Για πιθανή επανένερξη της σύγκρουσης με το Ιράν ετομάζεται το Ισραήλ, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ ενημερώνεται για στρατιωτικές επιλογές που ίσως αλλάξουν δραματικά την πορείτα της κρίσης.
Μαχητικά F-16 της Πολεμικής Αεροπορίας του Ισραήλ / Φωτογραφία αρχείου: AP Photo/Tsafrir Abayov
ΣΥΝΟΨΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΑΙ Το Ισραήλ βρίσκεται σε αυξημένο συναγερμό, με τον υπουργό Άμυνας να προειδοποιεί για πιθανή ανάγκη δράσης κατά του Ιράν. Παράλληλα, ο Τραμπ ενημερώθηκε για στρατιωτικά σχέδια, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης του υπερηχητικού πυραύλου Dark Eagle στη Μέση Ανατολή. Η Τεχεράνη διατηρεί σκληρή ρητορική, χαρακτηρίζοντας τον αμερικανικό αποκλεισμό απαράδεκτο και απειλώντας με οδυνηρά αντίποινα σε περίπτωση επίθεσης. Επίσης, ανασυγκροτεί τις στρατιωτικές της δυνατότητες, επισκευάζοντας και επανατοποθετώντας οπλικά συστήματα. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κεντρικό σημείο της κρίσης, με διπλωματικό αδιέξοδο ως προς τη σειρά των βημάτων για συμφωνία. Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ο Τραμπ αντιμετωπίζει πολιτικές πιέσεις για την έγκριση στρατιωτικών ενεργειών από το Κογκρέσο. Η κρίση πλήττει σοβαρά την ιρανική και παγκόσμια οικονομία, αυξάνοντας τις τιμές ενέργειας. Ο Τραμπ καλείται να αποφασίσει μεταξύ κλιμάκωσης και διπλωματίας εντός δύο εβδομάδων, με ένα νέο κύμα επιθέσεων να θεωρείται πιθανό.
Με την εύθραυστη ισορροπία στη Μέση Ανατολή να δείχνει να πλησιάζει σε νέο σημείο καμπής o Αμερικανός πρόεδρος ερωτηθείς αν αισθάνεται πίεση σχετικά με πιθανή κατάρρευση της εκεχειρίας με το Ιράν, απάντησε ότι «ουδείς γνωρίζει τι ακριβώς συζητείται, εκτός από τον ίδιο και μερικά ακόμη άτομα».
Σύμφωνα με πληροφορίες από ισραηλινά και αμερικανικά ΜΜΕ οι επόμενες ημέρες θεωρούνται κρίσιμες καθώς μέχρι στιγμής το Ιράν δεν έχει παρουσιάσει την πρότασή του, που θεωρείται ζωτικής σημασίας για την έναρξη μιας διαδικασίας αποκλιμάκωσης της κρίσης με αποτέλεσμα τα στρατιωτικά σενάρια επιστρέφουν στο προσκήνιο.
Το Ισραήλ βρίσκεται σε κατάσταση αυξημένου συναγερμού, με την πολιτική και στρατιωτική ηγεσία να πραγματοποιεί διαδοχικές συσκέψεις για την εκτίμηση των εξελίξεων. Κυβερνητικοί αξιωματούχοι εκφράζουν την ανησυχία ότι οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ενδέχεται να καταρρεύσουν ακόμη και στις αρχές της επόμενης εβδομάδας.
Ο υπουργός Άμυνας Ίσραελ Κατζ προειδοποίησε ότι, παρά τη στήριξη στις διπλωματικές προσπάθειες της Ουάσινγκτον, το Ισραήλ ενδέχεται να χρειαστεί «σύντομα να δράσει ξανά» για να εξουδετερώσει τις απειλές που θεωρεί υπαρξιακές.
Όπως τόνισε, το
Ιράν έχει δεχθεί σημαντικά πλήγματα τον τελευταίο χρόνο, ωστόσο δεν έχει
εξαλειφθεί η απειλή που συνιστούν το πυρηνικό και το πυραυλικό του πρόγραμμα.
Στον Λευκό Οίκο ο
Ντόναλντ Τραμπ ενημερώθηκε από τον επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM), ναύαρχο Μπραντ Κούπερ, για
επικαιροποιημένα σχέδια στρατιωτικής δράσης.
Μεταξύ των
επιλογών που εξετάζονται περιλαμβάνονται:
Στοχευμένα πλήγματα σε ενεργειακές και κυβερνητικές υποδομές του Ιράν Ενίσχυση της ναυτικής παρουσίας στον Περσικό Κόλπο Επιχειρήσεις για τον έλεγχο τμημάτων των Στενών του Ορμούζ Ενδεχόμενη χρήση χερσαίων δυνάμεων για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η πληροφορία ότι η CENTCOM έχει ζητήσει την ανάπτυξη του υπερηχητικού πυραύλου Dark Eagle στη Μέση Ανατολή. Αν εγκριθεί, θα πρόκειται για την πρώτη επιχειρησιακή χρήση της συγκεκριμένης τεχνολογίας από τις ΗΠΑ.
Η ανάγκη για πιο
προηγμένα οπλικά συστήματα φαίνεται να προέκυψε μετά την αναδιάταξη των
ιρανικών εκτοξευτών πυραύλων, οι οποίοι έχουν μετακινηθεί εκτός εμβέλειας των
υφιστάμενων αμερικανικών συστημάτων.
Από την πλευρά
της Τεχεράνης, η ρητορική παραμένει ιδιαίτερα σκληρή. Ο πρόεδρος Μασούντ
Πεζεσκιάν χαρακτήρισε τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό «απαράδεκτο» και
«συνέχιση στρατιωτικών επιχειρήσεων».
Παράλληλα, ο
διοικητής των «αεροδιαστημικών δυνάμεων» των Φρουρών της Επανάστασης, Ματζίντ
Μουσαβί, προειδοποίησε ότι ακόμη και μια «περιορισμένη» επίθεση θα προκαλέσει
«οδυνηρά και παρατεταμένα πλήγματα» ως απάντηση.
Σύμφωνα με το NBC News το Ιράν αξιοποιεί την περίοδο της εκεχειρίας για να ανασυγκροτήσει τις
στρατιωτικές του δυνατότητες. Έχει εντείνει τις προσπάθειες ανάσυρσης πυραύλων
και οπλικών συστημάτων που είχαν κρυφτεί ή καταστραφεί μερικώς από προηγούμενες
επιθέσεις.
Παρά τις
σημαντικές απώλειες, εκτιμάται ότι η Τεχεράνη διατηρεί ακόμη σημαντικό μέρος
του οπλοστασίου της, συμπεριλαμβανομένων βαλλιστικών πυραύλων και μέρους της
αεροπορίας της.
Η κρίση περιστρέφεται σε μεγάλο βαθμό γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους διαύλους μεταφοράς πετρελαίου παγκοσμίως.
Το Ιράν έχει
μπλοκάρει τη διέλευση εμπορικών πλοίων, ενώ οι ΗΠΑ έχουν απαντήσει με ναυτικό
αποκλεισμό ιρανικών λιμανιών. Η αντιπαράθεση αυτή έχει προκαλέσει σοβαρές
αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν χθες σε υψηλά τετραετίας, με το Brent να ξεπερνά τα 126 δολάρια το βαρέλι, πριν υποχωρήσει ελαφρώς. Οι αυξήσεις αυτές έχουν ήδη αρχίσει να επηρεάζουν τις τιμές καυσίμων διεθνώς, δημιουργώντας πολιτική πίεση στον Τραμπ στο εσωτερικό των ΗΠΑ.
Παρά τη στρατιωτική ένταση, οι διπλωματικές προσπάθειες συνεχίζονται, αν και με περιορισμένες προσδοκίες. Το Ιράν αναμένεται να καταθέσει αναθεωρημένη πρόταση, πιθανώς εντός της ημέρας, μετά την απόρριψη προηγούμενου σχεδίου από την Ουάσινγκτον.
Η βασική διαφωνία εντοπίζεται στη σειρά των βημάτων: η Τεχεράνη ζητά πρώτα την άρση του αποκλεισμού και το άνοιγμα των Στενών, ενώ οι ΗΠΑ επιμένουν ότι το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα πρέπει να τεθεί άμεσα στο τραπέζι.
Ο εκπρόσωπος του
ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαέλ Μπαγκαεΐ δήλωσε ότι δεν είναι ρεαλιστική
η προσδοκία για γρήγορη συμφωνία, υπογραμμίζοντας το βάθος των διαφορών.
Πολιτικές πιέσεις και το ζήτημα της έγκρισης από το Κογκρέσο
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με αυξανόμενες πιέσεις σχετικά με τη νομιμότητα και τη διάρκεια της στρατιωτικής εμπλοκής.
Η κυβέρνηση
υποστηρίζει ότι ο πόλεμος έχει ουσιαστικά «τερματιστεί» λόγω της εκεχειρίας που
ισχύει από τις αρχές Απριλίου, γεγονός που – σύμφωνα με τη δική της ερμηνεία –
δεν απαιτεί έγκριση από το Κογκρέσο βάσει του Νόμου περί Πολεμικών Εξουσιών του
1973.
Ωστόσο,
Δημοκρατικοί γερουσιαστές, όπως ο Ρίτσαρντ Μπλούμενταλ, προειδοποιούν ότι ένα
νέο στρατιωτικό πλήγμα είναι «πολύ πιθανό» και εκφράζουν ανησυχία για τον
κίνδυνο εμπλοκής αμερικανικών δυνάμεων σε μια ευρύτερη σύγκρουση.
Η κρίση έχει ήδη
αρχίσει να πλήττει σοβαρά τόσο την ιρανική όσο και την παγκόσμια οικονομία. Το
ιρανικό νόμισμα καταγράφει ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ενώ η χώρα αντιμετωπίζει
σοβαρές δυσκολίες λόγω των κυρώσεων και του αποκλεισμού.
Την ίδια στιγμή,
η άνοδος των τιμών της ενέργειας επιβαρύνει καταναλωτές και επιχειρήσεις
διεθνώς, εντείνοντας την ανησυχία για νέα περίοδο οικονομικής αστάθειας.
Όλα τα βλέμματα
στρέφονται πλέον στις αποφάσεις του Τραμπ, ο οποίος καλείται να ισορροπήσει
ανάμεσα στη στρατιωτική κλιμάκωση και τη διπλωματική διέξοδο.
Αναλυτές εκτιμούν
ότι ένα νέο κύμα επιθέσεων στο Ιράν παραμένει το πιο πιθανό σενάριο, εφόσον οι
διαπραγματεύσεις δεν αποδώσουν άμεσα αποτελέσματα. Το χρονικό παράθυρο για
κρίσιμες αποφάσεις φαίνεται να περιορίζεται στις επόμενες δύο εβδομάδες.
Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης έντασης, η Μέση Ανατολή βρίσκεται για ακόμη μία φορά στο χείλος μιας ευρύτερης σύγκρουσης, με επιπτώσεις που ενδέχεται να ξεπεράσουν κατά πολύ τα όρια της περιοχής.