Οι 7500 λέξεις που συνθέτουν το μανιφέστο Αλέξη Τσίπρα για την «κυβερνώσα Αριστερά της νέας εποχής» ταρακουνούν τα νερά του αριστερού – προοδευτικού χώρου και εξαναγκάζουν κόμματα, κινήσεις και προσωπικότητες με εκτόπισμα, να τοποθετηθούν και να λάβουν αποφάσεις.
Το κείμενο που δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα του Ινστιτούτου Τσίπρα – για τη σύγκλιση Σοσιαλδημοκρατίας, Ριζοσπαστικής Αριστεράς και Πολιτικής Οικολογίας – συνιστά πολιτικό γεγονός.
Προκαλεί πλημμύρα σχολίων στα κοινωνικά δίκτυα από φίλους και αντιπάλους του πρώην πρωθυπουργού, πυροδοτεί αναταράξεις στις τάξεις των παλαιών συντρόφων και προσελκύει τις ματιές των ενοίκων της Χαριλάου Τρικούπη που διακρίνουν έναν ισχυρό ανταγωνιστή στη μάχη για την πρωτοκαθεδρία του χώρου.
Στο στρατηγείο του Αλέξη Τσίπρα αναμένουν τις επόμενες δημοσκοπήσεις, ευελπιστώντας στην αύξηση της απήχησης του κυοφορούμενου κόμματος μετά τη δημοσίευση του μανιφέστου. Παρόλα αυτά, θεωρείται βέβαιο πως πολυάριθμοι πολίτες και πολιτικά στελέχη έχουν πάρει τις αποφάσεις τους – είτε μαζί, είτε απέναντι στον Τσίπρα – δίχως να μελετήσουν το κείμενο.
Ειδικό ενδιαφέρον, ωστόσο, αποκτούν οι παρατηρήσεις όσων «χτένισαν» το μανιφέστο ή κάποιες πλευρές του. Εύστοχες προσεγγίσεις αλλά και παραλείψεις ή γενικολογίες διαπιστώνουν πολιτικοί, δημοσιογράφοι και πανεπιστημιακοί που τοποθετούνται στη δημόσια σφαίρα.
Ενδεικτικά, ο ομότιμος καθηγητής νεότερης ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Αντώνης Λιάκος τονίζει ότι «η πρώτη παρατήρηση είναι ότι ο στόχος ενός κειμένου σύνθεσης διαφορετικών ρευμάτων δεν θα έπρεπε να είναι ένα Πρόγραμμα, ούτε ένα σχέδιο προγράμματος.
Γιατί αν ήταν Πρόγραμμα, απουσιάζει από αυτό η Ελλάδα. Α: Γήρανση και δημογραφική συρρίκνωση του πληθυσμού. Β: Η ανασύνταξη του παραγωγικού μοντέλου της χώρας, γιατί δεν παράγει. Γ: Ένταξη των μεταναστών που έχουν αρχίσει να έρχονται εδώ και τριανταπέντε χρόνια. Δ: Διεθνείς προσανατολισμοί, όχι γενικά αλλά αυτή την περίοδο. Χωρίς αυτά, πρόγραμμα δεν γίνεται».
Σε άλλο σημείο της ανάρτησης του, παρατηρεί ότι απουσιάζει η ανάλυση για το «πού βρίσκονται σήμερα τα τρία ρεύματα (Σοσιαλδημοκρατία, Ριζοσπαστική Αριστερά και Πολιτική οικολογία) και πού πάνε» για να υπογραμμίσει ότι «Αν δεν αρχίσεις από την ανάλυση των αποτυχιών, τι πας να γεφυρώσεις; Εκτός αν δεν τις βλέπεις. Εκτός αν στο μυαλό σου Σοσιαλδημοκρατία, Ριζοσπαστική Αριστερά και της Πολιτική Οικολογία είναι αφηρημένοι ιδεότυποι, εκτός ιστορίας».
Δεν είναι λίγοι όσοι παρατήρησαν την απουσία της λέξεις «Ισραήλ» από τις σελίδες του μανιφέστου παρά το γεγονός ότι γίνεται λόγος για τη γενοκτονία στη Γάζα, τη στρατιωτική επίθεση στο Ιράν και τους βομβαρδισμούς στο Λίβανο. Επίσης, απουσιάζουν οι λέξεις – έννοιες «Χρηματιστήριο Ενέργειας», «funds και servicers» και «κόκκινα δάνεια».
Ο διευθυντής του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες Λευτέρης Παπαγιαννάκης επισημαίνει ότι «υπάρχει μια αναφορά στο σεβασμό στα δικαιώματα προσφύγων και μεταναστών. Δεν φτάνει από μόνη της. Το μανιφέστο για την κυβερνώσα Αριστερά είναι πάνω από 7600 λέξεις. Δεν υπάρχει ούτε μια φορά η λέξη μετανάστευση, μετανάστες πρόσφυγες, ρατσισμός. Αυτό είναι το μόνο που χρειάζεται να γνωρίζουμε».
Ο άλλοτε στενός συνεργάτης του πρώην πρωθυπουργού Νίκος Καρανίκας ισχυρίζεται, μεταξύ άλλων, ότι «όταν διορίζεις ακαδημαϊκούς για να αντικαταστήσουν τον συλλογικό διανοούμενο που είναι ένα δημοκρατικό συλλογικό κόμμα, το οποίο όπως γνωρίζουμε είναι αποτέλεσμα κοινωνικών διεργασιών και όχι η παρέα του σαλονιού, τότε είναι λογικό να γράφουν αρκετές σελίδες με αερολογίες ακυρώνοντας το επίδικο και εντυπωσιάζοντας το αριστερό πόπολο που το έχει ανάγκη».
Ο συγγραφέας Θανάσης Χειμωνάς παρατηρεί ότι «με ελάχιστες μόνο επιμέρους ενστάσεις» βρήκε «εξαιρετικό» το μανιφέστο. Διερωτάται, ωστόσο, «γιατί να επενδυθεί ένα τόσο ισχυρό πολιτικό κείμενο σε έναν τύπο σαν τον Τσίπρα; Η πορεία του είναι γνωστή σε όλους — πώς κυβέρνησε, με ποιους συνεργάστηκε, τι υποστήριξε και ποιες θέσεις τελικά υπηρέτησε».
Την εκτίμηση πως στόχος του «Μανιφέστο» του Ιδρύματος Τσίπρα είναι «το αριστερό ΠΑΣΟΚ» εξέφρασε ο δημοσιογράφος Θοδωρής Καλούδης , επισημαίνοντας πως «η θεωρητική ομπρέλα αυτή λειτουργεί περισσότερο ως εργαλείο διεύρυνσης παρά ως συνεκτική ιδεολογική πρόταση».
Ο πρώην γραμματέας του Υπουργείου Εργασίας Ανδρέας Νεφελούδης επισημαίνει ότι πρόκειται για ένα «πλήρες και μαζί συνοπτικό για το εύρος των θεμάτων που αγγίζει κείμενο».
Σε άλλο σημείο παρατηρεί ότι «οι κριτικές που ακούστηκαν, είναι καλόπιστες, σοβαρές και ενδιαφέρουσες κυρίως αυτή για την αναφορά στις ρίζες (ιδεολογικές και πολιτικές) της όποιας σύγκλησης (μιλά για τον ευρωκομμουνισμό και την ανανεωτική αριστερά».
Τονίζει, εντούτοις, ότι «δυστυχώς εμφανίστηκε και η απόλυτη εμπάθεια τόσο στο πρόσωπο του σ. Α.Τσίπρα, όσο και απέναντι σε κάθε προσπάθεια συλλογικής αντιμετώπισης της πιο διεφθαρμένης κυβέρνησης από την μεταπολίτευση και δώθε».
Ο Νίκος Μπίστης παρατηρεί ότι «με εξαίρεση λίγους χολερικούς οι περισσότερες προσεγγίσεις είναι σοβαρές και εποικοδομητικές και επιβεβαιώνουν οτι ο πρώτος στόχος επιτεύχθηκε : Το Μανιφέστο- που δεν είναι το πρόγραμμα- συγκεντρώνει το ενδιαφέρον , προκαλεί συζήτηση. Είναι μια καλή αρχή, μια συμβολή στην μάχη των ιδεών , που πρέπει να κερδίσει η Αριστερά και ο προοδευτικός χώρος».