Οι χώρες της ΕΕ δεν διαθέτουν επαρκή παραγωγή καυσίμων αεροσκαφών ώστε να καλύψουν πλήρως την εσωτερική ζήτηση. Η δυναμικότητα τους επαρκεί, στην καλύτερη περίπτωση, για περίπου το 70% των αναγκών. Ένα παρατεταμένο μπλοκάρισμα της ναυσιπλοΐας δεξαμενόπλοιων μέσω των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να δημιουργήσει έντονη ανησυχία στις αεροπορικές εταιρείες σχετικά με τον ανεφοδιασμό τους.
Ακόμη και μια ταχεία λήξη της σύγκρουσης στο Ιράν δεν θα ήταν αρκετή για να εκτονώσει άμεσα την πίεση στην αγορά καυσίμων αεροπορίας, καθώς οι επιπτώσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες παραμένουν.
Οι εξελίξεις αυτές εντάσσονται σε τρία βασικά σενάρια για τις αερομεταφορές στην Ευρώπη ενόψει καλοκαιριού, σύμφωνα με το POLITICO — ένα «καλό», ένα «κακό» και ένα «πολύ άσχημο» — με κοινό παρονομαστή την παρατεταμένη αβεβαιότητα και τις υψηλές τιμές εισιτηρίων.
Ακόμη και στην περίπτωση άμεσης λήξης του πολέμου, οι αεροπορικές εταιρείες και οι επιβάτες στην Ευρώπη προετοιμάζονται για ένα δύσκολο καλοκαίρι, καθώς οι τιμές των εισιτηρίων αναμένεται να παραμείνουν αυξημένες και τα οικονομικά των εταιρειών πιεσμένα, λόγω των συνεχιζόμενων επιπτώσεων στα Στενά του Ορμούζ, την ώρα που ξεκινά η περίοδος αιχμής των ταξιδιών.
Σε περίπτωση ταχείας λήξης της σύγκρουσης και επαναφοράς της ναυσιπλοΐας, η κρίση δεν θα εκτονωθεί άμεσα. Τα δεξαμενόπλοια χρειάζονται πάνω από 30 ημέρες για να φτάσουν στην Ευρώπη από τον Περσικό Κόλπο, γεγονός που σημαίνει ότι η ομαλοποίηση θα καθυστερήσει.
Ο γενικός διευθυντής της IATA, Γουίλι Γουόλς, έχει επισημάνει ότι ακόμη και σε ένα τέτοιο θετικό σενάριο θα απαιτηθούν μήνες για να επανέλθει η αγορά σε ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης.
Έτσι, οι τιμές των εισιτηρίων πιθανότατα θα παραμείνουν υψηλές για όλο το καλοκαίρι, αν και ένα γρήγορο τέλος της κρίσης θα μπορούσε να αποτρέψει εκτεταμένες ακυρώσεις πτήσεων και περιοριστικά μέτρα στη ζήτηση.
Εκπρόσωποι της αεροναυτιλίας σημειώνουν ότι ακόμη και στην πιο ευνοϊκή εκδοχή, η Ευρώπη θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει αυξημένο κόστος καυσίμων, καθώς η πίεση θα προέρχεται κυρίως από την ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης.
Το πιθανότερο ενδιάμεσο σενάριο προβλέπει μερική αποκλιμάκωση της κρίσης και επαναλειτουργία της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ με διακοπές.
Σε αυτή την περίπτωση, οι τιμές καυσίμων θα παραμείνουν υψηλές και η τροφοδοσία ασταθής, οδηγώντας σε επιλεκτικές ακυρώσεις πτήσεων, περιορισμούς ανεφοδιασμού σε ορισμένα αεροδρόμια και μεγαλύτερη πίεση στις πτήσεις αναψυχής μεγάλων αποστάσεων και σε λιγότερο δημοφιλείς γραμμές.
Ήδη μεγάλοι αερομεταφορείς, όπως η Lufthansa, έχουν ανακοινώσει περικοπές πτήσεων για τη μείωση της κατανάλωσης καυσίμων, ενώ άλλες εταιρείες προειδοποιούν ότι το αυξημένο κόστος θα μετακυλιστεί αναγκαστικά στους επιβάτες, ώστε να διατηρηθεί η βιωσιμότητά τους.
Σε περίπτωση που η διακοπή της ναυσιπλοΐας συνεχιστεί καθ’ όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, τα ευρωπαϊκά αποθέματα καυσίμων αεροσκαφών ενδέχεται να πέσουν κάτω από τα κρίσιμα λειτουργικά όρια.
Τότε, η αγορά θα μπορούσε να οδηγηθεί ακόμη και σε «δελτίο» καυσίμων, με σοβαρές επιπτώσεις στη λειτουργία των αερομεταφορών. Μια τέτοια εξέλιξη θα άλλαζε ριζικά την κατανομή καυσίμων μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, λόγω της έντονης εξάρτησης από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής.
Αν και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απορρίπτει το πιο ακραίο σενάριο πλήρους κατάρρευσης ανεφοδιασμού, ήδη καταρτίζονται σχέδια έκτακτης ανάγκης. Παράλληλα, εξετάζεται η δυνατότητα κοινής χρήσης αποθεμάτων καυσίμων μεταξύ κρατών σε περίπτωση κρίσης.
Οι αεροπορικές χαμηλού κόστους θεωρούνται οι πιο ευάλωτες, λόγω της εξάρτησής τους από υψηλή πληρότητα και χαμηλά περιθώρια κέρδους, ενώ μια μείωση άνω του 10% της κυκλοφορίας θα είχε αλυσιδωτές επιπτώσεις και σε άλλους κρίσιμους τομείς, όπως οι υπηρεσίες ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας.