Σήμα κινδύνου εκπέμπει η Ευρωπαϊκή Ένωση, λόγω της ενεργειακής κρίσης που έχει ξεσπάσει, εξαιτίας του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν.
Η άνοδος των τιμών σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο έχουν εκτοξεύσει το κόστος, τα αποθέματα σταδιακά εξαντλούνται, ενώ πλέον εκφράζονται ανοιχτά φόβοι για «μπλακ άουτ» στις αερομεταφορές.
Δεδομένου ότι οι τιμές των καυσίμων αεροσκαφών στην Ευρώπη έχουν υπερδιπλασιαστεί, από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, οι αεροπορικές εταιρείες στην Ευρώπη έχουν αρχίσει να ακυρώνουν μη κερδοφόρες πτήσεις και να αποσύρουν τα λιγότερο αποδοτικά σε κατανάλωση καυσίμου αεροσκάφη τους.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προειδοποιούν για «δύσκολο καλοκαίρι», τονίζοντας πως ακόμα κι αν υπάρξει σήμερα μια συμφωνία για τερματισμό του πολέμου, η ομαλοποίηση στις προμήθειες θα χρειαστεί πολύ χρόνο.
Η Γερμανία δήλωσε ότι θα συγκαλέσει το Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας τις επόμενες ημέρες για να εξετάσει την κατάσταση με τα καύσιμα αεροσκαφών.
Ο Έλληνας Επίτροπος Μεταφορών, Απόστολος Τζιτζικώστας, αναφέρθηκε την Τρίτη (21/4), σε ένα σχέδιο που προβλέπει πως τα κράτη – μέλη θα μπορούσαν να κληθούν να μοιραστούν τα αποθέματά τους, βάσει των αναγκών τους, εάν συνεχιστεί η κρίση και υπάρξουν ελλείψεις στα καύσιμα αεροσκαφών σε ολόκληρη την ΕΕ.
Σε συνέντευξη Τύπου, μετά από τηλεδιάσκεψη με τους Ευρωπαίους Υπουργούς Μεταφορών, ανέφερε πως η ΕΕ «διατηρεί αποθέματα έκτακτης ανάγκης» καυσίμων αεροσκαφών, τα οποία «μπορούν και θα διατεθούν, μόνο εάν χρειαστεί». «Οποιαδήποτε εθνική διάθεση καυσίμων πρέπει να γίνεται με πλήρη διαφάνεια, ώστε να αποφεύγονται στρεβλώσεις στην αγορά», πρόσθεσε.
Ερωτηθείς αν οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να υποχρεωθούν να συντονίζονται και να μοιράζονται τα αποθέματα καυσίμων αεροσκαφών, απάντησε: «Αυτό που σήμερα είναι εθελοντικό, θα μπορούσε να γίνει υποχρεωτικό». Ωστόσο, υπογράμμισε ότι «δεν υπάρχει λόγος πανικού» όσον αφορά τη διαθεσιμότητα του καυσίμου στην Ένωση.
«Θα αξιολογήσουμε αν χρειάζεται μια ελάχιστη υποχρέωση αποθεμάτων για τα καύσιμα αεροσκαφών, που θα απαιτεί από τα κράτη-μέλη να διατηρούν ελάχιστα αποθέματα έκτακτης ανάγκης», δήλωσε κατά τη συνέντευξη Τύπου.
Ο κ. Τζιτζικώστας ανέφερε επίσης ότι το σχέδιο AccelerateEU – το οποίο η Επιτροπή θα παρουσιάσει την Τετάρτη σε απάντηση στις πρόσφατες αναταράξεις στην αγορά ενέργειας – θα περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός νέου παρατηρητηρίου καυσίμων, το οποίο «θα ξεκινήσει με τα καύσιμα των αεροσκαφών», καθώς και προσπάθειες για τη διασφάλιση «εναλλακτικής προμήθειας καυσίμων αεροσκαφών για την Ευρώπη, όπως το καύσιμο τύπου A που παράγεται στις Ηνωμένες Πολιτείες».
Σημειώνεται, ωστόσο, ότι όπως αναφέρει το Politico, το καύσιμο που παράγεται στις ΗΠΑ διαφέρει από το διεθνές πρότυπο Jet A1, γεγονός που καθιστά πιο δύσκολη την αύξηση των εισαγωγών προς την ΕΕ. Θα απαιτούνταν επίσης προσαρμογές στις υποδομές ώστε να διατηρούνται τα δύο καύσιμα χωριστά, σύμφωνα με τον George Shaw, ανώτερο αναλυτή πετρελαίου στην Kpler.
«Έρχεται δύσκολο καλοκαίρι. Οι τιμές θα παραμείνουν υψηλές, ακόμη και αν λήξει ο πόλεμος»
Νωρίτερα, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης, Νταν Γιόργκενσεν, προειδοποίησε ότι οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να προετοιμαστούν για ένα «αρκετά δύσκολο» καλοκαίρι, καθώς η παγκόσμια αγορά ενέργειας βρίσκεται υπό ακραία πίεση λόγω του πολέμου στο Ιράν.
Σε συνέντευξή του στην ισπανική εφημερίδα La Vanguardia, ο Γιόργκενσεν τόνισε ότι τα αεροπορικά ταξίδια θα γίνουν ακριβότερα και ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδέχεται να υπάρξουν ακόμη και ακυρώσεις πτήσεων, καθώς οι αεροπορικές εταιρείες παλεύουν με το αυξανόμενο κόστος καυσίμων.
«Οι πτήσεις θα γίνουν πιο ακριβές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί ακόμη και να δούμε ακυρώσεις», δήλωσε ο Επίτροπος. «Αυτό πρέπει να αποτελέσει ένα ισχυρό καμπανάκι αφύπνισης. Πρέπει να μας δείξει ότι η μετάβαση σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι απολύτως αναγκαία», πρόσθεσε.
Ο Δανός Επίτροπος υποστήριξε ότι οι τιμές είναι πιθανό να παραμείνουν υψηλές για μεγάλο χρονικό διάστημα, ανεξάρτητα από οποιαδήποτε βραχυπρόθεσμη κατάπαυση του πυρός ή συμφωνία για τερματισμό του πολέμου.
«Ακόμη κι αν κηρυχθεί ειρήνη αύριο, μας περιμένουν εβδομάδες, μήνες και ακόμη και χρόνια δυσκολιών, όσον αφορά τις τιμές της ενέργειας», ανέφερε, επισημαίνοντας τις εκτεταμένες ζημιές στις υποδομές φυσικού αερίου στη Μέση Ανατολή.
Ο Γιόργκενσεν στάθηκε ιδιαίτερα στο Κατάρ, σημειώνοντας ότι οι εγκαταστάσεις του κράτους του Κόλπου έχουν υποστεί τόσο σοβαρές ζημιές που θα χρειαστούν χρόνια για να ανακάμψουν. Το de facto κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει μπλοκάρει μεγάλο μέρος των προμηθειών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ οι πυραυλικές επιθέσεις του Ιράν έχουν πλήξει σοβαρά την εξαγωγική ικανότητά τους.
Η κρατική εταιρεία QatarEnergy κήρυξε ανωτέρα βία στα συμβόλαιά της τον περασμένο μήνα και εξακολουθεί να αποτιμά τις ζημιές της. Σημειώνεται πως και το Κουβέιτ κήρυξε το ίδιο καθεστώς στις προμήθειες, ανακοινώνοντας πως αδυνατεί να τηρήσει συμβόλαια.
Την ίδια στιγμή, το «μπλόκο» στις θαλάσσιες μεταφορές στο Στενό του Ορμούζ έχει οδηγήσει τους αγοραστές από την Ασία να πλειοδοτούν έναντι των Ευρωπαίων για φορτία LNG άμεσης παράδοσης, περιπλέκοντας το έργο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αναπληρώσει τα αποθέματα φυσικού αερίου κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού ενόψει του επόμενου χειμώνα.
Ερωτηθείς αν η ίδια δυσοίωνη εικόνα ισχύει και για το αργό πετρέλαιο, ο Γιόργκενσεν άφησε να εννοηθεί ότι η κατάσταση είναι κάπως διαφορετική, σημειώνοντας ότι η παραγωγή θα μπορούσε να ανακάμψει πιο γρήγορα.
Όπως είπε, η ανάκαμψη στην αγορά πετρελαίου ενδεχομένως θα μπορούσε να έρθει μέσα σε εβδομάδες και όχι χρόνια.
Σύμφωνα με τον Επίτροπο, η ΕΕ έχει καταβάλει περισσότερα από 20 δισ. ευρώ σε επιπλέον ενεργειακό κόστος από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. «Εφόσον εισάγουμε πάνω από 370 δισ. ευρώ ετησίως σε ορυκτά καύσιμα, θα παραμείνουμε υπερβολικά ευάλωτοι», δήλωσε.
Το ποσό αυτό αποτελεί σημαντική αύξηση σε σχέση με προηγούμενες εκτιμήσεις. Στα μέσα Μαρτίου, ο Γιόργκενσεν είχε αναφέρει σε άτυπη συνάντηση Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ ότι 30 ημέρες σύγκρουσης είχαν ήδη προσθέσει 14 δισ. ευρώ στο κόστος εισαγωγών ορυκτών καυσίμων του μπλοκ.
Οι τιμές του φυσικού αερίου στην ΕΕ έχουν αυξηθεί περίπου κατά 70% από την έναρξη της σύγκρουσης, ενώ οι τιμές του πετρελαίου έχουν ενισχυθεί κατά περίπου 60%, σύμφωνα με στοιχεία της Επιτροπής. Το πετρέλαιο Brent άγγιξε προσωρινά τα 100 δολάρια (92 ευρώ) ανά βαρέλι, στα πρώτα στάδια του πολέμου, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη άνοδο από το 2022.
Για τους καταναλωτές σε ολόκληρη την Ένωση, η άμεση προοπτική είναι υψηλότεροι λογαριασμοί, ακριβότερες πτήσεις και ένα καλοκαίρι που, σύμφωνα με τον ίδιο τον επικεφαλής ενέργειας της ΕΕ, προμηνύεται «αρκετά δύσκολο».