Για αιώνες, η διάρκεια της ημέρας θεωρούνταν μία από τις ελάχιστες σταθερές της ανθρώπινης ζωής – 24 ώρες, ούτε περισσότερο ούτε λιγότερο. Ads Ωστόσο, οι επιστήμονες υποστηρίζουν πλέον ότι ακόμη και αυτή η φαινομενικά αμετάβλητη πραγματικότητα αρχίζει να μεταβάλλεται – και η κλιματική κρίση φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο. Ads Νέα έρευνα επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο της Βιέννης και το Ελβετικό Ομοσπονδιακό Τεχνολογικό Ινστιτούτο Ζυρίχης δείχνει ότι η περιστροφή της Γης επιβραδύνεται σταδιακά, καθώς η υπερθέρμανση του πλανήτη προκαλεί την τήξη παγετώνων και πολικών παγοκαλυμμάτων. Ads Η μεταβολή είναι εξαιρετικά μικρή και μετριέται σε χιλιοστά του δευτερολέπτου, ωστόσο οι ερευνητές τονίζουν ότι το φαινόμενο εξελίσσεται με ρυθμό που δεν έχει καταγραφεί τα τελευταία 3,6 εκατομμύρια χρόνια. Ads Η εξήγηση βασίζεται σε έναν θεμελιώδη νόμο της φυσικής
Καθώς οι αυξανόμενες θερμοκρασίες λιώνουν τεράστιες ποσότητες πάγου στη Γροιλανδία, την Ανταρκτική και τους ορεινούς παγετώνες, το νερό που μέχρι σήμερα ήταν συγκεντρωμένο κοντά στους πόλους καταλήγει στους ωκεανούς και διαχέεται προς τις περιοχές γύρω από τον Ισημερινό.
Η ανακατανομή αυτής της μάζας μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο περιστρέφεται ο πλανήτης.
Οι επιστήμονες παρομοιάζουν το φαινόμενο με έναν αθλητή του καλλιτεχνικού πατινάζ.
Όταν ανοίγει τα χέρια του, η περιστροφή του επιβραδύνεται. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τη Γη: όταν μεγάλες μάζες μετακινούνται μακριά από τον άξονα περιστροφής της, η περιστροφή γίνεται ελαφρώς πιο αργή, με αποτέλεσμα η διάρκεια της ημέρας να αυξάνεται.
Ημέρες μεγαλύτερες κατά χιλιοστά του δευτερολέπτου
Η αλλαγή είναι τόσο μικρή που δεν μπορεί να γίνει αντιληπτή από τον άνθρωπο στην καθημερινότητά του.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των ερευνητών, η διάρκεια μιας ημέρας αυξάνεται σήμερα κατά περίπου 1,33 χιλιοστά του δευτερολέπτου ανά αιώνα εξαιτίας των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης.
Αν και το μέγεθος φαίνεται αμελητέο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι ποσότητες μάζας που απαιτούνται για να προκληθεί αυτή η μεταβολή είναι τεράστιες.
Ο καθηγητής Μπένεντικτ Σόγια, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, εξηγεί ότι η συγκεκριμένη αλλαγή προϋποθέτει τη μετακίνηση περίπου 1.000 γιγατόνων πάγου και νερού από τις πολικές περιοχές προς τους ωκεανούς.
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος του φαινομένου, οι ερευνητές συγκρίνουν την ενέργεια που εμπλέκεται με εκείνη ενός σεισμού μεγέθους 9 Ρίχτερ – όχι ως προς τις καταστροφικές συνέπειες, αλλά ως προς τις γιγαντιαίες δυνάμεις που απαιτούνται για να επηρεαστεί η περιστροφή ολόκληρου του πλανήτη.
Απολιθώματα αποκάλυψαν τι συνέβαινε πριν από εκατομμύρια χρόνια
Προκειμένου να διαπιστώσουν αν παρόμοιες μεταβολές είχαν συμβεί στο παρελθόν, οι επιστήμονες στράφηκαν βαθιά στην γεωλογική ιστορία της Γης.
Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε απολιθωμένα ίχνη μικροσκοπικών θαλάσσιων οργανισμών, γνωστών ως βενθικών τρηματοφόρων.
Η χημική σύνθεση που έχει διατηρηθεί στα κελύφη τους περιέχει πολύτιμες πληροφορίες για τη στάθμη των θαλασσών και τη συμπεριφορά των παγοκαλυμμάτων κατά το παρελθόν.
Συνδυάζοντας αυτά τα δεδομένα με σύγχρονα κλιματικά στοιχεία και μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, οι επιστήμονες ανακατασκεύασαν τις μεταβολές στην περιστροφή της Γης για περίοδο περίπου 3,6 εκατομμυρίων ετών.
Το συμπέρασμά τους είναι σαφές: η σημερινή επιβράδυνση της περιστροφής, που συνδέεται με την κλιματική κρίση, ξεχωρίζει έντονα μέσα στο γεωλογικό αρχείο του πλανήτη.
Οι ερευνητές εντόπισαν μόνο μία συγκρίσιμη περίοδο, πριν από περίπου δύο εκατομμύρια χρόνια, όταν εκτεταμένη τήξη παγοκαλυμμάτων επηρέασε επίσης την περιστροφή της Γης.
Ωστόσο, υπογραμμίζουν ότι η σημερινή μεταβολή διαφέρει, καθώς αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην ανθρωπογενή υπερθέρμανση του πλανήτη.
Γιατί τα χιλιοστά του δευτερολέπτου έχουν σημασία
Παρότι η αλλαγή μοιάζει αμελητέα για την καθημερινότητα των ανθρώπων, η ακριβής μέτρηση του χρόνου αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη λειτουργία πολλών σύγχρονων τεχνολογιών.
Τα δορυφορικά συστήματα πλοήγησης, τα δίκτυα GPS, οι τηλεπικοινωνίες, οι διαστημικές αποστολές και πλήθος άλλων τεχνολογικών εφαρμογών βασίζονται σε εξαιρετικά ακριβείς υπολογισμούς του χρόνου και της περιστροφής της Γης.
Ακόμη και μεταβολές της τάξης των χιλιοστών ή των νανοδευτερολέπτων μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα σε συστήματα που απαιτούν απόλυτη ακρίβεια.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι, αν η τήξη των πάγων συνεχιστεί με τους σημερινούς ρυθμούς, η κλιματική κρίση ενδέχεται στο μέλλον να επηρεάζει τη διάρκεια της ημέρας περισσότερο από ορισμένους φυσικούς παράγοντες που παραδοσιακά καθόριζαν την περιστροφή της Γης, συμπεριλαμβανομένων ακόμη και συγκεκριμένων βαρυτικών επιδράσεων της Σελήνης.
Με άλλα λόγια, η υπερθέρμανση του πλανήτη δεν αλλάζει μόνο το κλίμα, τις θάλασσες και τα οικοσυστήματα.
Αρχίζει πλέον να επηρεάζει, έστω και ανεπαίσθητα, τον ίδιο τον ρυθμό με τον οποίο περιστρέφεται η Γη.