Ντοκιμαντέρ για ανθρώπινες ιστορίες, για ιστορίες αντίστασης και κοινωνικών αγώνων, για ιστορίες από σημεία της πόλης από τα οποία περνάμε καθημερινά, αλλά σπάνια «βλέπουμε» προσεκτικά.
Από την Αντίσταση στα βουνά της Κρήτης ενάντια στους ναζί, μέχρι τις ζωές τριών ανήλικων προσφύγων και τις εξομολογήσεις ανθρώπων που βιώνουν καθημερινά τους δρόμους της Αθήνας, οι επιλογές για βραδιές με ντοκιμαντέρ στα σινεμά της Αθήνας είναι αρκετές.
Κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, τα Λευκά Όρη θα αποτελέσουν τον προμαχώνα της κρητικής Αντίστασης ενάντια στην Ναζιστική Κατοχή, εφαλτήριο για τους αντάρτες του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, οι οποίοι με τα σαμποτάζ τους προκαλούν ισχυρά πλήγματα στους Ναζί.
Ωστόσο, το 1946, λίγους μόλις μήνες μετά την απελευθέρωση της χώρας από τους κατακτητές, ένας νέος αντάρτικος στρατός συγκροτείται από τα «υλικά» της Αντίστασης. Αυτή την φορά όμως, για έναν καταστροφικό, ολοκληρωτικό πόλεμο – μία πολεμική, κοινωνική και ταξική αναμέτρηση που όμοια της δεν έχει υπάρξει.
Το ντοκιμαντέρ Λευκά Όρη θέτει στο επίκεντρο του τον αντιστασιακό, μαχητή του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, πολιτικό κρατούμενο για σχεδόν είκοσι χρόνια και συγγραφέα Λευτέρη Ηλιάκη (1924 – 2017).
Ο Αλέξανδρος Παπαθανασίου, σκηνοθέτης της ταινίας με έδρα το Λονδίνο, πηγαινοερχόταν επί σειρά ετών από την Αγγλία στην Κρήτη με στόχο να προλάβει να καταγράψει την μαρτυρία του Λευτέρη Ηλιάκη –μαρτυρία στην οποία προσέδωσε έναν έντονα βιωματικό χαρακτήρα. Η ταινία που προέκυψε, βασισμένη στη σχέση που σφυρηλατήθηκε μεταξύ των δύο αντρών, αναδεικνύει τόσο την προσωπική διάσταση της διαδρομής του αντάρτη, όσο και το ιστορικό και κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο του τότε αλλά και του σήμερα.
Από την Βαγγελιώ Κλάδου, αγωνίστρια στην οποία χρωστά πολλά και το γυναικείο κίνημα, που σκοτώθηκε δίπλα του, και την καπετάνισσα Γεωργία Σκευάκη, μέχρι τους «αλύγιστους αντάρτες» Γιώργη Τζομπανάκη και Σπύρο Μπλαζάκη που έζησαν επικηρυγμένοι στα βουνά της Κρήτης για 35 χρόνια. Αλλά και τον Σταμάτη Μποράκη που συμμετείχε στην Μάχη της Κρήτης, την Μαρία Μποράκη και τον καπετάν Γιωργη Κοδέλα που είχαν φρικτό τέλος, και βέβαια τον Βιγλοθοδωρή, τον Θεόδωρο Βίγλη, «τον άρχοντα του Φαραγγιού της Σαμαριάς», έναν καπετάνιο-μύθο που ενέπνευσε δημοτικά τραγούδια στην Κρήτη και δολοφονήθηκε από τους παρακρατικους Μάυδες (Μονάδες Ασφαλείας Υπαίθρου) το 1949.
2 και 3 Μαίου, 17.30, Ταινιοθήκη της Ελλάδος, Ιερά Οδός 48 & Μεγάλου Αλεξάνδρου 134-136, Αθήνα
Σήμερα στο κέντρο της Αθήνας, εκεί όπου κάποτε περπάτησαν ο Σοφοκλής και ο Σωκράτης, στους δρόμους που φέρουν τα ονόματα τους, εκατοντάδες εξαθλιωμένοι άνθρωποι αγωνίζονται να επιβιώσουν. Μετανάστες, εξαρτημένοι, ιερόδουλες, ζητιάνοι. Η πλατεία Ομονοίας ανέκαθεν ήταν κέντρο του υποκόσμου αλλά και των φτωχών και κατατρεγμένων.
Από τις αρχές του 1900 όμως, είχε δημιουργηθεί εκεί ένα καταφύγιο ψυχών και σωμάτων. Η Πολυκλινική Αθηνών. Ένα θαύμα στην ιστορία της Ιατρικής στην Ελλάδα.
Ένα νοσοκομείο που στο καταστατικό του προέβλεπε δωρεάν φάρμακα και περίθαλψη, σε όλους τους φτωχούς και άπορους, ανεξαρτήτως εθνικότητας και θρησκεύματος, από το 1903. Μέχρι το 2013 που έκλεισε, παρέμεινε στην αιχμή της ιατρικής πρωτοπορίας χωρίς να παρεκκλίνει από τον ανθρωποκεντρικό προσανατολισμό, που οραματίστηκαν οι ιδρυτές της.
Καθόλου τυχαία δεν βρέθηκε να υπηρετεί ως ιερέας στον Άγιο Γεράσιμο, το μικρό εκκλησάκι της Πολυκλινικής, ένας σπάνιος, απίθανος ερημίτης. Ο ιερομόναχος Πορφύριος Μπαϊρακτάρης.
Μικρό αγόρι είχε φύγει κρυφά για το Άγιον Όρος με το όνειρο να ζήσει σαν ασκητής μέσα στη φύση. Το χέρι του Θεού όμως, όπως έλεγε ο ίδιος, τον έκανε ασκητή στην Ομόνοια. Για να προσφέρει στο πιο δύσκολο σημείο της Αθήνας, με όλη του την ψυχή, την πνευματική του βοήθεια, σε χιλιάδες συνανθρώπους του. Στους ασθενείς, τις ιερόδουλες και τους θαμώνες της περιοχής, αλλά και σε όλους όσους τον αναζητούσαν απ’ όλα τα μήκη και πλάτη της Γης, καθώς η φήμη του μεγάλωνε. Ο ίδιος παρέμεινε ως το τέλος αθόρυβος, αφανής, ταπεινός.
Σάββατο 2 Μαΐου στις 18.00 και την Κυριακή 3 Μαΐου στις 16.10.
Κινηματογράφος Δαναός. Λ. Κηφισίας 109 Αθήνα ΤΚ 11524
Η σκηνοθέτρια Εύα Στεφανή ακολουθεί την προετοιμασία και την περιοδεία της παράστασης «Εγκάρσιος Προσανατολισμός» του Δημήτρη Παπαϊωάννου στις ευρωπαϊκές σκηνές και παρατηρεί από απόσταση αναπνοής τον κορυφαίο Έλληνα δημιουργό και τους συνεργάτες του στην προσπάθειά τους να δώσουν σχήμα και πνοή στο έργο. Η κάμερα της Στεφανή κατέγραφε επί δύο χρόνια σκηνές από τις πρόβες στη Στέγη κατά τη διάρκεια της πανδημίας και τις παραστάσεις στο Παρίσι, στο Λονδίνο, στο Βίλνιους και σε άλλους διεθνείς προορισμούς έως και την τελευταία παράσταση στο Σαν Φρανσίσκο.
Το ντοκιμαντέρ Η Καρδιά του Ταύρου είναι ένα οικείο πορτρέτο του πολυδιάστατου καλλιτέχνη και σκηνοθέτη Δημήτρη Παπαϊωάννου. Ο θεατής έρχεται αντιμέτωπος με τις εμμονές του, τις σχέσεις του, τις μεθόδους του και τη συνεχή αμφισβήτηση της διαδικασίας—παρόλο που η διαδικασία είναι το μόνο πράγμα το οποίο εμπιστεύεται. Οι πρόβες, οι προσαρμογές, τα σώματα, η κίνηση, η πίεση, οι εικόνες, οι φιλίες και η οικογένεια ξεγυμνώνονται —η προετοιμασία του Transverse Orientation αποκαλύπτει την πίστη του στη δημιουργία της τέχνης. «Η χαρά της τέχνης είναι ότι σου δίνει την αίσθηση πως υπάρχει κάτι πέρα από τη ζωή που ζεις.», όπως επισημαίνει ο Δημήτρης Παπαϊωάννου.
Τετάρτη 6 Μαΐου, 20:30
Σινέ Παράδεισος, Αγ. Γεωργίου & Ζάππα 4, Κορυδαλλός
«Ιερά Οδός, 21 χλμ.» – Ένα οδοιπορικό από τον Κεραμεικό ως την Ελευσίνα
Μετά τη διεθνή πρεμιέρα του στο 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, το ντοκιμαντέρ «Ιερά Οδός, 21 χλμ.» της Νικολέτας Παράσχη ξεκινά την πορεία του στις ελληνικές αίθουσες, με την πρόθεση να επανασυστήσει στο ελληνικό κοινό τα πολλαπλά της πρόσωπα.
Σε ύφος road movie, το ντοκιμαντέρ ξεδιπλώνει μια προσωπική ματιά της σκηνοθέτιδας πάνω στη σύγχρονη Ιερά Οδό, καθώς την ακολουθούμε σ’ ένα οδοιπορικό από τον Κεραμεικό έως την Ελευσίνα. Για τους αρχαίους Μύστες, η διαδρομή αυτή ήταν μια πορεία τελετουργίας και μύησης που κορυφωνόταν στην αποκαλυπτική εμπειρία των Ελευσινίων Μυστηρίων. Σήμερα είναι ένας αδιάφορος αυτοκινητόδρομος, τον οποίο όλοι προσπερνάμε αλλά σπάνια τον «βλέπουμε». Άραγε υπάρχει ακόμη κάτι «Ιερό» εκτός από το όνομά του;
Η απάντηση αντανακλάται μέσα από τις σύντομες εξομολογήσεις των ανθρώπων που βιώνουν καθημερινά το δρόμο. Έμποροι, μικροπωλητές, οδηγοί νταλίκας, καλλιτέχνες, αρχαιολόγοι, επιστήμονες, ερευνητές, αγρότες, άνθρωποι όλων των ηλικιών, φύλων και κοινωνικών στρωμάτων συνθέτουν ένα μωσαϊκό μέσα στο οποίο όλοι, παρά τις διαφορές τους, μοιάζει να αναζητούν κάτι κοινό: μια εσωτερική ανάγκη για ισορροπία, θέση και νόημα σ’ ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο κόσμο. Την ίδια ανάγκη που συνειδητοποιεί στην πορεία της και η σκηνοθέτιδα ανακαλώντας βιώματα από την προσωπική της μνήμη.
Παρά το αντιφατικό και κατακερματισμένο τοπίο του δρόμου, ο οποίος μετασχηματίστηκε από την Ιερά Οδό της αρχαιότητας σε Εθνική Οδό – μέχρι την δεκαετία του ’60 – και τελικά σε μια αστική οδό σήμερα, η διαδρομή επιμένει να φωτίζει τις πανανθρώπινες αγωνίες, κοινές και αναλλοίωτες στον χρόνο, τις οποίες στην πορεία τους οι διάφοροι πολιτισμοί φαίνεται να έχουν ξεχάσει.
INFO:
14-20 Μαΐου:
Ταινιοθήκη της Ελλάδος
(Μεγ. Αλεξάνδρου 136, Αθήνα)
Οι μαθητές που μετρούσαν τ’ άστρα – Οι αγώνες των νυχτερινών μαθητών στη μετεμφυλιακή Ελλάδα (1962-1967)
Διώξεις, εξορίες, επιτήρηση… Ένα πλέγμα ελέγχου που διαμορφώνει την καθημερινότητα της κοινωνίας μετά τον Εμφύλιο πόλεμο. Μέσα σ’ αυτό το ασφυκτικό κλίμα, κάτι νέο αρχίζει να συγκροτείται.
Το δικαίωμα στη μόρφωση αποκτά κεντρική αξία και συναντά την ανάγκη για αξιοπρεπή εργασία. Μέσα στον καθημερινό αγώνα γεννιέται το κίνημα των νυχτερινών μαθητών. Ο Σύλλογος Εργαζομένων Μαθητών Μέσης Εκπαίδευσης (ΣΕΜΜΕ) απαντά στον κρατικό αυταρχισμό με πολυεπίπεδους αγώνες.
Σε μια βαθιά σκοτεινή περίοδο οι μαθητές της νύχτας ύψωσαν το βλέμμα. Και μες στο σκοτάδι της καταστολής, του φόβου και της τρομοκρατίας έγιναν εκείνοι που πεισματικά μετρούσαν τ’ άστρα.
13 Μάϊου
20:000
Κινηματογράφος Τριανόν, Κοδριγκτώνος 21, 10434, Αθήνα