Από αύριο ξεκινά μια σημαντική δοκιμασία, όχι όμως μια δοκιμασία που ορίζει την αξία, τα όνειρα ή το μέλλον των παιδιών. Οι Πανελλήνιες είναι ένας σταθμός ζωής σημαντικός, αλλά όχι ο μοναδικός δρόμος προς την επιτυχία, την ευτυχία και την προσωπική ολοκλήρωση.
Γιατί αυτό που μένει στα παιδιά από αυτή την περίοδο δεν είναι το αποτέλεσμα, αλλά το πώς ένιωσαν δίπλα τους.
Αναλυτικότερα, όσα αναφέρει η κα Μαλανδράκη:
Οι Πανελλήνιες εξετάσεις αποτελούν, στην ελληνική κοινωνία, μία από τις πιο ψυχολογικά φορτισμένες περιόδους της εφηβείας. Δεν είναι απλώς μια διαδικασία αξιολόγησης.
Συχνά συνδέονται με το μέλλον, την κοινωνική ανέλιξη, αλλά και με την ίδια την αίσθηση προσωπικής αξίας του παιδιού. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η πίεση δεν αφορά μόνο τον έφηβο. Διαχέεται σε ολόκληρη την οικογένεια και επηρεάζει τη συναισθηματική ατμόσφαιρα του σπιτιού.
Το άγχος μεταδίδεται μέσα από τις σχέσεις, τις προσδοκίες, τις σιωπές και τις καθημερινές αλληλεπιδράσεις. Σταδιακά, σε πολλές οικογένειες, οι εξετάσεις καταλαμβάνουν όλο τον διαθέσιμο ψυχικό χώρο. Οι συζητήσεις περιστρέφονται αποκλειστικά γύρω από την ύλη, τα διαγωνίσματα, τις επιδόσεις και τις ώρες μελέτης. Έτσι, το παιδί μπορεί να αρχίσει να αισθάνεται ότι αντιμετωπίζεται περισσότερο ως «υποψήφιος» παρά ως έφηβος με ανάγκη για ξεκούραση, χαρά, δημιουργικότητα , σύνδεση και μοίρασμα , αποδοχή και συναισθηματική ασφάλεια.
Όταν οι εξετάσεις αποκτούν υπαρξιακό βάρος…
Οι Πανελλήνιες από μόνες τους δεν είναι τραυματικές. Μπορούν όμως να γίνουν βαθιά ψυχικά επιβαρυντικές όταν το αποτέλεσμα συνδέεται με την αποδοχή, την αξία και την εικόνα που έχει διαμορφώσει το παιδί για τον εαυτό του. Η εφηβεία είναι ήδη μια περίοδος έντονων ψυχικών διεργασιών. Ο έφηβος προσπαθεί να διαμορφώσει ταυτότητα, να αποκτήσει αυτονομία και να βρει τη θέση του στον κόσμο. Όταν η επιτυχία στις εξετάσεις αποκτά υπερβολικό συμβολικό βάρος, υπάρχει κίνδυνος η αυτοεκτίμηση να ταυτιστεί με την επίδοση του στις πανελλήνιες .Τότε ακόμη και μια δυσκολία μπορεί να βιωθεί ως προσωπική αποτυχία και κατάρρευση και όχι ως μια προσωρινή αποτυχία.
Το άγχος των γονέων περνά στα παιδιά..
Οι γονείς συχνά προσπαθούν να βοηθήσουν μέσα από συνεχή υπενθύμιση, έλεγχο ή αγωνία για την προσπάθεια του παιδιού. Όμως το άγχος δεν μεταδίδεται μόνο μέσα από τα λόγια. Μεταφέρεται μέσα από τον τόνο της φωνής, την ένταση, τις εκφράσεις του προσώπου, τη σιωπή, ακόμη και μέσα από το βλέμμα. Το παιδί «διαβάζει» συνεχώς το συναισθηματικό κλίμα του σπιτιού. Έτσι, πολλές φορές δεν προσπαθεί μόνο για τον εαυτό του, αλλά και για να ανταποκριθεί στις αγωνίες, τις προσδοκίες και τις θυσίες της οικογένειας….
Κάποιοι γονείς, χωρίς να το συνειδητοποιούν, επαναφέρουν μέσα από αυτή τη διαδικασία δικές τους εμπειρίες αποτυχίας, σύγκρισης ή ματαίωσης. Όταν αυτά τα συναισθήματα μεταφέρονται ασυνείδητα στο παιδί και η πίεση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη…..
Τι βοηθά πραγματικά έναν έφηβο αυτή την περίοδο…
Η ουσιαστική στήριξη δεν βρίσκεται στον περισσότερο έλεγχο, αλλά στη δημιουργία ενός σταθερού, ασφαλούς και ζεστού συναισθηματικού πλαισίου οικογένειας .
Να διαχωρίζεται η αξία του παιδιού από την επίδοσή του.
Το παιδί χρειάζεται να νιώθει ότι η αγάπη και η αποδοχή δεν εξαρτώνται από τους βαθμούς ή τη σχολή στην οποία θα περάσει .Όταν ο έφηβος αισθάνεται ασφαλής στη σχέση με τους γονείς του, μπορεί να διαχειριστεί πολύ καλύτερα το άγχος και την πιθανή απογοήτευση.
Να μην γίνονται οι εξετάσεις «οικογενειακή δοκιμασία»!
Όταν οι γονείς βιώνουν τις Πανελλήνιες σαν προσωπική υπόθεση, το παιδί φορτώνεται ένα βάρος που δεν του αναλογεί.
Χρειάζεται να αισθανθεί από εκείνους και πρακτικά αλλά και συναισθηματικά :
«Είμαι δίπλα σου, όχι στη θέση σου».
Αυτή η στάση μειώνει την πίεση και επιτρέπει στον έφηβο να διατηρήσει τον δικό του ψυχικό χώρο.
Να δημιουργούν χαλαρές στιγμές οικογενειακής ζωής.
Ένα κοινό γεύμα, μια μικρή βόλτα, λίγη κουβέντα χωρίς αναφορά στις εξετάσεις λειτουργούν προστατευτικά. Όταν όλη η καθημερινότητα περιστρέφεται γύρω από την επίδοση, το παιδί ζει σε κατάσταση μόνιμης επιφυλακής και άγχους έτσι ακόμη και η ξεκούραση συνοδεύεται από ενοχές.
Να μην ακυρώνουν το άγχος του παιδιού.
Φράσεις όπως: «Μην αγχώνεσαι» ή «Όλα θα πάνε «τέλεια»! συνήθως δεν καθησυχάζουν πραγματικά έναν έφηβο. Αντίθετα, βοηθά περισσότερο μια στάση που αναγνωρίζει και αποδέχεται το συναίσθημα: «Καταλαβαίνω ότι πιέζεσαι» «Είναι λογικό να φοβάσαι» «Δεν χρειάζεται να το περάσεις μόνος σου». Όταν το παιδί νιώθει ότι το συναίσθημά του χωρά μέσα στη σχέση, το άγχος γίνεται διαχειρίσιμο.
Φροντίστε το δικό σας άγχος! Ο πιο σημαντικός «ρυθμιστής» της συναισθηματικής ατμόσφαιρας στο σπίτι είναι ο ίδιος ο γονέας. Όσο περισσότερο μπορεί ο γονέας να αναγνωρίζει και να διαχειρίζεται τα δικά του συναισθήματα , τόσο περισσότερο πιθανό είναι να μεταδόσει αυτό τον τρόπο διαχείρισης και στο παιδί του.
Οι Πανελλήνιες εξετάσεις δεν καθορίζουν την αξία ενός παιδιού!
Οι εξετάσεις είναι μια δύσκολη και απαιτητική εμπειρία ζωής. Αυτό που προστατεύει περισσότερο έναν έφηβο δεν είναι η απουσία άγχους. Είναι η παρουσία μιας σχέσης που μπορεί να το περιέξει, μέσα στην οποία μπορεί να προσπαθήσει, να αμφιβάλλει, να κουραστεί ή ακόμη και να αποτύχει χωρίς να φοβάται ότι θα χάσει την αγάπη, την αποδοχή και τη θέση του μέσα στην οικογένεια αλλά και στην κοινωνία . Γιατί τελικά, αυτό που μένει περισσότερο στα παιδιά από αυτή την περίοδο δεν είναι μόνο οι βαθμοί ή το αποτέλεσμα των εξετάσεων, αλλά κυρίως το πώς ένιωσαν μέσα στη σχέση με τους γονείς τους διανύοντας αυτή τη δύσκολη διαδρομή.
Αν ένιωσαν πίεση ή αποδοχή. Αν βίωσαν φόβο ή ασφάλεια. Αν αισθάνθηκαν ότι αγαπιούνται υπό όρους ή ότι η αξία τους παραμένει σταθερή ανεξάρτητα από την επίδοσή τους.
Και ίσως αυτό να είναι ένα από τα πιο συγκινητικά και απαιτητικά σημεία αυτής της περιόδου και για τους ίδιους τους γονείς: οι Πανελλήνιες δεν σηματοδοτούν μόνο μια δοκιμασία για το παιδί, αλλά και ένα πέρασμα για ολόκληρη την οικογένεια. Είναι μια φάση όπου, συμβολικά και ουσιαστικά, ολοκληρώνεται σταδιακά ένας κύκλος της γονεϊκότητας, καθώς το παιδί κάνει τα πρώτα του βήματα προς την ενηλικίωση και την αυτονόμηση. Ο γονέας καλείται τότε να μετακινηθεί από τον ρόλο εκείνου που καθοδηγεί και προστατεύει συνεχώς, σε έναν ρόλο πιο διακριτικό αλλά εξίσου ουσιαστικό: να παραμένει διαθέσιμος, σταθερός και υποστηρικτικός, αφήνοντας ταυτόχρονα χώρο στο παιδί να σταθεί στα δικά του πόδια, να πάρει ευθύνη για τη ζωή του και να ανακαλύψει τον δικό του δρόμο.
Στα παιδιά εύχομαι να μπουν στις αίθουσες με καθαρό μυαλό, ψυχραιμία και πίστη στον εαυτό τους. Να θυμούνται πως η προσπάθεια που έκαναν όλη αυτή την περίοδο έχει ήδη αξία και δύναμη. Κανένας βαθμός και αποτέλεσμα δεν μπορεί να μετρήσει τον χαρακτήρα, την ευαισθησία, την επιμονή, τα χαρίσματά και τις δυνατότητες τους.!
Στους γονείς εύχομαι να σταθούν δίπλα στα παιδιά τους με ηρεμία, εμπιστοσύνη και αγάπη χωρίς όρους. Αυτές τις ημέρες, περισσότερο από τις συμβουλές, τα παιδιά χρειάζονται ένα βλέμμα κατανόησης, μια αγκαλιά και τη σιγουριά ότι είναι αποδεκτά και αγαπημένα ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα.
Καλή δύναμη σε όλους.
Οι εξετάσεις περνούν· οι σχέσεις, η ψυχική υγεία και η πίστη στον εαυτό μένουν και χτίζουν το μέλλον μας.