Χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων, ώστε τα κράτη-μέλη να μπορέσουν να απεξαρτηθούν από τα ορυκτά καύσιμα και να στραφούν στην πράσινη ενέργεια, ανακοίνωσε η Κομισιόν. Για να το πετύχουν, θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν μέρος του δημοσιονομικού περιθωρίου που έχει ήδη παραχωρηθεί για υψηλότερες αμυντικές δαπάνες.
Ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν και επίτροπος Οικονομικών, Βλάντις Ντομπρόβσκις, επισήμανε ότι ο πόλεμος στο Ιράν έχει προκαλέσει ενεργειακό σοκ. Από τη νέα ενεργειακή κρίση, εξαιτίας των κλειστών Στενών του Ορμούζ, έχουν επηρεαστεί όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ. Ωστόσο, παραδέχθηκε, η πίεση από την Ιταλία ήταν ισχυρότερη.
Η απόφαση της Κομισιόν προβλέπει ότι τα κράτη-μέλη θα μπορούν να δαπανούν έως και 0,3% του ετήσιου ΑΕΠ. Οι δαπάνες θα αφορούν μέτρα που ενισχύουν την «δομική ανθεκτικότητά» τους σε ενεργειακούς κραδασμούς χωρίς να παραβιάζουν το όριο του 3% του προϋπολογισμού των Βρυξελλών.
Σύμφωνα με τον Βλάντις Ντομπρόβσκις, το πρόσθετο δημοσιονομικό περιθώριο θα ισχύει έως το 2028 και περιορίζεται στο συνολικό 0,6% της ετήσιας παραγωγής.
«Διανύουμε μια ιδιαίτερα δύσκολη και ταραγμένη περίοδο», σημείωσε ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν. Και επισήμανε ότι το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει προκαλέσει «διευρυνόμενες, αρνητικές επιπτώσεις» για τον ευρωπαϊκό πληθωρισμό και την οικονομική ανάπτυξη.
Η ανακοίνωση της Κομισιόν συνιστά μεγάλη στροφή από τις Βρυξέλλες. Μέχρι πρόσφατα υποστήριζαν ότι η τρέχουσα κρίση δεν δικαιολογεί χαλάρωση των κανόνων. Ωστόσο, ο πληθωρισμός στην ΕΕ έχει πάρει την ανιούσα (3,2% τον Μάιο). Επίσης, πριν από δύο εβδομάδες η Επιτροπή μείωσε την πρόβλεψη για ανάπτυξη της ΕΕ για το 2026 από 1,4% σε 1,1% και αύξησε τις προοπτικές για τον πληθωρισμό από 2,1% σε 3,1%.
Οι χώρες που επιθυμούν να έχουν πρόσθετη ευελιξία στα δημοσιονομικά τους, θα πρέπει να ενεργοποιήσουν τη λεγόμενη εθνική ρήτρα διαφυγής. Η οποία επιτρέπει στις πρωτεύουσες να δαπανούν επιπλέον 1,5% του ετήσιου ΑΕΠ για την άμυνα.
Τα χρήματα που θα δεσμευθούν θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ενίσχυση της χωρητικότητας αποθήκευσης μπαταριών, την επιδότηση ηλεκτρικών οχημάτων και την αύξηση των εγκαταστάσεων αντλιών θερμότητας, μεταξύ άλλων μέτρων.
Η πρόταση της Κομισιόν επιτρέπει «στα κράτη μέλη να επεκτείνουν το πεδίο εφαρμογής της εθνικής ρήτρας διαφυγής για την άμυνα σε… μέτρα που βοηθούν στη μετάβαση από την εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα», δήλωσε ο Ντομπρόβσκις.
Αλλά ξεκαθάρισε ότι δεν θα επιτραπεί στα κράτη-μέλη να επιδοτήσουν τη χρήση ορυκτών καυσίμων.