Έντονες αντιδράσεις, δεκάδες αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα και μία αιχμηρή ανακοίνωση από τον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων προκάλεσε η πολυτελής γαμήλια δεξίωση που διοργανώθηκε εντός του οργανωμένου αρχαιολογικού χώρου του Νιόκαστρου στην Πύλο, με μία εγκατάσταση που κάλυψε σχεδόν όλο τον χώρο της Ακρόπολης, με τραπεζοκαθίσματα και μια μεγάλη σκηνή συναυλίας.
Η δεξίωση έλαβε εκτεταμένη προβολή μέσω των ΜΜΕ, αλλά και από τους ίδιους τους παρευρισκόμενους, καθώς αφορούσε τον γάμο της κόρης της Τζένης Μπαλατσινού.
Η παραχώρηση σε ιδιώτες έγινε από την αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων (ΕΦΑ) και το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι παραμένει αντιαισθητική και ασύμβατη με το περιβάλλον ενός αρχαιολογικού χώρου, αλλά και ότι στερείται νομιμότητας.
Σύμφωνα με ανακοίνωση που εκδόθηκε από τον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων, από την υπάρχουσα νομοθεσία προκύπτει ότι κάθε εκδήλωση πρέπει να είναι συμβατή με τον χαρακτήρα του μνημείου, να διακρίνεται από ποιότητα, αισθητική και καλλιτεχνική αξία, να μην παρακωλύεται η πρόσβαση του κοινού στο μνημείο κατά τη διάρκειά της, ενώ οι εγκαταστάσεις πρέπει να είναι ελαφρές και να μην προκαλούν βλάβη. Η αρμόδια ΕΦΑ δεν έχει επίσης την αρμοδιότητα να αδειοδοτήσει την κατανάλωση φαγητού και ποτού χωρίς απόφαση συλλογικού οργάνου.
Παρά τα όσα προβλέπει ρητά η νομοθεσία, το σύνολο του αρχαιολογικού χώρου του Νιόκαστρου παραχωρήθηκε για αποκλειστική χρήση σε ιδιώτη και μάλιστα σε ώρες κατά τις οποίες προβλέπεται να είναι ανοιχτός και επισκέψιμος, ενώ η συγκεκριμένη εκδήλωση ήταν απολύτως εμφανές ότι δεν είχε κάποια καλλιτεχνική, πολιτιστική ή κοινωφελή σημασία προκειμένου να εξασφαλίσει την απαραίτητη άδεια.
Η γκλαμουράτη δεξίωση, που προκάλεσε αντιδράσεις και λόγω των διασυνδέσεων με την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και της στενής σχέσης του ζευγαριού με τον υπουργό Ναυτιλίας Βασίλη Κικίλια, άνοιξε ξανά τη συζήτηση για τη χρήση των μουσείων και των αρχαιολογικών χώρων, αλλά και για τις πολιτικές που υπονομεύουν τον δημόσιο χαρακτήρα τους και τα μετατρέπουν σε τουριστική «ατραξιόν», παραχωρώντας «προνόμια» μόνο σε όσους έχουν να πληρώσουν.
Πρόκειται για μία εξελισσόμενη συζήτηση γύρω από τις πολιτικές που ακολουθεί συστηματικά η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, με αρκετά παραδείγματα για τον τρόπο που η κυβέρνηση χτίζει ολόκληρη την πολιτική της για τους αρχαιολογικούς χώρους, με σκοπό να είναι απλώς επικερδή, δημιουργώντας όλο και περισσότερους αποκλεισμούς και περιορισμούς για τους πολίτες.
Ενδεικτικά, παρατίθενται κάποια χαρακτηριστικά παραδείγματα πολιτικών που έχουν προκαλέσει δικαιολογημένα αντιπαράθεση το προηγούμενο διάστημα.
Η δυνατότητα επίσκεψης στην Ακρόπολη εκτός ωραρίου, με ιδιωτική ξενάγηση μόνο για όσους μπορούν να πληρώσουν 5.000 ευρώ για να την απολαύσουν, προκάλεσε αρκετές αντιδράσεις, ειδικά σε συνδυασμό με την αύξηση του εισιτηρίου και την παραχώρηση υπηρεσιών σε ιδιώτες.
Η συγκεκριμένη «υπηρεσία» με τις ιδιωτικές ξεναγήσεις μάλιστα διαφημίζεται ως εξής:
«Τώρα, πέντε επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να μυηθούν στα μυστικά του ιερού βράχου όταν ο αρχαιολογικός χώρος δεν είναι προσβάσιμος στο ευρύ κοινό. Από τις 6 το πρωί ή τις 8 έως τις 10 το βράδυ, θα ζήσουν την αξέχαστη εμπειρία της ανατολής ή της δύσης με θέα τον Παρθενώνα, κάνοντας ένα ταξίδι στον χρόνο υπό την έμπειρη καθοδήγηση του προσωπικού τους ξεναγού.
Τα εισιτήρια για τη μοναδική υπηρεσία “The Acropolis Experience” διατίθενται ατομικά ή σε ομάδες μέχρι 5 ατόμων και συμπεριλαμβάνουν ένα πολύτιμο δώρο: το επίσημο, πιστό αντίγραφο ενός αρχαίου ελληνικού θησαυρού».
Έντονες αντιδράσεις είχε προκαλέσει και η θέσπιση «δράσεων προβολής και προώθησης της τοπικής γαστρονομίας εντός αρχαιολογικών χώρων, ιστορικών τόπων και μνημείων και του περιβάλλοντος χώρου αυτών», με την εμπορική ονομασία «The Eaternity Experience» από τον Οργανισμό Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ), και η επιλογή 19 αρχαιολογικών χώρων και μνημείων για την υλοποίησή τους. Πρόκειται για πριβέ δείπνα που απευθύνονται κυρίως σε τουρίστες με το κόστος της εκδήλωσης να είναι 1.500 ευρώ ανά ημέρα και 500 ευρώ για κάθε ημέρα προετοιμασίας.
Στο Νιόκαστρο της Πύλου, μάλιστα, είχε πραγματοποιηθεί η επίσημη παρουσίαση της πρωτοβουλίας που πλασάρεται επικοινωνιακά ως καινοτομία.
Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων έχει καταγγείλει επανειλημμένως την υπέρογκη αύξηση των εισιτηρίων των αρχαιολογικών χώρων, των μνημείων και των μουσείων της χώρας, την κατάργηση της μειωμένης τιμής του χειμώνα που εξυπηρετούσε κυρίως τους Έλληνες επισκέπτες, την κατάργηση του ενιαίου εισιτηρίου και την κατάργηση της έκπτωσης 50% για τους επισκέπτες άνω των 65 ετών κατά τη θερινή περίοδο.
Για την επίσκεψη σε αρχαιολογικούς χώρους της Αθήνας, με την κατάργηση του ενιαίου εισιτηρίου διάρκειας πέντε ημερών, το κόστος για την επίσκεψη στους ίδιους αρχαιολογικούς χώρους έχει εκτοξευτεί σε πολύ υψηλά επίπεδα. Όπως φαίνεται μάλιστα στα επίσημα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η αύξηση των εισιτηρίων μπορεί να έδωσε μία μικρή ώθηση στα έσοδα, στους περισσότερους αρχαιολογικούς χώρους όμως καταγράφεται πτώση του αριθμού των επισκεπτών.
Η μετατροπή των πέντε μεγάλων μουσείων (Εθνικό Αρχαιολογικό, Βυζαντινό και Χριστιανικό, Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης και Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου) σε ΝΠΔΔ (νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου) με νόμο προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις από αρχαιολόγους, εργαζόμενους στα μουσεία και επιστήμονες το προηγούμενο διάστημα, οι οποίοι προειδοποιούσαν ότι οι διορισμένες διοικήσεις θα άνοιγαν τον δρόμο σε ιδιώτες και στη λογική του μάνατζερ, αλλά και θα τα απέκοπταν από την Αρχαιολογική Υπηρεσία.
Αρκετές από τις «προσωπικότητες» που διορίστηκαν εξαρχής στα μουσεία είχαν ήδη εμπλακεί στο τσιμέντωμα της Ακρόπολης, στην απόσπαση αρχαιοτήτων από το μετρό της Θεσσαλονίκης και σε καταστροφικές θητείες σε μουσεία.
Η ευκολία με την οποία παραχωρήθηκε ένας ολόκληρος αρχαιολογικός χώρος σε ιδιώτες, ήταν αναμενόμενο να ανοίξει τη συγκεκριμένη συζήτηση, με την ελπίδα να μην παραδοθεί πλήρως η πολιτιστική κληρονομιά στην τουριστικοποίηση και στην εμπορευματική χρήση εις βάρος του δημόσιου χαρακτήρα της.