Ακόμη και αν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή τελείωνε αύριο, οι αεροπορικές εταιρείες και οι ταξιδιώτες της Ευρώπης θα πρέπει να προετοιμαστούν για ένα δύσκολο καλοκαίρι.
Οι τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων θα παραμείνουν υψηλές και τα κέρδη των αεροπορικών εταιρειών υπό συρρίκνωση, καθώς η συνεχιζόμενη παύση στην προμήθεια καυσίμων από τις χώρες του Κόλπου, μέσω των Στενών του Ορμούζ, αυξάνει το κόστος και εγείρει τον κίνδυνο ελλείψεων ακριβώς τη στιγμή που ξεκινά η περίοδος αιχμής των ταξιδιών.
Η ΕΕ δεν παράγει αρκετό καύσιμο αεριωθουμένων για να καλύψει την εγχώρια ζήτηση· η διυλιστική της ικανότητα μπορεί να καλύψει το πολύ το 70% των αναγκών των αεροπορικών εταιρειών. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διακοπή της κυκλοφορίας των δεξαμενόπλοιων μέσω των Στενών θα μπορούσε να αφήσει τις αεροπορικές εταιρείες να αγωνίζονται για τον εφοδιασμό τους.
Το πόσο σοβαρός θα γίνει ο αντίκτυπος θα εξαρτηθεί από το πόσο γρήγορα η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών θα επανέλθει στο φυσιολογικό. Σε ένα νέο άρθρό του, το POLITICO εξετάζει τα τρία πιθανά σενάρια για τους επόμενους μήνες.
Ένας γρήγορος τερματισμός του πολέμου και το εκ νέου άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ δεν θα έλυναν την κρίση των καυσίμων εν μία νυκτί, καθώς τα δεξαμενόπλοια θα χρειάζονταν περισσότερο από έναν μήνα για να φτάσουν στην Ευρώπη από τον Κόλπο.
Ο Willie Walsh, γενικός διευθυντής της Διεθνούς Ένωσης Αεροπορικών Μεταφορών (IATA), προειδοποίησε νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι ακόμη και σε ένα τέτοιο σενάριο, «θα χρειαστεί μια περίοδος μηνών για να επιστρέψει η κατάσταση εκεί που πρέπει να είναι». Αυτό σημαίνει ότι οι τιμές των εισιτηρίων θα παραμείνουν υψηλές καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Ωστόσο, μια ταχεία επίλυση της σύγκρουσης θα μπορούσε να μας «γλιτώσει» από εκτεταμένες ακυρώσεις πτήσεων ή πολιτικά μέτρα για τον περιορισμό της ταξιδιωτικής ζήτησης, δήλωσε ο George Shaw, ανώτερος αναλυτής στην εταιρεία συμβούλων ενέργειας Kpler.
Ο Frédéric Deleau, αντιπρόεδρος για την Ευρώπη της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ενώσεων Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας και συν-συγγραφέας μιας πρόσφατης έκθεσης για το θέμα, προειδοποίησε ότι ακόμη και σε αυτό το καλύτερο σενάριο, «η Ευρώπη θα εξακολουθούσε πιθανότατα να αντιμετωπίζει αυξημένες τιμές καυσίμων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού», αν και το Μπλοκ θα γλίτωνε από μεγάλης κλίμακας ελλείψεις καυσίμων στα αεροδρόμια.
«Αλλά αν αυτό συνεχιστεί για μερικές εβδομάδες ακόμη, δεν θα είναι θέμα τιμής· θα είναι θέμα προσφοράς», είπε.
Το πιο πιθανό αποτέλεσμα, σύμφωνα με πολλούς ειδικούς, είναι μια μερική επίλυση της σύγκρουσης μέχρι τις αρχές του καλοκαιριού, με τη ναυσιπλοΐα να ξαναρχίζει με διακοπές και καθυστερήσεις.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι τιμές των καυσίμων θα παρέμεναν υψηλές και η προσφορά θα ήταν αβέβαιη, πράγμα που σημαίνει ότι «πτήσεις με χαμηλή απόδοση θα μπορούσαν να ακυρωθούν και ορισμένα αεροδρόμια θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν περιοδικούς περιορισμούς καυσίμων», έγραψε ο Deleau σε μια ανάλυση.
Οι πτήσεις αναψυχής μεγάλων αποστάσεων και τα λιγότερο δημοφιλή περιφερειακά δρομολόγια θα ήταν πιθανότατα τα πρώτα στο «μπλοκ των περικοπών», ανέφερε το έγγραφο.
Λόγω των υψηλών τιμών των εισιτηρίων, «οι άνθρωποι αρχίζουν να σκέφτονται την οδήγηση ως μέσο για τις διακοπές τους ή… οι διακοπές εντός της χώρας (staycation) μπορεί να επιστρέψουν», δήλωσε ο Andrew Charlton, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας συμβούλων Aviation Advocacy.
Υπό ένα τέτοιο σενάριο, είπε ότι οι αεροπορικές εταιρείες ενδέχεται να περικόψουν περισσότερες σύντομες, περιφερειακές πτήσεις, αλλά οι πιο κερδοφόρες μεγαλύτερες διαδρομές που εξυπηρετούνται από λιγότερες αεροπορικές εταιρείες θα ήταν πιθανώς ασφαλείς.
«Ο κίνδυνος που αντιμετωπίζουν πραγματικά οι επιβάτες είναι η τιμή, δηλαδή οι επιβαρύνσεις καυσίμων, οι λιγότερες προσφορές και η μείωση της συχνότητας των πτήσεων σε δρομολόγια χαμηλής ζήτησης», δήλωσε η Μαρίνα Ευθυμίου, καθηγήτρια αεροπορίας στο Πανεπιστήμιο DCU του Δουβλίνου.
Η Lufthansa έχει ήδη δηλώσει ότι θα καταργήσει 20.000 πτήσεις τους επόμενους μήνες για να μειώσει τη χρήση καυσίμων και δεν είναι η μόνη.
Οι αεροπορικές εταιρείες έχουν επίσης δηλώσει ότι οι αυξήσεις των τιμών θα μετακυλιστούν στους καταναλωτές. «Είμαστε υποχρεωμένοι να το πράξουμε, γιατί διαφορετικά θα χρεοκοπήσουμε σε λίγους μήνες», δήλωσε ο Sébastien Justum, ανώτερος αντιπρόεδρος της Air France-KLM, σε πρόσφατη εκδήλωση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Fatih Birol, προειδοποίησε νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι η Ευρώπη θα μπορούσε να ξεμείνει από καύσιμα αεριωθουμένων μέχρι τις αρχές Ιουνίου.
Τα αεροδρόμια βρίσκονται επίσης σε δύσκολη θέση. «Τα αεροδρόμια έχουν παγιδευτεί», είπε ο Charlton. «Είναι οι κάτοχοι του καυσίμου, αλλά δεν το αγοράζουν… Εάν δεν έχουν καύσιμα, τότε οι αεροπορικές εταιρείες δεν θα τα προτιμήσουν. Και αυτό είναι σαφώς ένα μεγάλο πρόβλημα».
Εάν η διακοπή της θαλάσσιας κυκλοφορίας μέσω των Στενών του Ορμούζ διαρκέσει όλο το καλοκαίρι, «τα ευρωπαϊκά αποθέματα αεριωθουμένων κινδυνεύουν να παραβιάσουν τα επιχειρησιακά ελάχιστα όρια», προειδοποίησε η Kpler. Σε εκείνο το σημείο, η αντίδραση της αγοράς καυσίμων αεριωθουμένων θα μετατοπιζόταν σε «άμεση δελτίωση της ζήτησης».
Σύμφωνα με την Ευθυμίου, «εάν αυτό κλιμακωθεί ακόμη περισσότερο, οι ελλείψεις καυσίμου Jet A1 μπορούν να αλλάξουν εντελώς το τοπίο προς τη δελτίωση καυσίμων σε Ευρώπη και Ασία, όπου έχουμε μεγάλη εξάρτηση από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής», είπε.
«Συνολικά, όμως, ολόκληρος ο κλάδος είναι εκτεθειμένος και αυτό είναι ουσιαστικά χειρότερο από μια κανονική έξαρση της τιμής του πετρελαίου, επειδή είναι δύο προβλήματα ταυτόχρονα: η τιμή και η φυσική προσφορά», πρόσθεσε.
Παρότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέρριψε το πιο καταστροφικό σενάριο μιας έλλειψης καυσίμων αεριωθουμένων που θα πλήξει τα αεροδρόμια της ΕΕ, προετοιμάζει παρ’ όλα αυτά σχέδια έκτακτης ανάγκης.
Ο Επίτροπος Μεταφορών, Απόστολος Τζιτζικώστας, προειδοποίησε την Τρίτη ότι οι χώρες μπορεί να χρειαστεί να μοιραστούν τα αποθέματα καυσίμων έκτακτης ανάγκης εάν υλοποιηθούν οι ελλείψεις.
Ο Deleau προειδοποίησε επίσης για δευτερογενείς επιπτώσεις σε ολόκληρη την αεροπορική βιομηχανία.
Εάν οι ακυρώσεις υπερβούν το 10% των κανονικών επιπέδων κίνησης, όχι μόνο οι πάροχοι ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας θα αντιμετώπιζαν μείωση εσόδων, επειδή θα πετούσαν λιγότερες πτήσεις, αλλά και οι αεροπορικές εταιρείες θα έπρεπε να αναπληρώσουν τις απώλειες, καταλήγοντας «διπλά ζημιωμένες».
Ο Deleau είπε επίσης ότι οι αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους θα μπορούσαν να είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες, καθώς «βασίζονται στην υψηλή αξιοποίηση του στόλου, στα πυκνά δρομολόγια και στη ζήτηση που επηρεάζεται από τις τιμές».
«Μια γενικευμένη κρίση στα καύσιμα πλήττει ακριβώς αυτό το μοντέλο», κατέληξε.