σπίτι».
Η επιθετικότητα που βιώνει ένα παιδί μπορεί στη συνέχεια να στραφεί προς άλλους. «Πολλά παιδιά επιτίθενται σε πιο αδύναμα παιδιά γιατί εκεί βλέπουν το απροστάτευτο κομμάτι του εαυτού τους. Είναι μια μορφή μετατόπισης της βίας», τονίζει ο κ. Καραμπέτσος.
Την ίδια στιγμή, η κοινωνία προβάλλει πρότυπα που εντείνουν την πίεση. Όπως επισημαίνει ο ειδικός, η προβολή των «τέλειων» και αψεγάδιαστων προτύπων, η ανάγκη διαρκούς επιβεβαίωσης, δυστυχώς εντείνουν την εσωτερική πίεση, που λιγότερο ή περισσότερο βιώνουν οι έφηβοι.
«Ζούμε σε μια εποχή του «φαίνεσθαι». Υπάρχει πίεση για υπερ-αρρενοποίηση των αγοριών και υπερ-σεξουαλικοποίηση των κοριτσιών. Οι έφηβοι καταφεύγουν στα κοινωνικά δίκτυα σκηνοθετώντας την εικόνα τους και αναζητώντας τον εύκολο θαυμασμό». Σε αυτό το πλαίσιο, η βία μετατρέπεται συχνά σε θέαμα.
Η δημοσιοποίηση των βίντεο με βία σε κάποιους προσδίδει «κύρος»
«Η βιντεοσκόπηση των επιθέσεων δεν είναι τυχαία. Είναι σχεδόν υποχρεωτικό κομμάτι της «δράσης». Το βίντεο προσδίδει κύρος, προβολή, followers».
Το φαινόμενο αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο. Όσο περισσότερο προβάλλονται τέτοιες εικόνες, τόσο περισσότερο ενισχύεται η μίμησή τους. Η παραβατική ομάδα λειτουργεί σαν ένας μικρός κόσμος, με δικούς του κανόνες.
«Η ομάδα δίνει την ψευδαίσθηση δύναμης και ταυτότητας. Εκκολάπτει την έξαψη της παράβασης, την κατάλυση των κανόνων και τη σαδιστική απόλαυση του φόβου του άλλου».
Κι όμως, πίσω από αυτή τη σκληρή εικόνα, οι ειδικοί βλέπουν συχνά κάτι διαφορετικό. «Είναι δικά μας παιδιά αλλά δεν τα αναγνωρίζουμε. Μέσα από την αντικοινωνική συμπεριφορά τους αναζητούν όρια. Αναζητούν κάποιον να τα σταματήσει». Ίσως και κάποιον να τα αγκαλιάσει, να τα κατανοήσει, να τα αγαπήσει, να τους δώσει μία δεύτερη ευκαιρία στην ίδια τη ζωή».
Τα θύματα βίας είναι συνήθως πολύ ευαίσθητα άτομα με έλλειψη αυτοπεποίθησης και συνήθως πολλά εσωτερικά τραύματα και παραμέληση από την οικογενειακή εστία.
Χαρακτηριστική είναι η μαρτυρία της Μ., η οποία παραπέμφθηκε στην ψυχολόγο του σχολείου λόγω «απόσυρσης» και πτώσης της σχολικής επίδοσης. Πρόκειται για ένα εσωστρεφές παιδί με πολύ χαμηλή αυτοπεποίθηση και δυσκολία στην έκφραση συναισθημάτων. Σταδιακά άρχισε να δέχεται ειρωνικά σχόλια για την εμφάνισή της και κατηγορίες που δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα.
Η ίδια πίστευε ότι η συμμετοχή της σε μία ομάδα viber, όπου μαθητές και μαθήτριες αντάλλασσαν σχόλια ή έκαναν χιούμορ, θα τη βοηθούσε να κοινωνικοποιηθεί.
Αντίθετα, η κατάσταση της προκάλεσε έντονο, ανεξέλεγκτο άγχος και αϋπνία, καθώς ένιωθε την ανάγκη να ελέγχει συνεχώς το κινητό της μήπως εμφανιστεί νέο μήνυμα.
Πολλά παιδιά υποφέρουν σιωπηρά -Dating Violence – Crisis Connection
Δεν αντιδρά ούτε μιλά για αυτό που βιώνει, φοβούμενη ότι θα απομονωθεί. Όπως αναφέρει: «Το να αντιδράσω μου δημιουργεί φόβο και άγχος ότι θα φέρει κάτι κακό».
Η στήριξη από τους γονείς θεωρείται κρίσιμη σε πολλές περιπτώσεις. όμως στην οικογένειά της δεν υπάρχει κουλτούρα έκφρασης συναισθημάτων· τα δύσκολα ζητήματα αποσιωπώνται. Η Μ. βιώνει ό,τι της συμβαίνει μόνη της στο δωμάτιό της, περιμένοντας απλώς να περάσει.
Η ίδια συνοψίζει την εμπειρία της λέγοντας: «Φοβάμαι να αρνηθώ ή να πω όχι· μπορεί να με παρατήσουν ή να μείνω μόνη. Προτιμώ να αντέξω ό,τι είναι και όταν τελειώσει, τότε θα είμαι καλά».
Πλέον και μετά την συστηματοποίηση του νομικού πλαισίου η ελληνική έννομη τάξη αντιμετωπίζει τους ανήλικους δράστες με διαφορετικό τρόπο από τους ενήλικες, ακριβώς επειδή θεωρεί ότι βρίσκονται σε στάδιο διαμόρφωσης της προσωπικότητάς τους. Σύμφωνα με τον Ποινικό Κώδικα, ανήλικοι θεωρούνται όσοι είναι από 12 έως 18 ετών.
Για παιδιά κάτω των 12 ετών, τυχόν αξιόποινες πράξεις δεν αντιμετωπίζονται από την ποινική δικαιοσύνη αλλά από τις κοινωνικές υπηρεσίες.
Οι ανήλικοι από 12 έως 15 ετών, θεωρούνται ποινικώς ανεύθυνοι. Αυτό σημαίνει ότι δεν τους επιβάλλονται ποινές αλλά αναμορφωτικά ή θεραπευτικά μέτρα, όπως επίπληξη, επιτήρηση από επιμελητή ανηλίκων, συμμετοχή σε προγράμματα συμβουλευτικής ή ακόμη και αφαίρεση της επιμέλειας από τους γονείς σε ακραίες περιπτώσεις.
Για τους ανήλικους από 15 έως 18 ετών, το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει πιο αυστηρά μέτρα, ακόμη και περιορισμό σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων όταν η πράξη είναι ιδιαίτερα σοβαρή.
Ωστόσο το 2024 το νομικό πλαίσιο άλλαξε σημαντικά. Με τον νόμο 5090/2024, διευρύνθηκαν οι περιπτώσεις στις οποίες μπορεί να επιβληθεί εγκλεισμός ανηλίκου σε κατάστημα κράτησης νέων. Στο προηγούμενο καθεστώς ο εγκλεισμός προβλεπόταν κυρίως για βαριά εγκλήματα με στοιχεία βίας κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας.
Με τη νέα διάταξη, ο περιορισμός μπορεί να επιβληθεί για πολύ περισσότερες κακουργηματικές πράξεις, γεγονός που αρκετοί νομικοί θεωρούν ότι οδηγεί σε αυστηρότερη ποινική μεταχείριση των ανηλίκων.
Ένα από τα κλειδιά οι ειδικοί στα σχολεία και οι έγκαιρες παρεμβάσεις
Η αλλαγή αυτή προκάλεσε έντονη συζήτηση. Πολλοί ειδικοί υποστηρίζουν ότι η συστηματοποίηση των ποινών δεν μπορεί από μόνη της να αντιμετωπίσει την παραβατικότητα των ανηλίκων.Η πρόληψη, λένε, πρέπει να ξεκινά πολύ νωρίτερα. Από την οικογένεια, από το σχολείο, από την κοινωνία».
Όπως μας τονίζει η κοινωνική λειτουργός του ΕΠΑΠΣΥ, Βαλέρια Λινάρδου, «Η παρουσία ειδικών μέσα στα σχολεία, η δημιουργία βιωματικών ομάδων όπου τα παιδιά μπορούν να μιλήσουν για τον θυμό, τον φόβο και τις συγκρούσεις τους, θεωρείται κρίσιμη».
Κοινωνική Λειτουργός με εμπειρία στον τομέα της παιδικής προστασίας και της ψυχοκοινωνικής παρέμβασης σε παιδιά και εφήβους υψηλού κινδύνου και Επιστημονικά υπεύθυνη του προγράμματος Its up to you
Γιατί πίσω από κάθε περιστατικό βίας υπάρχουν δύο ιστορίες: εκείνη του θύματος που φοβάται και εκείνη του δράστη που συχνά φωνάζει με λάθος τρόπο, ότι κάτι μέσα του δεν αντέχει άλλο».
Και κάπου μέσα σε αυτή τη σιωπηλή κραυγή βρίσκεται και η φωνή της 14χρονης Κ.
«Μερικές φορές», λέει, «εύχομαι απλώς να ξυπνήσω και να είμαι πάλι εγώ».