Άνδρος και Νάξος παραμένουν οι μόνες εξαιρέσεις στις Κυκλάδες, μόνο σε 15 μεγάλα νησιά επιτρέπεται η εγκατάσταση ανεμογεννητριών -Καθολικοί περιορισμοί σε δάση και Natura – Στο απυρόβλητο ώριμα έργα άνω των 50 GW
Αυτό σημαίνει για παράδειγμα ότι αν μια Περιφερειακή Ενότητα έχει ήδη 3% κάλυψη, αυτό θεωρείται η βάση. Από εκεί και πέρα μπορεί να προστεθεί άλλο 1,5%, άρα να φτάσει στο 4,5%. Όταν αυτό το πρόσθετο 1,5% γεμίσει, τότε δεν θα μπορεί να προχωρήσει άλλο έργο.
Ωστόσο, παρά τις αυστηρότερες προβλέψεις, το νέο χωροταξικό φαίνεται να έχει περιορισμένη άμεση επιρροή στον ήδη διαμορφωμένο επενδυτικό χάρτη. Κι αυτό διότι από την εφαρμογή των νέων περιορισμών εξαιρούνται ουσιαστικά τα έργα που έχουν ήδη εισέλθει στη διαδικασία αδειοδότησης, ακόμη και εκείνα για τα οποία είχε υποβληθεί πλήρης φάκελος έως τις 20 Μαΐου.
Εκτός περιορισμών περί τα 50 GW
Ειδικότερα, εκτός των νέων περιορισμών υπολογίζεται ότι μένουν επενδύσεις συνολικής ισχύος άνω των 50 GW, ενώ περίπου 18 GW έχουν ήδη εγκατασταθεί και βρίσκονται σε λειτουργία. Πρόκειται για ένα ενεργειακό χαρτοφυλάκιο που υπερβαίνει πολλαπλάσια τη σημερινή ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας και καλείται να εξυπηρετηθεί από ένα σύστημα μεταφοράς και διανομής που αντιμετωπίζει σημαντικά περιθώρια κορεσμού.
Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος περιέγραψε χθες τη φιλοσοφία του νέου σχεδιασμού ως μια προσπάθεια αυστηροποίησης των κανόνων χωροθέτησης, χωρίς όμως να τεθεί σε κίνδυνο η ενεργειακή επάρκεια της χώρας ή να ανατραπούν ώριμες επενδύσεις. Όπως εξήγησε, το πλαίσιο υιοθετεί πιο περιοριστική προσέγγιση κυρίως στα αιολικά έργα, όπου –όπως ανέφερε– έχουν καταγραφεί οι εντονότερες κοινωνικές αντιδράσεις και παράπονα για περιβαλλοντική και οπτική όχληση.
Ξεκαθάρισε, πάντως, ότι ο νέος σχεδιασμός δεν αγγίζει άδειες που έχουν ήδη χορηγηθεί από το κράτος, ούτε έργα που έχουν εισέλθει ουσιαστικά στην αδειοδοτική διαδικασία.
Η κατηγοριοποίηση
Με βάση το σχεδιασμό υπάρχουν τέσσερις βασικές κατηγορίες έργων:
1. Έργα σε λειτουργία.
2. Έργα με όρους σύνδεσης.
3. Έργα με ΑΕΠΟ, δηλαδή με Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων.
4. Έργα με βεβαίωση παραγωγού ή σε πρώιμο στάδιο, χωρίς ΑΕΠΟ.
Για τα έργα που έχουν ήδη ΑΕΠΟ, η φιλοσοφία είναι ότι δεν ανατρέπεται μια διοικητική πράξη που έχει ήδη δοθεί. Οπως τόνισε ο υφυπουργός, «αν το κράτος έχει πει επί σειρά ετών ότι ένα έργο μπορεί να προχωρήσει και έχει δώσει περιβαλλοντική αδειοδότηση, δεν έρχεται σήμερα να το βγάλει παράνομο»
Για τα έργα που δεν έχουν ΑΕΠΟ, ισχύουν οι νέοι περιορισμοί. Ωστόσο, γίνεται διάκριση ανάμεσα σε κάποιον που απλώς πήγε και «τράβηξε ένα πολύγωνο» στο χάρτη της ΡΑΑΕΥ και σε κάποιον που δουλεύει τέσσερα ή πέντε χρόνια, έχει ξοδέψει χρήματα, έχει κάνει μελέτες και έχει καταθέσει πλήρη φάκελο.
«Η λογική είναι να υπάρξει μια ισορροπία. Δεν μπορεί να θεωρείται κατοχυρωμένο ένα επενδυτικό σχέδιο απλώς επειδή κάποιος δήλωσε ενδιαφέρον. Από την άλλη, δεν μπορεί να αγνοηθεί ένα έργο που βρίσκεται σε πολύ ώριμο στάδιο και έχει ήδη καταθέσει πλήρη φάκελο» ανέφερε ο κ. Τσάφος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, οι νέοι περιορισμοί επηρεάζουν έργα συνολικής ισχύος περίπου 37 GW, εκ των οποίων 21 GW αφορούν φωτοβολταϊκά και 16 GW αιολικά έργα.
Νέοι κανόνες
Το βασικό ερώτημα που θέτει η αγορά είναι κατά πόσο το νέο χωροταξικό μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά τον ενεργειακό σχεδιασμό όταν εξαιρεί σχεδόν όλα τα ώριμα έργα. Το σχέδιο δεν επηρεάζει μόνο έργα που έχουν ήδη λάβει Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ), αλλά και επενδύσεις που είχαν απλώς καταθέσει πλήρη φάκελο αδειοδότησης έως τις 20 Μαΐου.
Για μεγάλο μέρος της αγοράς, αυτό σημαίνει ότι η αναδιάταξη του χάρτη των ΑΠΕ μεταφέρεται κυρίως στο μέλλον, αφού οι σημαντικότερες επενδύσεις που έχουν ήδη σχεδιαστεί ή βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο παραμένουν ενεργές.
Η κυβερνητική λογική πίσω από τον σχεδιασμό φαίνεται να κινείται σε μια λεπτή ισορροπία: από τη μία να δοθεί απάντηση στις εντεινόμενες αντιδράσεις τοπικών κοινωνιών απέναντι στην υπερσυγκέντρωση έργων ΑΠΕ και από την άλλη να μη διαταραχθεί το επενδυτικό περιβάλλον με ανατροπές σε έργα που έχουν ήδη ωριμάσει.
Το «αγκάθι» στα αιολικά
Αιφνιδιασμένοι από το σχέδιο για το χωροταξικό των ΑΠΕ παρά την πολύμηνη διαβούλευση δήλωναν χθες παράγοντες τόσο της αιολικής όσο και της ηλιακής ενέργειας με τις σημαντικότερες ενστάσεις από την αγορά των αιολικών πάρκων να επικεντρώνονται στις οριζόντιες απαγορεύσεις που εισάγει το νέο πλαίσιο. Ξεχωρίζει η απόφαση να αποκλειστεί η εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, χωρίς διαφοροποίηση για περιοχές με ιδιαίτερα υψηλό αιολικό δυναμικό.
Εκπρόσωποι του κλάδου θεωρούν ότι το όριο είναι χαμηλό και πιο αυστηρό από ό,τι αναμενόταν, καθώς η αγορά πρρίμενε είτε υψηλότερο υψόμετρο είτε ειδικές εξαιρέσεις σε περιοχές όπου η απόδοση των έργων είναι αυξημένη.
Αντίστοιχα, προβληματισμό προκαλεί και η οριζόντια απαγόρευση εγκατάστασης αιολικών σε νησιά κάτω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Η ρύθμιση αυτή ανατρέπει σχεδιασμούς σε πολλές νησιωτικές περιοχές, περιορίζοντας σημαντικά την ανάπτυξη νέων έργων στο Αιγαίο.
Οι φορείς του κλάδου υποστηρίζουν ότι τα νησιά διαθέτουν από τα ισχυρότερα αιολικά πεδία της χώρας και θα έπρεπε να παραμένουν στρατηγικός χώρος ανάπτυξης, ιδιαίτερα με δεδομένες τις νέες ηλεκτρικές διασυνδέσεις.
Το ΥΠΕΝ, ωστόσο, συνδέει τις συγκεκριμένες επιλογές με περιβαλλοντική προστασία αλλά και ανάγκη αποσυμφόρησης περιοχών που ήδη δέχονται ισχυρές πιέσεις από τουριστικές, οικιστικές και ενεργειακές δραστηριότητες.
Νέες γραμμές άμυνας και στα φωτοβολταϊκά
Ανατροπές φέρνει το σχέδιο και στα φωτοβολταϊκά που δεν ανέμεναν αναταράξεις από το νέο σχεδιασμό. Οι απαγορεύσεις επεκτείνονται πλέον πέρα από τα δάση και στις δασικές εκτάσεις, ενώ περιορισμοί τίθενται και σε άλλες κατηγορίες γης, γεγονός που προκαλεί ανησυχία στον κλάδο για το διαθέσιμο χωροταξικό απόθεμα.
Ιδιαίτερη αβεβαιότητα προκαλεί η πρόβλεψη για περιοχές όπου ασκείται βόσκηση, καθώς η αγορά ζητά πιο ξεκάθαρες τεχνικές προδιαγραφές και σαφείς ορισμούς, ώστε να μην προκύψουν νέες ερμηνευτικές εμπλοκές στην αδειοδότηση.
Πιο θετική θεωρείται η ρύθμιση για αποστάσεις από οικισμούς, που ορίζεται στα 500 μέτρα καθώς δημιουργεί πιο καθαρό πλαίσιο εγκατάστασης. Αντίθετα, ερωτήματα προκαλεί η απαίτηση για «ειδική μελέτη θέασης», καθώς δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί πώς θα εφαρμόζεται και ποια κριτήρια θα καθορίζουν την περιβαλλοντική και αισθητική αποδοχή ενός έργου.
Το νέο χωροταξικό επιχειρεί ουσιαστικά να επανασχεδιάσει κανόνες για μια αγορά που από το 2008 μέχρι σήμερα έχει μεταμορφωθεί πλήρως. Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει αν οι νέοι περιορισμοί θα αλλάξουν πραγματικά τη χωροθέτηση των ΑΠΕ ή αν θα λειτουργήσουν κυρίως ως πλαίσιο για τις επόμενες γενιές επενδύσεων, αφήνοντας ανεπηρέαστο το μεγαλύτερο κύμα έργων που έχει ήδη δρομολογηθεί.
Συνεχίζοντας σε αυτό τον ιστότοπο αποδέχεστε την χρήση των cookies στη συσκευή σας όπως περιγράφεται στην πολιτική cookies
Μάθετε περισσότερα εδώ
Αποδοχή