Ολοκληρώθηκε στο Πεκίνο η πολυαναμενόμενη συνάντηση κεκλεισμένων των θυρών μεταξύ του προέδρου της Κίνας Σι Τζινπίνγκ και του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ, με τις δύο πλευρές να επιδιώκουν σταθερότητα στις σινοαμερικανικές σχέσεις, ωστόσο μένει να φανούν τα πραγματικά αποτελέσματα των συνομιλιών τα μεγάλα ανοιχτά μέτωπα.
Ο Σι Τζινπίνγκ έκανε λόγο για «νέα κατεύθυνση» στις διμερείς σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες μετά τη συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με το κινεζικό κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο CCTV, λέγοντας πως συμφώνησαν ότι η οικοδόμηση μιας στρατηγικά σταθερής σχέσης θα είναι ο οδηγός για τα επόμενα τρία χρόνια και πέραν αυτών.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε πως «είναι τιμή να βρίσκομαι μαζί σας. Είναι τιμή να είμαι φίλος σας, κι η σχέση ανάμεσα στην Κίνα και τις ΗΠΑ θα γίνουν καλύτερες παρά ποτέ», λέγοντας μάλιστα πως «μαζί θα έχουμε υπέροχο μέλλον».
Αξιοσημείωτη ήταν βέβαια η ηχηρή προειδοποίηση εκ μέρους Σι ότι ο τρόπος με τον οποίο η Ουάσιγκτον διαχειρίζεται το ζήτημα της Ταϊβάν θα μπορούσε να οδηγήσει σε «συγκρούσεις».
Οι συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν σε ένα ιδιαίτερα βαρύ διεθνές κλίμα, με ζητήματα όπως ο πόλεμος με το Ιράν, το εμπόριο, η τεχνολογία και κυρίως η Ταϊβάν να κυριαρχούν στην ατζέντα.
Σι προς Τραμπ: «Λάθος χειρισμός της Ταϊβάν μπορεί να οδηγήσει σε σύγκρουση»
Το πιο ηχηρό μήνυμα της συνόδου ήρθε από τον Κινέζο πρόεδρο, ο οποίος προειδοποίησε ευθέως την Ουάσιγκτον για τις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει ένας «λανθασμένος χειρισμός» του ζητήματος της Ταϊβάν.
Σύμφωνα με την κινεζική κρατική τηλεόραση, ο Σι Τζινπίνγκ δήλωσε στον Ντόναλντ Τραμπ:
«Το ζήτημα της Ταϊβάν είναι το σημαντικότερο στις σινοαμερικανικές σχέσεις. Αν ο χειρισμός του είναι καλός, οι σχέσεις των δύο χωρών θα παραμείνουν συνολικά σταθερές. Όμως αν ο χειρισμός του είναι κακός, οι δύο χώρες θα αντιπαρατεθούν, θα μπορούσαν ακόμη και να εμπλακούν σε σύγκρουση».
Η λέξη που χρησιμοποίησε ο Σι στα μανδαρίνικα δεν παραπέμπει απαραίτητα σε στρατιωτική σύρραξη, ωστόσο το μήνυμα θεωρείται ιδιαίτερα αυστηρό απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Ταϊβάν αποτέλεσε ένα από τα βασικά σημεία τριβής της συνόδου, καθώς η Κίνα αντιδρά έντονα στην αμερικανική στρατιωτική στήριξη προς το αυτοδιοικούμενο νησί, το οποίο θεωρεί αναπόσπαστο μέρος της κινεζικής επικράτειας.
Υπενθυμίζεται ότι ο Τραμπ είχε εγκρίνει τον Δεκέμβριο πακέτο εξοπλισμών ύψους 11 δισ. δολαρίων προς την Ταϊβάν, χωρίς πάντως να έχει ακόμη προχωρήσει η παράδοσή του.
Ο αυστηρός τόνος του Σι ήρθε σε πλήρη αντίθεση με τον Τραμπ, ο οποίος άνοιξε τη συνάντηση με επαίνους προς τον Κινέζο ηγέτη, δηλώνοντας πως «είναι τιμή μου να είμαι φίλος σου».
Η εικόνα αυτή ανέδειξε το πόσο μεγάλες παραμένουν οι διαφορές ανάμεσα στις δύο πλευρές σε ζητήματα όπως ο πόλεμος με το Ιράν, οι εμπορικές διαμάχες και οι αμερικανικές σχέσεις με την Ταϊβάν, ενώ ενίσχυσε την αίσθηση ότι οι πολυσυζητημένες επαφές Τραμπ – Σι ίσως έχουν περισσότερο χαρακτήρα συμβολισμού και εντυπωσιασμού παρά ουσιαστικών συμφωνιών.
Κατά την έναρξη των συνομιλιών, ο Σι Τζινπίνγκ έκανε και ειδική αναφορά στην αποκαλούμενη «Παγίδα του Θουκυδίδη», χρησιμοποιώντας τον όρο για να περιγράψει τον κίνδυνο σύγκρουσης ανάμεσα σε μια ανερχόμενη και μια κυρίαρχη δύναμη.
Ο Κινέζος πρόεδρος τόνισε ότι η Ιστορία, ο κόσμος και οι λαοί παρακολουθούν για να δουν «αν οι δύο χώρες μπορούν να υπερβούν την Παγίδα του Θουκυδίδη και να οικοδομήσουν ένα νέο μοντέλο σχέσεων μεταξύ μεγάλων δυνάμεων».
Η θεωρία αυτή προέρχεται από την ανάλυση του αρχαίου Έλληνα ιστορικού για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο, σύμφωνα με την οποία η άνοδος της Αθήνας και ο φόβος που αυτή προκάλεσε στη Σπάρτη κατέστησαν τον πόλεμο αναπόφευκτο. Ο Σι έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα τον όρο στο παρελθόν αναφερόμενος στις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας, ακόμη και στις επαφές του με τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν το 2022 και το 2024.
Ο Σι επέμεινε αρκετές φορές στην ανάγκη αποφυγής αντιπαράθεσης ανάμεσα στις δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα πρέπει να είναι εταίροι και όχι αντίπαλοι», είπε χαρακτηριστικά.
«Η συνεργασία ωφελεί και τις δύο πλευρές, ενώ η αντιπαράθεση βλάπτει και τις δύο», πρόσθεσε, εκφράζοντας παράλληλα την επιθυμία το 2026 να αποτελέσει «χρονιά-ορόσημο» στις διμερείς σχέσεις.
Ο Κινέζος πρόεδρος συνεχάρη επίσης τις ΗΠΑ για την επικείμενη 250ή επέτειο της αμερικανικής ανεξαρτησίας.
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ απέφυγε να αναφερθεί δημόσια στις μεγάλες διαφωνίες μεταξύ των δύο χωρών, όπως οι εμπορικοί πόλεμοι, η Ταϊβάν ή η διαμάχη για τις κινεζικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή φαιντανύλης.
Αντίθετα, εκφράστηκε με ιδιαίτερα θερμούς τόνους για τον Σι Τζινπίνγκ. «Είσαι σπουδαίος ηγέτης. Μερικές φορές δεν αρέσει στους ανθρώπους όταν το λέω, αλλά το λέω έτσι κι αλλιώς, γιατί είναι αλήθεια», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Ο Λευκός Οίκος επιμένει ότι ο Τραμπ δεν πραγματοποίησε το ταξίδι χωρίς στόχο την επίτευξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ανακοινώσεων για το εμπόριο.
Αυτές θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν κινεζική δέσμευση για αγορά αμερικανικής σόγιας, βοδινού κρέατος και αεροσκαφών.
Αμερικανοί αξιωματούχοι επιδιώκουν επίσης τη δημιουργία ενός Συμβουλίου Εμπορίου ανάμεσα στις δύο χώρες, ώστε να αντιμετωπίζονται οι εμπορικές διαφορές.
Οι ΗΠΑ και η Κίνα είχαν καταλήξει πέρυσι σε εμπορική εκεχειρία που αποκλιμάκωσε τις απειλές επιβολής υψηλών δασμών εκατέρωθεν, ενώ σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο συνεχίζονται οι συνομιλίες για επέκταση της συμφωνίας.
Το ταξίδι Τραμπ πραγματοποιείται ενώ ο πόλεμος με το Ιράν κυριαρχεί στην αμερικανική πολιτική σκηνή και εντείνει τους φόβους για επιβράδυνση της αμερικανικής οικονομίας ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, στις οποίες οι Ρεπουμπλικάνοι επιδιώκουν να διατηρήσουν τον έλεγχο του Κογκρέσου.
Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν έχει οδηγήσει σε ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, εγκλωβίζοντας δεξαμενόπλοια πετρελαίου και φυσικού αερίου και προκαλώντας άνοδο στις τιμές της ενέργειας, γεγονός που απειλεί την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη.
Η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι ο Τραμπ θα επιχειρήσει να πείσει το Πεκίνο να ασκήσει την επιρροή του στην Τεχεράνη.
«Οι οικονομίες καταρρέουν εξαιτίας αυτής της κρίσης και αυτό σημαίνει ότι οι καταναλωτές αγοράζουν λιγότερα κινεζικά προϊόντα», είπε ο Ρούμπιο.
Ωστόσο, ο ίδιος ο Τραμπ εμφανίστηκε λιγότερο πρόθυμος να πιέσει ανοιχτά την Κίνα για το ζήτημα του Ιράν, υποβαθμίζοντας τις σχετικές προσδοκίες.
«Έχουμε πολλά να συζητήσουμε. Δεν θα έλεγα ότι το Ιράν είναι ένα από αυτά, γιατί έχουμε το Ιράν σε μεγάλο βαθμό υπό έλεγχο», είχε δηλώσει πριν την αναχώρηση.
Αν και η Κίνα είναι πιο προστατευμένη από το ενεργειακό σοκ σε σχέση με άλλες ασιατικές χώρες, λόγω του διαφοροποιημένου ενεργειακού μείγματος και των μεγάλων αποθεμάτων της, ο κίνδυνος μιας παγκόσμιας ύφεσης -που μπορεί να έρθει ως αποτέλεσμα του πολέμου στο Ιράν όπως προειδοποίησε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο- είναι μεγαλύτερη απειλή για την οικονομία της Κίνας. Περίπου το ένα πέμπτο του κινεζικού ΑΕΠ προέρχεται από τις εξαγωγές. Αν ο υπόλοιπος κόσμος δεν μπορεί πλέον να δαπανά χρήματα για την αγορά προϊόντων, η Κίνα θα υποφέρει.
Η σύνοδος συνοδεύτηκε από ιδιαίτερα εντυπωσιακό τελετουργικό στο Πεκίνο, με κόκκινα χαλιά, στρατιωτικές τιμές και επίσημη υποδοχή στο Μέγαρο του Λαού.
Οι δύο ηγέτες επιθεώρησαν την τιμητική φρουρά, ενώ στάθηκαν επίσης μπροστά σε δεκάδες παιδιά που κρατούσαν λουλούδια κατά την τελετή υποδοχής.
Το πρόγραμμα περιλάμβανε ακόμη επίσκεψη στον Ναό του Ουρανού και επίσημο κρατικό δείπνο, σε μια επίσκεψη που χαρακτηρίστηκε περισσότερο συμβολική και γεμάτη πολιτικά μηνύματα παρά ουσιαστικά παραγωγική σε επίπεδο συμφωνιών.