Στην ομιλία του για το βραβείο Ellen Meiksins Wood, ο Μπασκάρ Σουνκάρα, ιδρυτικό στέλεχος του περιοδικού Jacobin, επαναπροσδιορίζει το όραμα για τον σοσιαλισμό στον 21ο αιώνα, υποστηρίζοντας ότι η Αριστερά πρέπει να εγκαταλείψει τον ρόλο του «άτυχου ηττημένου» και να ανακτήσει «ιστορική εμπιστοσύνη». Ads Η επιχειρηματολογία του Σουνκάρα εκκινεί από τη μελέτη του έργου της Ellen Meiksins Wood, «The Origin of Capitalism». Η Wood δίδαξε ότι ο καπιταλισμός δεν είναι η φυσική κατάσταση της ανθρωπότητας, αλλά ένα σύστημα που αναδύθηκε ιστορικά λόγω της εξάρτησης από την αγορά και των σχέσεων εκμετάλλευσης. Συνεπώς, εφόσον ο καπιταλισμός είχε αρχή, μπορεί να έχει και τέλος. Ads Ο επικεφαλής του Jacobin προτείνει ένα μοντέλο «σοσιαλισμού της αγοράς», το οποίο διαφοροποιείται τόσο από τον σοβιετικού τύπου κεντρικό σχεδιασμό όσο και από τη σοσιαλδημοκρατία του 20ού αιώνα. Ads Η κριτική του για τον σοβιετικό κεντρικό σχεδιασμό είναι καίρια: αναφέρει ως παράδειγμα την αναποτελεσματικότητα του συστήματος Gosplan (κεντρικού σχεδιασμού), το οποίο, διαχειριζόμενο εκατομμύρια προϊόντα και δεκάδες χιλιάδες εργοστάσια, κατέρρευσε υπό το βάρος της αδυναμίας υπολογισμού αναγκών και των στρεβλών κινήτρων που οδηγούσαν τους μάνατζερ σε ψέματα για τις επιδόσεις τους. Ads Από την άλλη πλευρά, η παραδοσιακή σοσιαλδημοκρατία —όπως αυτή της μεταπολεμικής Σουηδίας— πέτυχε εντυπωσιακά αποτελέσματα, αλλά απέτυχε να ξεπεράσει τον καπιταλισμό, παραχωρώντας την ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής στους καπιταλιστές.
Ο Σουνκάρα αναφέρεται στο «Σχέδιο Meidner» του 1976 ως μια χαμένη ευκαιρία, όπου θα μπορούσε να είχε ξεκινήσει η μεταφορά της ιδιοκτησίας των μεγάλων επιχειρήσεων σε εργατικά ταμεία, μια πρωτοβουλία που «στραγγαλίστηκε» από το κεφάλαιο .
Για να αποφευχθεί η επανάληψη αυτών των αποτυχιών, το νέο μοντέλο που προτείνει βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες:
Αποεμπορευματοποίηση: Τομείς όπως η υγεία, η παιδεία, οι μεταφορές και η ενέργεια πρέπει να λειτουργούν ως κοινωνικές υποδομές και όχι ως καταναλωτικά αγαθά με σκοπό το κέρδος.
Δημοκρατική διακυβέρνηση των επιχειρήσεων: Οι εργαζόμενοι πρέπει να ελέγχουν τις επιχειρήσεις, με δικαιώματα διακυβέρνησης που απορρέουν από την εργασία και όχι από το κεφάλαιο.
Δημόσια χρηματοπιστωτικά ιδρύματα: Η επενδυτική στρατηγική πρέπει να αποτελεί κοινωνική λειτουργία. Τα δημόσια τραπεζικά ιδρύματα θα διαχειρίζονται τα κεφάλαια, αποτρέποντας τις στρεβλώσεις που προκαλούνται.
Καθορισμός μισθών με κοινωνικά κριτήρια: Η θέσπιση κατώτατων μισθών ανά επάγγελμα θα λειτουργεί ως κίνητρο για την τεχνολογική αναβάθμιση και την παραγωγικότητα, οδηγώντας την οικονομία σε μια «υψηλή οδό» ανάπτυξης, αντί της εκμετάλλευσης της φθηνής εργασίας.
Ο Σουνκάρα επικαλείται επίσης τον δολοφονημένο πρωθυπουργό της Σουηδίας Ολαφ Πάλμε, ο οποίος πίστευε ότι συστήματα όπως το απαρτχάιντ δεν μεταρρυθμίζονται, αλλά καταργούνται, υπονοώντας ότι η Αριστερά πρέπει να αντιμετωπίζει τον καπιταλισμό με παρόμοιο τρόπο.
Η πρόκληση, καταλήγει, δεν είναι μόνο πολιτική αλλά και πρακτική: η Αριστερά πρέπει να περιγράψει πώς ακριβώς μπορεί να λειτουργήσει μια δημοκρατική, σοσιαλιστική οικονομία. Αν δεν το κάνει, θα συνεχίσει να παραδίδει το έδαφος σε εκείνους που ισχυρίζονται ότι «δεν υπάρχει εναλλακτική».